تامىز ايىنىڭ 18-ءى مەن قىركۇيەكتىڭ 2-ءسى ارالىعىندا يندونەزيا استاناسى دجاكارتا قالاسىندا XVIII جازعى ازيا ويىندارى وتەتىنى ءمالىم. بىرەر كۇن بۇرىن بوكستان قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى مىرزاعالي ايتجانوۆ بايراقتى باسەكەگە قاتىساتىن بوكسشىلاردىڭ ەسىمىن جاريالادى. وسى ورايدا, ازيا ويىندارىنا قاتىساتىن بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن, ولارعا كىمدەر نەگىزگى قارسىلاس اتاناتىنىن جانە اتالعان دودادا قاي بوكسشىلار جۇلدە الۋى مۇمكىن ەكەندىگىن سارالاپ كورسەك.
باس جاتتىقتىرۋشى مىرزاعالي ايتجانوۆ قازاقستاننىڭ بيىلعى قۇراما كومانداسىنا 2017 جىلعى الەم چەمپيوناتىمەن سالىستىرعاندا ازداعان وزگەرىس ەنگىزگەنىن بايقاۋعا بولادى. مىسالى, بىلتىرعى جاھاندىق دودادا جەڭىل سالماقتا (49 كگ) جومارت ەرجان ەل نامىسىن قورعاسا, الداعى ازيا ويىندارىنا ەل چەمپيوناتىنىڭ بىرنەشە دۇركىن جەڭىمپازى تەمىرتاس ءجۇسىپوۆ باراتىن بولدى. 52 كيلو سالماقتا ءۇمىت ازامات يساقۇلوۆقا ەمەس, ازات ماحمەتوۆكە ارتىلىپ وتىر. سونداي-اق 60 كيلودا قۇراما تىزىمىندە جاڭا ەسىم پايدا بولدى. بىلتىر جاستار اراسىندا ازيا چەمپيونى اتانىپ, سول جىلى-اق ەرەسەكتەر قۇراماسىنا اۋىسقان الماتىلىق جاس دارىن ءساماتالى تولتاەۆكە جاتتىقتىرۋشىلار قۇرامى زور سەنىم ارتۋدا. ايتپەسە, بۇل سالماقتا ءتىس قاققان بىرنەشە تاجىريبەلى بوكسشى بار. مىسالى, 2013 جىلعى الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, ەل چەمپيوناتىنىڭ ەكى دۇركىن جەڭىمپازى بەرىك ءابدىراحمانوۆ, ازيا جانە الەم چەمپيوناتىنا قاتىسۋشى ادىلەت قۇرمەتوۆ, «استانا ارلاندارى» ساپىندا جۇدىرىقتاسىپ جۇرگەن زاكىر سافيۋللين جانە تاعى باسقا بوكسشىلارعا دا سەنىم ارتۋعا بولار ەدى. بىراق باپكەردىڭ تاڭداۋى جاس بوكسشىعا ءتۇسىپ وتىر. سونىمەن قاتار وليمپيا ويىندارىندا «قازاقتىڭ سالماعى» اتالىپ كەتكەن 69 كيلودا ابىلايحان ءجۇسىپوۆ ەمەس, جامبىلدىڭ جامپوزى اسلانبەك شىمبەرگەنوۆ باق سىنايدى. بۇل اسلانبەك ءۇشىن ۇلتتىق قۇراما ساپىنداعى العاشقى ءىرى باسەكە بولماق. بىلتىرعى ازيا جانە الەم چەمپيوناتىنا بۇل سالماقتا ابىلايحان ءجۇسىپوۆ قاتىسقان بولاتىن. قالعان ءۇش سالماقتا ەلىمىزدىڭ ءبىرىنشى ءنومىرلى بوكسشىلارى قاتىسادى. اتاپ ايتار بولساق, 56 كيلودا 2017 جىلعى الەم چەمپيونى قايرات ەراليەۆ, 64 كيلو سالماقتا ازيا چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, ەل چەمپيونى بەكداۋلەت يبراگيموۆ جانە ازيا چەمپيوناتىنىڭ قولا, الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى امانقۇل ءابىلحان. ال 2018 جىلعى جازعى ازيا ويىندارىنىڭ باعدارلاماسىنان بوكستاعى ءۇش اۋىر سالماق الىنىپ تاستالعانىن بۇعان دەيىن جازعان بولاتىنبىز. ياعني, 81,91 جانە 91 كيلودان جوعارى سالماقتا جۇلدەلەر ساراپقا سالىنبايدى.
