ەل جۇرتشىلىعى جاڭاوزەندەگى ب ۇلىكشىل ارەكەتتەردى اشۋ-ىزامەن ايىپتاۋدا
بۇرىن حابارلانعانداي, 2011 جىلعى 16 جەلتوقساندا جاڭاوزەن قالاسىنىڭ «تاۋەلسىزدىك» ورتالىق الاڭىندا بەيبىت تۇرعىندار مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنە كۇش قولدانۋ, توڭكەرىستەر, توناۋلار مەن جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ مۇلكىن ورتەۋمەن ۇشتاسقان جاپپاي تارتىپسىزدىكتەر ورىن الدى.
تارتىپسىزدىكتەر, بەلگىلى بولعانداي, بۇزاقى جاس جىگىتتەر توبىنىڭ, سونداي-اق ولاردىڭ ىقپالىنا بەرىلگەن تاۋەلسىزدىك كۇنىنە ارنالعان الاڭداعى مەرەكەلىك شارالاردى ءوتكىزۋگە بەلسەندى تۇردە كەدەرگى جاساعان جۇمىستان بوساتىلعان مۇنايشىلار ارەكەتتەرىنەن باستالعان.
2011 جىلعى 16 جەلتوقساندا ساعات 11 شاماسىندا بۇزاقى ەلەمەنتتەر ادەپسىز سوزدەر ايتىپ, قورقىتىپ-ۇركىتىپ, قالانىڭ, اراسىندا كوپتەگەن بالالار بار, بەيبىت تۇرعىندارىنىڭ مەرەكەلىك شەرۋىنىڭ جولىن كەسۋگە ارەكەت جاساعان.
وسى كەزدە الاڭدا بۇزاقى نيەتتەگى 800-گە تارتا ادام بولعان, ال قوعامدىق ءتارتىپتى نەبارى قارۋسىز 120 پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى عانا قامتاماسىز ەتكەن. قارۋ ولاردىڭ كومانديرىندە عانا بولعان.
مەرەكەلىك شارالاردى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى الاڭنىڭ سالتانات ءوتىپ جاتقان بولىگىن قورشاۋعا العان. بۇل رەتتە بۇزاقىلىق توپ تاراپىنان قۇقىق بۇزۋشىلىق ارەكەتتەر مەن ارانداتۋشىلىقتىڭ ناقتى بەلگىلەرى بولعانىنا قاراماستان, پوليتسيا قانداي دا ءبىر ماجبۇرلەۋ شارالارىن قولدانباعان.
دەگەنمەن, جاعداي باقىلاۋعا الىنعانىمەن, 2011 جىلعى 16 جەلتوقساندا شامامەن 11 ساعات 40 مينۋتتا بۇزاقىلاردىڭ ىشىنەن بىرەۋى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ بولعانىنا قاراماستان, ولاردىڭ قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ تۋرالى زاڭدى تالاپتارىن ەلەمەي, قورشاۋدىڭ جانىندا مەرەكە ءۇشىن جەتكىزىلگەن ازىق-ءتۇلىكپەن تۇرعان ۋاز اۆتوكولىگىن بەلگىسىز زاتپەن سوققان.
پوليتسيا قىزمەتكەرىنىڭ قۇقىق بۇزۋشىلىق ارەكەتتەردىڭ جولىن كەسۋ جونىندەگى تالاپتارى جانجال تۋدىرعان, وسى جاعدايدى بۇزاقىلار بىردەن پايدالانعان. ولار ەرەۋىلشىلەردى تاران رەتىندە قولدانىپ, پوليتسيا قورشاۋىن بۇزىپ وتكەن. قورشاۋدى بۇزىپ, بۇزاقىلار پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە شابۋىل جاساعان, جاڭاجىلدىق شىرشانى توڭكەرىپ, مەرەكەگە وراي قويىلعان كيىز ۇيلەر مەن ساحنانى بۇزعان جانە پوليتسيا اۆتوبۋسىن ورتەپ جىبەرگەن. وسىلايشا تۋىنداعان جاپپاي تارتىپسىزدىكتەر ودان ءارى ۋشىقتىرىلىپ, ولار بەيبىت تۇرعىنداردى ۇرىپ-سوعىپ, الاڭنىڭ جانىنا قويىلعان اۆتوكولىكتەردى قيراتا باستاعان. ءناتيجەسىندە 6 پوليتسيا قىزمەتكەرى ءتۇرلى دەنە جاراقاتىن العان, ولاردىڭ بىرەۋى – جاڭاوزەن قالاسىنىڭ ىشكى ىستەر باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى ءادىلوۆ قازىرگى كەزدە ەس-ءتۇسسىز جاتىر.
