ارال تاعدىرىنا ارنالعان ماڭىزدى سامميت

ورتالىق ازيا باسشىلارى تۇرىكمەنستاننىڭ تۋريستىك اي­ماعى اۆازدا حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ سام­­­­ميتىنە جينالدى. جيىنعا قا­زاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ, وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆ, تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون, قىرعىزستان پرەزيدەنتى سوو­رونباي جەەنبەكوۆ, تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتى گۋربانگۋلى بەر­دىمۇحامەدوۆ قاتىستى.

سامميت بارىسىندا قاتىسۋ­شى تاراپتار ارال تەڭىزىن قۇت­قارۋ, ونداعى ماسەلەلەر جانە وڭىر­دەگى ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋعا قاتىستى ماسەلەلەردى تالقىلادى. سونداي-اق جيىندا ارال اپاتىنىڭ سالدارىن جويۋ, سۋدىڭ لاستانۋى, ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ مەن وسى باعىتتاعى ورتالىق ازيا مەم­لەكەتتەرىنىڭ ارەكەتى ءسوز بولدى. جالپى, ارال اپاتىنىڭ سالدارىمەن كۇرەسۋ ءۇشىن 2013-2017 جىلدار ارالىعىندا 500-دەن استام جوبا جۇزەگە استى.

بۇدان بولەك, سامميتتە ورتا­لىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ باسشىلارى حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىن رەفورمالاۋ تۋرالى باستامانى قولدادى.  «ارالدى قۇتقارۋعا كومەك كورسەتۋ بويىن­شا باعدارلامانى ورىنداۋ­دى قايتا قاراپ شىعۋ قاجەت. سونداي-اق تۇسكەن قاراجاتتىڭ قايدا جۇمسالعانىن دا ءبىلۋ كەرەك. 20 جىل بويى قوردا بىردە-ءبىر گيدروەنەرگەتيكالىق جوبا قارالعان جوق. الايدا ۇيىم ارال تەڭىزىن ساقتاپ قالۋ جونىندەگى قارجىلىق-نەسيەلىك جوبا رەتىندە قۇرىلعان بولاتىن», دەدى سامميتتە ءسوز سويلەگەن قىرعىزستان پرە­زيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ.

ەستەرىڭىزدە بولسا, قىرعىز­ستان ۇيىمعا مۇشەلىگىن ۋاقىت­شا توقتاتقان بولاتىن. الايدا ارالدى قۇتقارۋ قورىنداعى وڭ وزگەرىستەر ولاردىڭ پىكىرىن وزگەرتىپ, مۇشەلىگىن جالعاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەك.

ورتالىق ازيا مەملەكەت­تە­رىنىڭ پرەزيدەنتتەرى ارال تەڭىزىن ساقتاپ قالۋ ماسەلەسىن تالقى­لاۋ ءۇشىن تۇرىكمەنستانعا جينال­دى. Vesti.ru اگەنتتىگىنىڭ حابارلا­ۋىنشا, سامميت بارىسىندا ارال تەڭىزىن قۇتقارۋدىڭ ماڭىزدى جولدارى تالقىلانعان.

اگەنتتىككە سۇحبات بەرگەن حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورى اتقارۋ ديرەكتسياسىنىڭ ديرەكتورى بولات بەكنياز تەڭىزدەن تۋىنداعان ماسەلە ورتالىق ازيانى تۇگەل قامتيتىنىن ايتادى. سوندىقتان ارال ماسەلەسىن بىرلەسە وتىرىپ شەشۋ قاجەت.

جيىن بارىسىندا ءسوز سويلەگەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تا تۇيتكىلگە قاتىستى ءوز كوزقاراسىن ءبىلدىردى. «جيىرما جىل بۇرىن قابىلدانعان شەشىمدەر قازىر ەسكىردى. قوردىڭ باسقارۋشى ورگاندارىن قايتا سۇزگىدەن وتكىزۋ قاجەت. عىلىمي تۇرعىدا وتە ورىندى ۇسىنىستار ايتىلدى. سولاردى ەسكەرۋ كەرەك», دەدى ن.نازارباەۆ.

Vesti.ru اگەنتتىگىنىڭ پايىمداۋىنشا, وسى سامميت ماسەلەنى تۇبەگەيلى شەشۋگە جول اشپاق. ما­سەلەن, بۇعان دەيىن ءامۋداريا مەن سىرداريا سۋى ەگىستىك پەن ماقتا سۋارۋعا كەتىپ, ارالعا جەتپەيتىن. ەندىگى جەردە ورتالىق ازيا ەلدە­رى وزەن سۋىن ءتيىمدى پاي­دالانىپ, تامشىلاتىپ سۋارۋ سەكىلدى ءادىس قولدانباق. سونى­مەن قاتار جيىن قورىتىندىسى ­بويىنشا تەڭىز تابا­نىنا تۇزدى توپىراققا شىدامدى وسىمدىكتەر ەگۋ تۋرالى كەلىسىم جاسالدى.

سامميتتە ءسوز سويلەگەن تۇرىك­مەنستان پرەزيدەنتى گۋربانگۋلى بەردىمۇحامەدوۆ ارال تەڭىزىنىڭ ماسەلەسىن الەمدىك دەڭگەيگە­ كوتە­­رۋدى ۇسىندى. Vesti.ru ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ تۇيتكىلگە قايتا ورالىپ, بىرلەسە جۇمىس ىستەۋىن جوعارى باعالادى.

تۇرىكمەنستاندا حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ 12-ءى ءسامميتى ءوتتى. جيىنعا ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ باسشىلارى تۇگەلدەي قاتىستى.

سامميت باستالماستان بۇرىن تۇرىكمەنستان باسشىسى گۋربان­گۋلى بەردىمۇحامەدوۆ قازاق­ستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازار­باەۆپەن, تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمونمەن, وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆپەن ەكىجاقتى كەزدەسۋ وتكىزگەن.

Azathabar.com سايتىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, ارال تەڭىزىنىڭ تارتىلۋىنان تۋىنداعان تۇيتكىلدەر تۇرىكمەنستاننىڭ سولتۇستىك اۋداندارىنا وراسان زيان تيگىزىپ وتىر. ماسەلەن, داشوگۋز ءۋالاياتىندا تازا اۋىز سۋ قات. سونداي-اق ەگىستىك جەرلەر تۇز تاتىپ كەتكەن. تەڭىزدەن كوتەرىلگەن تۇزدى داۋىل دۇركىن-دۇركىن ەلدى ابىگەرگە تۇسىرەدى. مامىردا بولعان وسىنداي بوران ەكى كۇن بويى توقتاماعان. 

شولۋدى دايىنداعان اباي اسانكەلدى ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»