ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسى الەمدىك دامۋ ءۇردىسى مەن قازاق حالقىنىڭ ەجەلدەن جالعاسىپ كەلە جاتقان وزىندىك باعىت-باعدارىن سالىستىرا وتىرىپ, زەرتتەلگەن, جان-جاقتى قاراستىرىلعان, مەملەكەتتىك باعدارلامامىزعا اينالعان دامۋ باعىتىمىزدىڭ نەگىزگى تۇپقازىعى بولىپ وتىر.
بولاشاقتا ۇلتتىڭ تابىستى بولۋى ونىڭ تابيعي بايلىعىمەن ەمەس, ادامدارىنىڭ باسەكەلىك قابىلەتىمەن ايقىندالادى. سوندىقتان ءاربىر قازاقستاندىق, سول ارقىلى تۇتاس ۇلت ءححى عاسىرعا لايىقتى قاسيەتتەرگە يە بولۋى كەرەك. مىسالى, كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىق, شەت تىلدەرىن ءبىلۋ سياقتى فاكتورلار اركىمنىڭ العا باسۋىنا ءسوزسىز قاجەتتى العىشارتتاردىڭ ساناتىندا.
مىنە, كورىپ وتىرعانىمىزداي, انا ءتىلىمىزدى ءوربىتۋ اياسىندا تەك سونىمەن عانا شەكتەلىپ قالماي, الەمدىك باسەكەلەستىك جاعدايىنا ساي بولۋ كەرەكتىگىمىزگە ەلباسى جوعارى ءمان بەرىپ وتىر.
قازاق ءتىلى پانىنە ارنالعان باعدارلاما ءبىلىم بەرۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەسىن حالىقارالىق ستاندارتتارعا نەگىزدەي وتىرىپ, ەلىمىزدىڭ العا قويىپ وتىرعان ىرگەلى مىندەتتەرىنە ساي جانە قوعامداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ۇدەرىستەردى, ۇلتتاردىڭ بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمگە نەگىزدەلگەن ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋ ساياساتىن ۇستانۋ قاعيدالارىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋدىڭ ءتيىمدى ءارى ساپالى جۇيەلەرىن قالىپتاستىرۋدى كوزدەيدى. باعدارلامانىڭ ءبىلىم مازمۇنى قازاق ءتىلى ارقىلى وقۋشىلارعا قازاق حالقىنىڭ ماتەريالدىق جانە رۋحاني مادەنيەتىن, قازاق حالقىنىڭ سالت-ءداستۇرىن, قازاقشا سويلەۋ ادەبىن, قازاق ادەبيەتى ۇلگىلەرىن مەڭگەرتۋدى كوزدەيدى جانە العان بىلىمدەرىن ءومىردىڭ قاجەتتى جاعداياتتارىنا ساي قولدانا بىلۋگە ۇيرەتەدى.
ۇلت مەكتەبىندە قازاق ءتىلىن ۇيرەتەتىن ۇستاز ءۇشىن باستى ماقسات – وزگە ۇلتتىڭ بالاسىن مەملەكەتتىك تىلدە سويلەتۋ. قازاق ءسوزىنىڭ قۇدىرەتتىلىگىن, سىرىن سەزىندىرۋ, ءتىل ۇيرەنۋگە ىنتالاندىرۋ. وتكەن وقۋ جىلىندا وبلىس كولەمىندەگى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەرىندە 117830 وقۋشى وقىسا, ورىس ءتىلدى مەكتەپتەردە 61379 وقۋشى وقىدى.
مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى ءوسۋىنىڭ ءبىر سالاسى وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالارعا قاتىسۋ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ بولىپ تابىلادى. مەكتەپتىڭ 7-11 سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ اراسىندا وتكەن ءبىر عانا ءىس-شاراعا, «جارقىن بولاشاق» قازاق ءتىلى وليمپياداسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىنە 702 وقۋشى, ەكىنشى كەزەڭىنە 356 وقۋشى, وبلىستىق كەزەڭىنە 117 وقۋشى قاتىستى.