شابۋىلعا تاپ بولعانىنا قاراماستان, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى قاقتىعىستار مەن جازىقسىز قۇرباندىقتارعا جول بەرمەۋ ءۇشىن قارۋ مەن ارنايى قۇرالداردى قولدانباي, قالالىق ىشكى ىستەر باسقارماسىنا قاراي جىلجىپ, اۋاعا وق اتۋمەن شەكتەلگەن.
وسىلايشا, قاقتىعىستى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ارانداتتى, ولار بۇزاقىلاردى تارتىپكە ءماجبۇر ەتۋ ماقساتىندا قارۋ, تۇتىندەتۋ قۇتىلارىن جانە باسقا دا ارنايى قۇرالدار قولداندى, سونداي-اق پوليتسەيلىك ۋاز كولىگى ەرەۋىلگە شىققان مۇنايشىلار توبىنا ادەيى بارىپ سوقتىعىستى دەگەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا پايدا بولعان اقپاراتتار شىندىققا سايكەس كەلمەيدى جانە انىق جالعان حابار بولىپ تابىلادى.
12 ساعات 35 مينۋتتا ءتارتىپسىزدىكتەر الاڭنىڭ سىرتىنا كوشكەن جانە 500-گە جۋىق ادام «وزەنمۇنايگاز» كومپانياسى عيماراتىنا شابۋىل جاساپ, ونى توناۋعا ۇشىراتىپ, ورتەپ جىبەرگەن. ءدال وسىنداي ارەكەتتەر «ارۋانا» قوناق ۇيىنە قاتىستى دا جاسالعان. ولار ەكى عيماراتتاعى, ودان سوڭ اكىمدىك عيماراتىنداعى بانكوماتتاردى توناعان. بۇل رەتتە بۇرىنعى مۇنايشىلارمەن قاتار, كورگەندەردىڭ ايتۋلارىنشا, ۇشىنا پىشاق ورناتىلعان تاياقتارمەن جانە جانعىش سۇيىق قوسپاسى بار بوتەلكەلەرمەن قارۋلانعان جاستار كوبىرەك بەلسەندىلىك تانىتقان. بۇل الاڭعا كەلگەن جاستاردىڭ قيراتىپ-بۇلدىرۋگە جانە ءتارتىپسىزدىككە الدىن-الا دايىندالىپ كەلگەنىن دالەلدەيدى.
سول كۇنگى 12 ساعات 50 مينۋتتا تارتىپسىزدىك جاساۋشىلاردىڭ 70-كە جۋىعى جاڭاوزەن قالاسى اكىمدىگىنىڭ عيماراتىنا باسىپ كىرىپ, ونداعى جيhاز بەن ورگتەحنيكانى قيراتۋعا, سونداي-اق كابينەتتەردى ورتەۋگە كىرىسكەن. بۇل ۋاقىتتا وزدەرىنىڭ قىزمەتتىك بولمەلەرىندە شابۋىلعا ۇشىراعان اكىمدىك قىزمەتكەرلەرىنىڭ تاعدىرى بەلگىسىز كۇيدە قالعان بولاتىن, ال عيماراتتىڭ ءوزى ورتكە وراندى. باسىپ الىنعان عيماراتتا قالىپ قويعان بەيبىت تۇرعىنداردى قورعاۋ ماقساتىندا قۇرىلعان پوليتسيانىڭ جيىنتىق جاساعىنا دا تۇيدەكتەتە تاس لاقتىرىلىپ, تارتىپسىزدىك تۋىنداتۋشىلار تاراپىنان اتىس قارۋىنان وق اتىلعان.
ەسكەرتۋ رەتىندە مىلتىق اتىلعانىنا قاراماي, بۇزاقى توپتىڭ پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە قارسى شابۋىلدى جالعاستىرعانىن ەسكەرە وتىرىپ, كۇشتەپ باسىپ الىنعان اكىمدىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرى سياقتى بەيبىت تۇرعىنداردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىن قورعاۋ, سونداي-اق قارۋدىڭ بۇزاقىلار قولىنا ءتۇسۋىنە جول بەرمەۋ ءۇشىن پوليتسەيلەر تابەلدى قارۋ قولدانۋعا ءماجبۇر بولعان.
قالانىڭ مەديتسينالىق مەكەمەلەرىنە ءتۇرلى دەنە جاراقاتتارىمەن بارلىعى 86 كىسى جەتكىزىلگەن, ونىڭ ىشىندە 6-ۋى پوليتسەيلەر. قالانىڭ اۋرۋحاناسىنا جەتكىزىلگەن 10 ادام قايتىس بولدى, 4 ادام جان ساقتاۋ بولىمىندە. وقيعا بولعان جەردى قاراۋ كەزىندە «سۋلپاك» ساۋدا ءۇيىن توناۋ جانە ورتەۋ بارىسىندا مەرت بولعان تاعى ءبىر ادامنىڭ ءمايىتى تابىلعاندىعى تۋرالى مالىمەت الىندى.
