استانادا ەلوردامىزدىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويى شەڭبەرىندە 1 جانە 4 شىلدە كۇندەرى ارالىعىندا كىشكەنتەي كورەرمەندەردىڭ سۇيىكتى مەرەكەسى – ءىى حالىقارالىق «قۇرالاي» قۋىرشاق تەاترلارى فەستيۆالى ءوتتى.
ەڭ العاش 2015 جىلى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, استانا قالاسى مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى جانە كوركەمدىك جەتەكشىسى قۇرالاي ەشمۇراتوۆانىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن ومىرگە كەلگەن ونەر مەرەكەسى ءار ءۇش جىل سايىن قىزىقتى باعدارلاماسىمەن كورەرمەنىن قۋانتۋدان ءبىر ءسات تە جالىققان ەمەس.
2010 جىلى جاستار تەاترى شاڭىراعىنان ءبولىنىپ, استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن دەربەس ونەر وشاعى رەتىندە شىعارماشىلىق جۇمىسىن جالعاستىرعان تەاتر ۇجىمىنىڭ بۇگىندە جەتكەن جەتىستىگى از ەمەس. الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىن ارالاپ, قازاقتىڭ قۋىرشاق ونەرىن جاھانعا تانىتۋمەن بىرگە, ەلوردالىق كىشكەنتاي كورەرمەندەردىڭ كوركەم تانىمىن قالىپتاستىرۋدا اتقارىپ جاتقان ەڭبەگى ەرەسەن. استانا قالاسى قۋىرشاق تەاترى باستاماسىمەن قولعا الىنعان سونداي اۋقىمدى جۇمىستاردىڭ ءبىرى – حالىقارالىق «قۇرالاي» قۋىرشاق تەاترلارى فەستيۆالى.
ەلىمىزدەگى حالىقارالىق دەڭگەيدەگى تۇڭعىش قۋىرشاق تەاترلارى فەستيۆالىنىڭ قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى قۇرالاي ەشمۇراتوۆانىڭ ەسىمىمەن اتالۋى تەگىن ەمەس. قازاق قۋىرشاق ونەرىنىڭ تۇڭعىش كاسىبي رەجيسسەرى, «حالىقتار دوستىعى», «قۇرمەت بەلگىسى» وردەندەرى مەن «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىنىڭ يەگەرى, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى قۇرالاي ەشمۇراتوۆانىڭ جانسىز قۋىرشاقتى ساحنادا سويلەتۋدە سىڭىرگەن ەڭبەگى زور. ەلوردامىزدىڭ تورىندە بوي كوتەرگەن ءبىر عانا استانا قالاسى مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترىنىڭ نەگىزىن قالاپ, شىعارماشىلىق ۇجىمدى اياعىنان تىك تۇرعىزىپ, الەمدىك دەڭگەيدەگى قۋىرشاق تەاترلارىمەن يىق تىرەستىرەرلىك كاسىبي شەبەرلىك بيىگىنە شىعارۋى دا ونەر يەسىنىڭ تىنىمسىز ىزدەنىس پەن ءوز ىسىنە, ماماندىعىنا دەگەن شەكسىز سۇيىسپەنشىلىگىنىڭ جەمىسى بولسا كەرەك.
– قۋىرشاق تەاترىنىڭ ەرەكشەلىگى سول – ءبىز ءارتۇرلى جاستاعى كورەرمەندەرمەن جەكەلەي جۇمىس ىستەيمىز. ياعني, قۋىرشاق تەاترىندا كورەرمەن اۋديتورياسىنا شەكتەۋ جوق. تەحنولوگيالار دا, قۋىرشاقتار دا, دراماتۋرگيا دا ۇنەمى اۋىسىپ وتىرادى. سوندىقتان دا قۋىرشاقتار – جاس بالالاردان باستاپ, ەرەسەك ادامدارعا دەيىن قىزىقتى ءھام قاجەت ونەر. سەبەبى كەز كەلگەن ادامنىڭ ىشىندە ءبىر-ءبىر بالدىرعان ءومىر بويى تىرشىلىك كەشەدى. سول بالالىعىن جوعالتپاعان ادام باقىتتى. «قۇرالاي» فەستيۆالىنىڭ دە كوزدەگەن ماقساتى وسى – قۋىرشاق تەاترىنىڭ اۋديتورياسىن كەڭەيتىپ, بارلىق جاستاعى كورەرمەنگە بىردەي رۋحاني قۋانىش سىيلاۋ, – دەيدى استانا قالاسى مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى قۇرالاي ەشمۇراتوۆا.