«ادەبيەت تەك اسىل مۇراتپەن, تازا ار-نامىسپەن كىرۋگە بولاتىن ءزاۋلىم ساراي» دەگەن ۇلىلار ءسوزى بار. جالپى ادامزاتتىڭ, ءاربىر جەكە حالىقتىڭ ومىرلىك تاجىريبەسى ارقىلى ايقىندالعان قىمبات قۇندىلىقتار, بيىك ادامگەرشىلىك, ازاماتتىق, كىسىلىك, اباي اسپەتتەگەن تولىق ادامدىق قاسيەتتەردىڭ سىرىن اشىپ, باعاسىن بەرەتىن, رۋحاني اسقارعا جەتەلەيتىن اسىل مۇرا – قاسيەتتى قازاق ادەبيەتى. وبلىستىڭ قازاق ءتىلدى مەكتەپتەرىندە 7 ۇلت وكىلىنىڭ ۇستازدارى جاس بۋىنداردى بۇگىنگى وسكەلەڭ ءومىردىڭ تالابىنا ساي وقىتىپ, ىنتالاندىرىپ, جان-جاقتى ءبىلىم بەرۋدىڭ ادىستەمەلىك تاسىلدەرىنىڭ الۋان ءتۇرىن باستاۋىش سىنىپتاردا, قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى, ينفورماتيكا, اعىلشىن ءتىلى, دەنەشىنىقتىرۋ, مۋزىكا پاندەرىندە قولدانىپ ءتالىم بەرۋدە. جاقسى اۋدانىنداعى ع.ءابدىراحمان ۇلى اتىنداعى قيما ورتا مەكتەبىنىڭ باستاۋىش سىنىپ جانە اعىلشىن ءتىلى مۇعالىمى ەۆگەني ۆارانكين اعىلشىن, ورىس, تۇرىك ءتىلىن ەركىن مەڭگەرە وتىرا, 14 جىل بويى ۇستازدىق قىزمەتىندە تاربيەلىك ءمانى بار قازاق تىلىندە ساباق بەرىپ, وقۋشىلاردىڭ ينتەلەكتۋالدى دەڭگەيىن كوتەرىپ كەلە جاتقان ۇستاز. اقكول اۋدانى قۇرىلىس نەگىزگى مەكتەبىنىڭ دەنەشىنىقتىرۋ ءپانىنىڭ مۇعالىمى يۋليا ۆەليچكو وبلىستىق «مەملەكەتتىك ءتىل – مەنىڭ ءتىلىم» سايىسىندا 2015-2016 وقۋ جىلىندا گران-ءپريدى يەلەندى. ستەپنوگور قالاسىنداعى س.سەيفۋللين اتىنداعى №5 كوپ سالالى مەكتەپ-ليتسەيىندە باستاۋىش سىنىپتىڭ جوعارعى ساناتتى مۇعالىمى سۆەتلانا جاقىشەۆا قازاق وتباسىن قۇرىپ, مەملەكەتتىك ءتىلدى جاڭعىرتۋشى مۇعالىم.
شاكىرت تالابىن شىڭداۋ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى مۇعالىمىنە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىنى راس. ورىس مەكتەپتەرىندە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىن وقىتۋدىڭ باستى ماقساتى – وقۋشىلاردىڭ دۇرىس سويلەۋ, ساۋاتتى جازۋ داعدىلارىن قالىپتاستىرۋ. پەداگوگيكا عىلىمى الدىندا وقۋ-تاربيە جۇيەسىن ۇدايى جەتىلدىرۋ ماسەلەسى قويىلىپ كەلەدى.
