ءدارى-دارمەك ساۋداسى ونلاين جۇيەدە قاداعالانادى

 وسى ۋاقىت ىشىندە تۇرعىن­داردى تەگىن پرەپاراتتارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بولىنگەن قارجى 6,4 ەسە شاماسىندا كوبەيگەن. دەمەك, مەم­­لەكەت اتال­عان سالاداعى كومەك كو­لەمىن ارت­تىرعانى انىق. سونداي-اق بيىل امبۋ­لاتوريالىق دارىلەردى ساتىپ الۋ ورتالىقتاندىرىلدى. نا­تي­­جەسىندە پرەپاراتتاردى ونلاين جۇيەدە ساتۋ جولعا قويىلىپ, 23 ميلليارد تەڭگە ۇنەمدەلدى.

جاسىراتىنى جوق, تەگىن ءدارى-دار­مەكپەن قام­تاماسىز ەتۋدەگى ەڭ ىر­گەلى ماسەلە  سوزىلمالى اۋرۋمەن­ اۋىراتىن ناۋقاستاردىڭ تى­زىمگە كىرمەي قالۋى مەن قا­­­جەتتى تەگىن ءدارى-دارمەككە قا­­­­راجات ءبولۋدىڭ دۇرىس جوس­پارلانباۋى بولىپ وتىر. ەكىنشىدەن, جەرگىلىكتى دەڭ­گەيدە قارجىلاندىرۋدىڭ قيىن­­­دىعىنان ازاماتتاردىڭ ءدارى-دارمەك جەتىم­سىزدىگىن كو­رىپ قينالۋى دەر ەدىك. ءدارى-دارمەك جەتكىزۋدىڭ مانىسىنە ۇڭىلگەن سايىن مەملەكەت تاراپىنان قامتاماسىز ەتىلەتىن تەگىن قىزمەت تۇرىندە ءبىراز ماسە­لەنىڭ شيكىلىگى بارلىعى ايقىندالىپ وتىر. بيىلدان باستاپ بۇل ولقىلىقتى شە­شۋدەگى ناقتى قادامداردىڭ تىزبەگى جاسالدى. ال­عاشقى­سى ءدارى-دارمەكتەردى ساتىپ الۋ بويىنشا بىرىڭعاي ءديس­تريبيۋتردىڭ تەگىن امبۋلاتوريالىق دارىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن زەردە­لەيتىن قاناتقاقتى جوبا رەتىندەگى بايلانىس ورتالىعى ىسكە قوسىلدى.

2018 جىلدىڭ 1 توقسا­­نىندا ەلىمىز­دەگى 404 مەدي­تسي­­نالىق ۇيىم­عا تەگىن امبۋ­لا­­تو­ريالىق دارىمەن قام­تا­­­ما­سىز ەتۋ ماقساتىندا 22,3 ملرد تەڭ­گە كو­لەمىندەگى ءدا­رى-دار­مەك جونەل­تىلدى. تۇ­تاس العاندا, بىر­ىڭ­عاي ءديس­تريبيۋتردىڭ ءتىزىمى بويىن­شا امبۋلاتوريالىق جانە ستا­تسيو­نار­لىق دارىمەن قام­تاماسىز ەتۋگە ارنالعان 1040 اتاۋلى ءدارى-دار­مەك سا­­­­­­تىپ الىندى. بۇل ساتىپ الۋ شارالارىنىڭ ونلاين رە­­­جى­مىندە وتكىزىلگەنىن دە اي­تا كەتۋ ءلازىم. ال دارىلىك پرەپاراتتاردى ساتۋ مەن ساتىپ الۋداعى ايتۋلى جاڭا­لىق – ەلەكتروندى ۆەب-پور­تالدىڭ ىسكە قوسىلۋى بولىپ وتىر. ءدارى-دارمەكتى ساتىپ الۋدا بۇرىنعى قاعاز­باس­تىلىق كەرى ىسىرىلادى جانە فارماتسەۆتيكالىق كوم­­پانيالاردىڭ ءاربىر لوت بويىنشا جاساعان قادامى اشىق تۇردە جۇرگىزىلەدى. ەڭ تومەنگى با­عا قويىلعانشا ساتىلىم بارىسى باسە­كەگە قاتىسۋشىلاردىڭ بارىنە ايقىن كورىنۋى ءۇشىن ءبىر مەزەتتە اتقارىلادى. بۇل «بارماق باستى, كوز قىستى» سىبايلاستىققا توسقاۋىل بولاتىنى انىق.

دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيس­ترى ەلجان ءبىر­تانوۆتىڭ ايتۋىنشا, دارىمەن قام­تاماسىز ەتۋدە ەلەك­­تروندى ساتىپ الۋدى ەنگىزۋ دەنساۋلىق ساقتاۋدى تسيفرلاندىرۋ شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلاتىن ماڭىزدى جوبا.