ەندى جازعى ازيا ويىندارىندا قۇرامامىزدىڭ بوكسشىلارىنا قاي ەلدىڭ بوكسشىلارى لايىقتى قارسىلىق كورسەتۋى مۇمكىن ەكەندىگىنە توقتالساق. بيىلعى ازيا ويىندارىندا قازاقستان بوكسشىلارىنا وزبەكستان, ءۇندىستان, تايلاند, موڭعوليا, قىتاي جانە وڭتۇستىك كورەيا سەكىلدى ەلدەردىڭ بوكسشىلارى نەگىزگى قارسىلاس اتانباق. جۋىردا عانا ەلوردا تورىندە ازيا جانە ەۋروپا قۇرلىعى قۇرامالارىنىڭ قاتىسۋىمەن بوكستان «پرەزيدەنت كۋبوگى» ءداستۇرلى حالىقارالىق ءتۋرنيرى ءوتتى. ەۋروپالىق بوكسشىلار ءۇشىن جارىس جاتتىعۋ ىسپەتتى وتسە, ازيالىق بوكسشىلارعا دجاكارتاداعى دودا الدىنداعى سوڭعى دايىندىق جانە قارسىلاستاردىڭ قارىم-قابىلەتىن باقىلاۋ بولدى. اۋەسقوي بوكستاعى جەڭىل سالماقتا باسقا قۇرلىق وكىلدەرىنە قاراعاندا مىقتى بوكسشىلار ازيا ايماعىندا شوعىرلانعان. ونى سوڭعى وليمپيادا جانە الەم چەمپيوناتىنىڭ ناتيجەلەرىنە قاراپ-اق اڭعارۋعا بولادى. مىسالى, 49 كيلو سالماقتا سوڭعى ءۇش وليمپيادا چەمپيونى ازيا قۇرلىعىنان شىققان. 2008 جانە 2012 جىلعى وليمپيا ويىندارىندا قىتايلىق تسزوۋ شيمين, ەكى جىل بۇرىنعى ريو وليمپياداسىندا وزبەك بوكسشىسى حاسانبوي دۋسماتوۆ توپ جارعان بولاتىن. «پرەزيدەنت كۋبوگى» جارىسىندا 49 كيلودا وتانداسىمىز تەمىرتاس ءجۇسىپوۆ چەمپيون اتانعانىمەن, دجاكارتادا وعان ۇندىستاندىق بوكسشى لالبياككيما نۋتلاي لايىقتى قارسىلىق كورسەتەتىنىن بايقاتتى. «پرەزيدەنت كۋبوگىندا» ول وليمپيادا چەمپيونى وزبەك دۋسماتوۆتى شيرەك فينالدا جارىستان شىعارىپ جىبەردى. دەگەنمەن, وزبەك بوكسشىسىن دا تىزىمنەن سىزىپ تاستاۋعا بولمايدى.
52 كيلو سالماقتا سىنعا تۇسەتىن ازات ماحمەتوۆ بيىل ءوزىن جاقسى قىرىنان كورسەتۋدە. مامىر ايىنىڭ سوڭىندا رەسەيدىڭ سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا وتكەن «گۋبەرناتور كۋبوگى» جارىسىندا فينالعا دەيىن جەتىپ, كۇمىس جۇلدە يەلەندى. بۇل تۋرنيردە ازات الداعى دوداداعى ءوزىنىڭ نەگىزگى ەكى قارسىلاسىمەن جولىعىپ ۇلگەردى. فينالدىق باسەكەدە ماحمەتوۆ قىرعىزستاندىق بوكسشى ءوزىنىڭ اتتاسى ازات ۇسەناليەۆكە ەسە جىبەردى. ال جارتىلاي فينالدا ماحمەتوۆ وزبەك جاسۋربەك لاتيپوۆتان باسىم تۇسكەن-ءدى. سونداي-اق 2015 جىلعى ازيا چەمپيونى تايلاند ەلىنىڭ بوكسشىسى چاتچاي بۋتدي دا وتانداسىمىزدىڭ نەگىزگى قارسىلاسى سانالادى. ايتا كەتەيىك, ازات بىلتىر تۇرىكمەنستاندا وتكەن يسلام ويىندارىندا چەمپيون اتانعان-دى. 2017 جىلعى الەم چەمپيونى قايرات ەراليەۆ 56 كيلودا التىن جۇلدەدەن نەگىزگى ۇمىتكەرلەردىڭ ءبىرى. ونىڭ باستى قارسىلاسى سانالعان وليمپيادا چەمپيونى وزبەك شاحوبيددين زويروۆ جۋىردا كاسىپقوي بوكسقا اۋىسقاندىعى تۋرالى اقپارات تاراعان بولاتىن. دەگەنمەن, وزبەكستاندىق كەز كەلگەن بوكسشى قازاق بوكسشىلار ءۇشىن ىڭعايسىز قارسىلاس سانالادى.