بۇل ماڭىزدى ماسەلەنى شەشۋدە ورىس ءتىلدى ورتادا قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ ءاربىر ساباعىنىڭ تيىمدىلىگىن, عىلىمي-پەداگوگيكالىق دارەجەسىن ارتتىرۋ قاجەت بولىپ سانالادى. قازىرگى كەزدە ورىس مەكتەبى وقۋشىلارىنىڭ يگەرۋىنە ارنالعان باعدارلاما بۇرىنعى جىلدارمەن سالىستىرعاندا اناعۇرلىم كۇردەلى. اقپاراتتاردى جوعارى عىلىمي-تەوريالىق دەڭگەيدە تەرەڭ جانە شىعارماشىلىقپەن مەڭگەرۋ تالاپ ەتىلەدى. ياعني ءبىلىمىن كوتەرۋىنە, كىتاپپەن جۇمىس ىستەۋ تاسىلدەرىن جەتىلدىرۋىنە, اقىل-وي قابىلەتىنىڭ دامۋىنا, ءبىلىم نەگىزدەرىن سانالى تۇردە يگەرۋىنە بارىنشا كوڭىل اۋدارىلۋى قاجەت دەپ بىلەمىز. جوعارىدا ايتىلعانداردى ەسكەرە كەلسەك, ورىس تىلىندە وقىتىلاتىن مەكتەپتەردە قازاق ءتىلىن وقىتۋعا قويىلاتىن تالاپ-تىلەكتەردىڭ بۇگىنگى كۇندە جاڭارىپ وتىرعانىن اڭعارامىز. ونىڭ سەبەبى, ورىس تىلىندە مەكتەپ بىتىرگەن وقۋشىلاردىڭ كەيىن ەڭبەككە ارالاسقان كەزىندە مەملەكەتتىك مارتەبە العان تىلدە سويلەي الماۋىن بولدىرماۋ.
ءتۇرلى ءادىس-تاسىلدەردى, جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋ تاجىريبەسى بويىنشا ستەپنوگور قالاسىنداعى №4 وبلىستىق مامانداندىرىلعان «بولاشاق» مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ قازاق ءتىلى مۇعالىمدەرى بەلسەندى وقىتۋ مەن وقۋ ادىستەرىن پايدالانۋدا, ۇجىمدىق شەشىم ارقىلى مىنانداي مىندەتتەر قويىپ وتىر. ءتىلدى ۇيرەنۋدىڭ كۇندەلىكتى پراكتيكالىق جاعىن قاراستىرۋ, وقۋشىنىڭ اۋىزشا, جازباشا سويلەۋ ءتىلىن قالىپتاستىرۋ, ءسوز بايلىعىن مولايتۋ مەن شىعارماشىلىقپەن جۇمىس ىستەۋى, ءوز بەتىمەن ىزدەنۋگە داعدىلاندىرۋ.
بۇگىندە وبلىستىڭ 565 مەكتەبى ينتەرنەت جۇيەسىنە كوشكەن, ونىڭ 533-ءى كەڭجولاقتى ينتەرنەت جۇيەسىنە قوسىلعان. كومپيۋتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا 9 وقۋشىعا 1 كومپيۋتەردەن كەلىپ وتىر. اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن وبلىس مەكتەپتەرىن 305 مۋلتيمەديالىق قوندىرعىمەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانۋدا. تالاپ دەڭگەيىنە ساي وقىتۋ تەحنولوگيا تاجىريبەسىمەن الماسۋدا وبلىس نە اۋدان ورتالىعىنان شالعاي ورنالاسقان ەلدى مەكەندەردەگى مەكتەپ ۇستازدارى ءۇشىن BILIM LAND سايتتى نەمەسە كومپلەكت ديسكىلەردى قولدانۋ جۇمىسى ءوزىنىڭ جەمىسىن بەرۋدە.
اقمولا وبلىسى اۋماعىندا, وبلىس ورتالىعى – كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ ءبىلىم وشاقتارىندا ەل پرەزيدەنتىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسى قىزۋ تالقىلانىپ, ونى ىسكە اسىرۋ باعىتىندا ۇلكەن ءىس-شارالار قولعا الىنۋدا. وسى ورايدا ورىس ءتىلدى مەكتەپتەردە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىن وقىتۋدىڭ جاڭا ادىستەمەلەرىن ەنگىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ەشكىم جوققا شىعارا المايدى. وسى تالاپ تۇرعىسىنان ەلباسىنىڭ ومىرلىك ماڭىزى زور باعدارلاماسىنىڭ نەگىزىندە زامان تالابىنا ساي جۇمىستار اتقارۋ ءتىل دامىتۋ بارىسىندا باسەكەلەستىك قابىلەتىمىزدى جەتىلدىرۋ, الەمدىك وزىق تاجىريبەلەردەن ۇيرەنۋ – ءبىزدىڭ ابزال بورىشىمىز.
تالعات ءجۇنىسوۆ,
اقمولا وبلىستىق ءبىلىم
باسقارماسىنىڭ باسشىسى