ەلەكتروندى پورتالدىڭ فۋنك­تسيو­نال­دىلىعى قارا­پايىم جانە قولجەتىمدى ءارى وسىعان دەيىن بار­­لىق سالادا وتكىزىلىپ جۇرگەن مەم­لەكەتتىك ساتىپ الۋعا ۇقساس. جوبا دا­رى­­­لىك پرەپاراتتاردى ساتىپ الۋ تۋرالى زاڭنامانىڭ بار­لىق تالابىن ەسكەرە وتى­­رىپ ازىرلەنگەن. ساتىپ الۋ­عا قاتىساتىن كومپانيا وكىل­دەرىندە اتالعان ۇيىمدا تىر­كەلگەن ەلەكتروندىق سان­دىق قولتاڭباسى بولۋى عانا مىن­دەتتى. ال باسقا شارۋالار ۇسىنىلعان رەگلامەنتكە ساي­كەس ستاندارتتى تەندەرلىك راسىم­دەردىڭ بارلىق ساتىلارىن قامتيدى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيس­ترىنىڭ ايتۋىنشا, ايماقتاردا جوسپارلاۋ جۇمىسى دۇرىس جۇرگىزىلمەيدى. سونىڭ سالدارىنان ءبىر جەردە ءدارى-دارمەك جەتىسپەي جاتسا, ەندى ءبىر جەردە ارتىعىمەن ساتىپ الىنعان پرەپاراتتار قويمالاردا جاتىر. بۇل دەگەنىمىز – مەملەكەت قازىناسىنان شىققان قىرۋار قارجى. «سۋدىڭ دا سۇراۋى بار» دەگەن. وسىنداي ولقىلىقتى بولدىر­ماۋ ماقساتىندا «سك-­فارماتسيانىڭ» كەيبىر اقپاراتتىق جۇيەلەردى ءوزا­را قوسۋى ناتيجەلى بولدى. «وسىنىڭ ارقاسىندا ەمxا­نالارعا جەتكىزىلەتىن دارىلەر­دىڭ كولەمىن كورىپ وتىرامىز. ماسەلەن, دارىگەر رەتسەپت جازىپ بەرسە, ناۋقاس ادام ءدارىنى الدى ما, المادى ما, الدە ءدارى ءالى قويمادا جاتىر ما, ءبارىن كورۋگە بولادى. نەگىزى, كەيبىر وڭىردە كوپ ءدارى-دارمەك قويمادا جاتىر», دەدى ە.ءبىرتانوۆ.

ءمينيستردىڭ سوزىنە قا­راعاندا, بۇگىندە بارلىق اكىمدىكتەرگە ناۋقاستاردىڭ ءتىزىمىن ەلەكتروندى فورماتقا اۋىستىرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرىلدى. ال ەلەكتروندى فور­ماتقا اۋىستىرۋ – دارىلىك پرەپاراتتارعا سۇرانىستى اۆتوماتتى تۇردە جوسپارلاۋ دەگەن ءسوز. «قاجەتتى ءدارى ەلەكتروندى پور­تال ارقىلى ساتىپ الىنادى. پاتسيەنتكە SMS ارقىلى, ءيا بولماسا, ءموبيلدى قوسىمشا ارقىلى xابارلاما تۇسەدى. ول ءدارىنى العانى نەمەسە الماعانى تۋرالى جاۋاپ بەرەدى. سوعان قاراي جوسپار جاسالادى»,  دەدى ە.ءبىرتانوۆ.

پورتال اپروباتسيادان­ ءوتىپ, قاجەتتى تۇزەتۋلەر ەن­گى­زىلگەننەن كەيىن ۆەب-رەسۋرس­تا ءالى جۇزەگە اسىرىل­ما­عان ساتىپ الۋ پوزي­تسيا­لارى بو­يىنشا 2018 جىلعا ارنال­عان دارىلەردى ساتىپ الۋ ۇيىم­داستىرىلادى. 2019 جىلى پاتسيەنتتەردى تەگىن دارىلىك قامتا­ماسىز ەتۋ ءۇشىن ءدارى-دارمەكتەردى ساتىپ الۋ­دىڭ بارلىعى ەلەكترون­دىق فور­ماتتا جۇزەگە اسىرىلماق.

پورتال ەلەكتروندىق كوم­­مەرتسيا ورتا­لىعىنىڭ پلات­­­فورماسىندا جۇمىس ىس­تەي­دى. وندا ەلەكتروندىق مەم­لەكەتتىك ساتىپ الۋ پورتالى, «ە-مينفين» جانە «قازى­ناشىلىق – كليەنت» نەگىزدەرى قاراستىرىلعان. «سك-فار­ماتسيا» وكىلدەرى جوبانىڭ الەۋ­مەتتىك ماڭىزدىلىعىن ەسكە­رە وتىرىپ, ەلەكتروندىق كوم­­مەرتسيا ورتالىعى ارقىلى وتەۋسىز نەگىزدە جۇزەگە اسىرادى. وسىلايشا تەگىن ءدارى-دار­مەك پاتسيەنتتەر ءۇشىن ۆەب-پورتال ارقىلى ساتىلىپ الىن­باق.

انار تولەۋحانقىزى,

«ەگەمەن قازاقستان»