«سەرىلەردىڭ سەرىسى» اتانعان ءانشى, اقىن, سازگەر, بالۋان مۇحامەدقاناپيا سەگىز سەرى شاقشاقوۆ كيگەن شەكپەن جەرگىلىكتى تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنە سالتاناتتى تۇردە تاپسىرىلدى.
اتاقتى تۇلعانىڭ تۋعان جەرىنە قاراعاندى وبلىسى بۇقار جىراۋ اۋدانى ۇشتوبە اۋىلىنان ارنايى كەلگەن ەسىمبەك اقساقال مەن باقىتجامال اجەي وتباسىدا 52 جىل بويى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ كەلگەن اسا قىمبات جادىگەردى ءدۇيىم جۇرتتىڭ كوزىنشە تارتۋ ەتتى.
«شيدەم شەكپەننىڭ 172 جىلدىق تاريحى بار. 1846 جىلى ۇلىتاۋدى قونىس ەتكەن ساندىبايدىڭ ەردەنى سەگىز سەرى باhرام ۇلىنىڭ ءبىر توپ جولداستارىمەن سىر بويىنان ارقا جاققا بەت العانىن ەستىگەننەن كەيىن ارنايى كىسى جىبەرىپ, قوناق بولىپ كەتۋىن وتىنەدى. اتاعى جەر جارعان باتىردى ۇلكەن ىلتيپاتپەن قارسى الىپ, كەتەرىندە قازاقتىڭ سالتىمەن استىنا ات مىنگىزىپ, يىعىنا تۇيەنىڭ جۇنىنەن توقىلعان شەكپەن جابادى.وسى ساپارىندا سەگىز سەرى ومبىداعى ورىس-تۇزەم مەكتەبىندە بىرگە وقىعان دوسى, اسكەري بەكىنىستە كەڭەسشى, ءتىلماش قىزمەتىن اتقاراتىن جيەنالى دوسقوجا ۇلىنا سوعىپ, اۋنار-قۋناپ قايتادى. قيماستىقپەن قوشتاسار ساتتە اعا سۇلتان سىيعا تارتقان شەكپەندى كيگىزەدى. جيەنالى پاتشانىڭ اسكەري قىزمەتىنەن بوساعان سوڭ قورعان بولىسىندا حالىق اراسىنان سايلانعان بي بولادى. 1901 جىلى 82 جاسىندا نەمەرى ءىنىسى ءوسىپ ەكەۋى قاجىلىققا بارادى. بۇل اۋلەت شەكپەندى قاسيەتتى دۇنيەگە بالاپ, ەرەكشە قاستەرلەگەن. 1902 جىلى جيەنالى دۇنيەدەن ءوتىپ, وسىپكە مۇرالىققا قالادى. اقتىق دەمى تاۋسىلاردا ءىنىسى ومارعا اماناتتاپ كەتەدى. ول ۇلى, مەنىڭ اكەم مۇقانجارعا قالدىرادى. ودان ءبىز يە بولدىق», دەدى كوپ جىل پارتيا, كەڭەس ورگاندارىندا ابىرويلى ەڭبەك ەتكەن ەسىمبەك وماروۆ.
باقىتجامال اپايدىڭ ايتۋىنش شيدەم شەكپەن تازا تۇيە جۇنىنەن توقىلىپ, شىت, كەڭىردەك بارقىتپەن كومكەرىلىپ, قاپتالعاندىقتان وتە مىقتى, ءتوزىمدى. ارادا ەكى عاسىرعا جۋىق ۋاقىت وتسە دە قاز-قالپىندا ساقتالعان دەۋگە بولادى.
جيىندا سويلەگەندەر بۇل جادىگەردىڭ ورنى بولەك, قۇنى ەرەكشە. بابامىزدىڭ يىعىندا بولعان, ءيىسى سىڭگەن, دەي كەلىپ, بيىل اتاپ وتىلگەن 200 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان باعا جەتپەس سىيلىق رەتىندە قابىلدادى. قۇندى دۇنيەنى مەنشىگىندەي ساقتاپ, تۋعان جەرىنە ادەيى اماناتتاپ اكەلگەن وماروۆتار اۋلەتىنە دەگەن شىنايى ريزاشىلىقتارىن جەتكىزدى.
تاعىلىمى مول ادەمى كەشتە سەگىز سەرىنىڭ اندەرى شىرقالىپ, ەسىمبەك اعا باستاپ كەلگەن دەلەگاتسيا مۇشەلەرىنە ۇلكەن قۇرمەت كورسەتىلدى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.