جاپپاي تارتىپسىزدىك فاكتىسى بويىنشا قىلمىستىق ىستەر قوزعالىپ, جەدەل-تەرگەۋ توبىنا, بۇعان دەيىن ايتىلعانداي, ىشكى ىستەر ءمينيسترى ق.قاسىموۆ باسشىلىق جاساۋدا.
قولدانىلعان شارالارعا قاراماستان, جاپپاي تارتىپسىزدىكتەر ۇيىمداستىرۋشىلار مەن وعان قاتىسۋشىلار زاڭعا قارسى ارەكەتتەرىن جالعاستىرعان, قالادا قيراتۋ مەن توناۋشىلىق باستالعان. 2011 جىلعى 16 جەلتوقساندا 17 ساعات 00 مينۋت شاماسىندا جاپپاي ءتارتىپسىزدىكتەرگە قاتىسۋشىلار «ءوزەنمۇنايگاز» كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى ك.ەشمانوۆتىڭ ءۇيىن, ال 19 ساعات 00 مينۋتتا «سۋلپاك» ساۋدا ءۇيىن ورتەگەن. 2011 جىلعى 16 جەلتوقساندا 23 ساعات 00 مينۋتتا قالا ماڭىنداعى تەڭگە كەنتى اكىمدىگىنىڭ عيماراتىن ورتەپ جىبەرگەن.
جالپى, جاپپاي تارتىپسىزدىكتەر ناتيجەسىندە 46 نىسان تونالىپ, ورتەلگەن. اتاپ ايتقاندا, 8 بانك نىسانى (بانكوماتتار مەن بانكتەر), ونىڭ ىشىندە حالىق بانكى ءوفيسى مەن «اليانس بانك» فيليالى, 20 دۇكەن («سۋلپاك» ساۋدا ورتالىعى مەن «اتلانت» ساۋدا ءۇيى), 2 كافە, 1 نوتاريالدىق كەڭسە, 2 لومبارد, 2 اكىمدىك (قالا اكىمدىگى مەن تەڭگە كەنتىنىڭ اكىمدىگى), 1 فوتوسالون, 2 پوليتسيا بەكەتى, «ارۋنا» قوناق ءۇيى, «وزەنمۇنايگاز» كومپانياسىنىڭ عيماراتى, 3 جەكە مەنشىك ءۇي, 20-دان استام اۆتوكولىك ورتەلگەن جانە زاقىمدالعان, ساحنا, كيىز ۇيلەر, مۋزىكالىق اپپاراتۋرا جانە ورتالىق الاڭداعى جاڭاجىلدىق شىرشا جويىلعان.
ءتارتىپتى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن جاڭاوزەن قالاسىنا قارۋمەن جانە ارنايى تەحنيكامەن جابدىقتالعان ىشكى اسكەرلەر مەن پوليتسيانىڭ قوسىمشا قۇرىلىمدارى تارتىلدى. بارلىق نەگىزگى حالىقتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ نىساندارى كۇشەيتىلگەن كۇزەتكە الىندى.
توناۋشىلىققا قاتىسقان ادامداردى ۇستاۋ ماقساتىندا 2011 جىلعى 16 جەلتوقساندا 17 ساعات 30 مينۋتتا ارنايى قۇرىلىمدار اۋماقتى تازارتۋ بويىنشا وپەراتسيانى باستادى. قازىرگى كەزگە جاپپاي تارتىپسىزدىكتەر مەن توناۋعا قاتىسقان 70 ادام ۇستالعان. ءتارتىپسىزدىكتەرگە بەلسەندى قاتىسۋشىلارى انىقتالىپ, ولاردى ۇستاۋ جونىنەن شارالار قولدانۋدا. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ءتارتىپسىزدىكتەرگە بەلسەندى قاتىسۋشىلار مەن ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ قىلمىستىق ارەكەتتەرىنىڭ جولىن كەسۋ, انىقتاۋ مەن جازالاۋ جانە قالادا قوعامدىق ءتارتىپتى تولىق قالپىنا كەلتىرۋ جونىنەن بارلىق قاجەتتى شارالار قولدانۋدا.
تەرگەۋ مۇددەلەرىنە زيان كەلتىرمەي جاريالاۋعا بولاتىنداي ورىن العان جاعدايدىڭ جاڭا ءمان-جايلارى انىقتالعان كەزدە, ولار بىردەن جۇرتشىلىققا جەتكىزىلەتىن بولادى.
ءوز كەزەگىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باس پروكۋراتۋراسى جاڭاوزەن قالاسىنىڭ جانە ونىڭ ماڭىنداعى اۋدانداردىڭ تۇرعىندارىن زاڭدىلىقتى ساقتاۋعا جانە ارانداتۋشىلىق ماقساتتا كەيبىر ادامدار تاراتاتىن جالعان اقپاراتتارعا سەنبەۋگە شاقىرادى, دەپ اتاپ ءوتتى رەسمي وكىل.
ءابدىراحمان قىدىربەك.