60 كيلو سالماقتاعى جاس دارىندى بوكسشىمىز ءساماتالى تولتاەۆ ءۇشىن التىن جۇلدەگە تالاسۋ ازداپ قيىنعا سوعاتىنى انىق. ويتكەنى بۇل سالماقتا ازيانىڭ ەڭ ۇزدىك بوكسشىلارى سىنعا تۇسەدى. ساماتالىگە بۇل دودادا وسىدان ءتورت جىل بۇرىن ينچحوندا وتكەن ازيا ويىندارىندا كۇمىس جۇلدە يەلەنگەن فيليپپيندىك چارلي سۋارەس باستى قارسىلاس بولماق. سونىمەن قاتار موڭعوليالىق ەردەنەبات تسەندبااتار مەن وزبەكستاندىق شۋنكور ابدۋراسۋلوۆتى دا اتاپ وتۋگە بولادى. 64 كيلو سالماقتاعى وتانداسىمىز بەكداۋلەت يبراگيموۆ جارىس بارىسىندا جاراقات الىپ قالماسا, قۇراما قورجىنىنا جۇلدە سالۋعا تولىق مۇمكىندىگى بار. سەبەبى ول بيىلعى «پرەزيدەنت كۋبوگىندا» نەگىزگى قارسىلاسى وزبەك يكبولجون حولداروۆتى ايقىن باسىمدىقپەن جەڭگەن-ءدى. سونداي-اق تايلاند قۇراماسى ساپىنداعى ەكى دۇركىن ازيا چەمپيونى اتانعان ۆۋتتيچاي ماسۋك تا يبراگيموۆكە ءبىراز قيىندىق تۋدىراتىنى ءمالىم.
«استانا ارلاندارى» بوكس كلۋبىندا ماڭىزدى جەكپە-جەكتەرگە شىعىپ, جەڭىسكە جەتىپ جۇرگەن اسلانبەك شىمبەرگەنوۆتىڭ (69 كگ) اياق الىسى جامان ەمەس. ەلىمىزدىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونىنا ازيا ويىندارىندا وزبەك ماحمۋد گايپوۆ پەن فيليپپيندىك ەۋمير مارسيال جانە موڭعوليا مەن قىتاي بوكسشىلارى قارسىلاس اتانادى. شىمبەرگەنوۆ 2016 جىلى WSB جوباسىندا وزبەك بوكسشىسى ماحمۋد گايپوۆپەن جولىعىپ, 3:0 (50:45, 50:44, 50:45) ەسەبىمەن ايقىن جەڭدى. ال «پرەزيدەنت كۋبوگىندا» گايپوۆتى جارتىلاي فينالدا تاعى ءبىر وتانداسىمىز ابىلايحان ءجۇسىپوۆ ۇتتى.
75 كيلودا سىنعا تۇسەتىن امانقۇل ءابىلحان ءدال قازىر ناعىز بابىندا. بۇعان دەيىن وتە تاجىريبەلى قارسىلاستارمەن جەكپە-جەك وتكىزىپ, ابدەن ىسىلعان قۇراما ساپىنداعى ەڭ ساقا بوكسشىلاردىڭ ءبىرى دەسەك قاتەلەسپەيمىز. ءابىلحاننىڭ ازياداعى نەگىزگى قارسىلاسى وزبەك يسرويل مادريموۆ سانالادى. امانقۇل مەن يسرويل ەكى جىلدىڭ ىشىندە شارشى الاڭدا ەكى رەت جولىعىپ, العاشقىسىندا مادريموۆ, ەكىنشىسىندە ءابىلحان جەڭىسكە جەتكەن. ازيا ويىندارىنداعى التىن جۇلدە ءۇشىن باسەكە وسى ەكى بوكسشى اراسىندا ءوربۋى بادەن مۇمكىن. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, دجاكارتادا ەلىمىزدىڭ كوك تۋىن ۇستاپ شىعۋ مىندەتى امانقۇل ابىلحانعا بۇيىرىپ وتىر.
بوكستان قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ باس جاتتىقتىرۋشىسى مىرزاعالي ايتجانوۆ ازيا ويىندارىنا ءبىر جىل ىشىندە ەڭ جوعارى ناتيجە كورسەتكەن بوكسشىلاردى تاڭداپ العاندىعىن ايتادى. «بۇل قۇرامدى باپكەرلەر كەڭەسى «پرەزيدەنت كۋبوگى» مەن وزگە دە جارىستاردىڭ قورىتىندىسىنا قاراپ بەكىتتى. وكىنىشكە قاراي, سالماق دارەجەلەرىن ازايتىپ تاستاعانى ءبىزدى كەم دەگەندە ەكى مەدالدان ايىرىپ وتىر. وسى قۇراممەن 4 نەمەسە 5 جۇلدە, ونىڭ ىشىندە 2 التىن ۇتامىز دەگەن ويدامىن», دەيدى م.ايتجانوۆ.
ايتا كەتەيىك, 2014 جىلى وڭتۇستىك كورەيانىڭ ينچحون قالاسىندا وتكەن جازعى ازيا ويىندارىندا وتانداستارىمىز 6 التىن, 1 كۇمىس جانە 1 قولا مەدال يەلەنىپ, جالپىكوماندالىق ەسەپتە ءبىرىنشى ورىن العان ەدى.
ءالي بيتورە,
«ەگەمەن قازاقستان»