يتاليا, پولشا, رەسەي, تۋنيس, بوسنيا جانە گەرتسەگوۆينا, بەلگيا, تۇركيا, ەستونيا, سەربيا جانە ەلىمىزدىڭ ءتول تەاترلارى قاتىسقان مەرەكەلىك شارا ءتورت كۇن بويى كورەرمەنىن بالالىق شاقتىڭ بالعىن كۇندەرىنە ساپار شەككىزدى. فەستيۆالدىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا قالا كوشەلەرىندە ۇلتتىق كيىمدەگى بالالار مەن قۋىرشاق تەاترى اكتەرلەرىنىڭ, الىپ قۋىرشاقتاردىڭ, «زارا» شوۋ-بالەتى ارتىستەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ۇي++6+ىمداستىرىلعان ۇرلەمەلى وركەستردىڭ سۇيەمەلدەۋىندە وتكەن قۋىرشاقتار شەرۋى باس شاھار تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا قۋىرشاقتار الەمىنىڭ ەستەن كەتپەس قۋانىشىن تارتۋ ەتتى. فەستيۆال شىمىلدىعى 80 جىلدان اسا تاريحى بار ەلىمىزدىڭ باس قۋىرشاق تەاترى – الماتى قالاسى مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترى ۇسىنعان قۇرالاي ەشمۇراتوۆانىڭ «قاڭباق شال» قويىلىمىمەن ءتۇرىلىپ, سان الۋان قىزىقتى شارالارعا ۇلاستى. اتاپ ايتساق, ءتورت كۇن بويى قۋىرشاق ونەرىنىڭ جانكۇيەرلەرى «بۋسينكي» قۋىرشاق تەاترى (بوسنيا جانە گەرتسەگوۆينا), «ۆەردي» قۋىرشاق تەاترى (يتاليا), «قاراكوز» قۋىرشاق تەاترى (تۇركيا), سانكت-پەتەربۋرگ قۋىرشاق تەاترى (رەسەي), «Projekt» قۋىرشاق تەاترى (ەستونيا), «Marek Waszkiel» قۋىرشاق تەاترى (پولشا), «Figurentheater Vlinders» قۋىرشاق تەاترى, تامبوۆ مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترى (رەسەي), تۋنيس ۇلتتىق قۋىرشاق ونەرى ورتالىعى (تۋنيس) جانە ەلىمىزدىڭ ءتول تەاترلارى الماتى مەن استانا قالاسى مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترلارىنىڭ حالىق ەرتەگىسى «قاڭباق شال» جانە روزا مۇقانوۆانىڭ سەمەي يادرولىق پوليگونىنىڭ ادامزاتقا اكەلگەن قاسىرەتىن باياندايتىن «ماڭگىلىك بالا بەينە» قويىلىمىن تاماشالادى.
سونىمەن قاتار قۋىرشاق ونەرىنىڭ شەبەرى, سەربيالىق مامان امەللا ۆۋچەنوۆيچتىڭ وتكىزگەن «قۋىرشاق جانە بالا», «ادەپكە تاربيەلەۋ» جانە «قۋىرشاقتانۋ ونەرى» تاقىرىبىنداعى شەبەرلىك ساباقتارى دا قۋىرشاق تەاترلارى اكتەرلەرىنىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدا تاعىلىمى مول تاجىريبە بولعانى ءسوزسىز. شىلدە ايىن شۋاققا بولەگەن ايتۋلى ونەر وقيعاسى, ءسويتىپ, بالدىرعانداردى شات-شادىمەن قۋانىشقا بولەپ, ەستەن كەتپەس ەرەكشە اسەرىمەن سالتاناتتى كوڭىل-كۇيدە مارەسىنە جەتتى.
نازەركە جۇماباي,
«ەگەمەن قازاقستان»