ەلىمىزدە العاش رەت «جاسىل» سەنبىلىك وتەدى

گرۋزيا, ارمەنيا, ازەر­باي­جان, وزبەكستان, اۋعانستان, موڭعوليا, ۋكراينا, بەلارۋس, رەسەي فەدەراتسياسى, سونىمەن قاتار ەۋروپا ەلدەرىنىڭ قوعام قايراتكەرلەرى قاتىسقان كەلەلى كەڭەس سانكتسيالانباعان پوليگون­دارمەن كۇرەسۋ بويىنشا سترا­تەگيالىق ءىس-قيمىل جوسپارىن جانە مەملەكەت باسشى­سى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ «جاسىل» باستامالارىن تال­قىلاۋعا, سونداي-اق پلانەتا­مىزدى تۇرمىستىق قالدىقتاردان تازالاۋعا نيەت بىلدىرۋشىلەردى بىرىك­تىرۋ مەن تاجىريبە الماس­تىرۋعا باعىتتالدى.

قازاقشالاعاندا «جاسىل قاھارمان» دەگەن ماعىنا بەرەتىن جيىندا, سونىمەن قاتار قوقىس قالدىقتارىن قايتا وڭدەۋ بويىنشا بىرقاتار ماسەلە پىسىقتالىپ, ايماقتاردا وتەتىن «جاسىل» سەنبىلىككە جاۋاپتى ادامداردى بەكىتۋ ءىسى قولعا الىندى. القالى جيىندى «جاسىل» ەكونوميكانى قولداۋ جانە G-Global-دى دامىتۋ» كواليتسياسىنىڭ باسقارما ءتورايىمى سالتانات راقىمبەكوۆا جۇرگىزدى.

«Green Heroes» حالىق­ارا­لىق كونفەرەنتسياسى بيىل 15 قىركۇيەكتە قازاقستاندا تۇڭ­عىش رەت وتەتىن «الەمدىك تازارتۋ كۇنى» اكتسياسىنا ارنالىپ وتىر. شارا اياسىندا الدىمەن اكتسيانىڭ ەلىمىزدەگى ايماقتارداعى ۇيلەستىرۋشىلەرى انىقتالماق. كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشى شەتەلدىك قوناقتاردىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگە دەيىن اكتسياعا 150 مەملەكەتتەن 300 ميلليونعا جۋىق ادام قاتىسىپ وتىر. شا­راعا قاراپايىم سەنبىلىك سياقتى ەمەس, بۇكىل حالىقتى تارتۋ كوز­دەل­گەن. ءار ازاماتتىڭ ءوز اۋلاسىن تازار­تۋى وسى اكتسياعا قاتىسقانى دەپ بىلەمىز», دەيدى باسقارما ءتو­رايىمى.

ءىس-شارا نەگىزىنەن قازاق­ستان­نىڭ ەكولوگيالىق ۇيىمدارىنىڭ قاۋىمداستىعى, «Letts do it! Qazaq eli» ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمى, «Lets do it! World» حالىقارالىق قوعامدىق قوزعالىسى, جاسىل ەكونوميكانى قولداۋ جانە G-Global-دى دامىتۋ كواليتسياسى, وندىرۋشىلەردىڭ كەڭەيتىلگەن مىندەتتەمەلەرى مەن الەۋمەتتىك ماڭىزدى باستامالاردى دامىتۋ قورىمەن بىرلەسىپ وتكىزىلىپ وتىر.

قىزۋ تالقىلاۋدا ءسوز العان ەستونيا مەملەكەتىنىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى حەيتي مياەمەە بۇل الەم ەلدەرىندە بۇرىننان بار تاجىريبە ەكەندىگىن تىلگە تيەك ەتتى. «اكتسيا 10 جىل بۇرىن ەستونيادا پايدا بولعان. ال قازاقستاندا قوقىستاردى ىرىكتەپ جيناۋ تەك تۇرعىن ۇيلەردىڭ اۋلاسىندا عانا قولعا الىنعان. ونىڭ ءوزى تەك استانا قالاسىندا جۇزەگە اسادى. «جاسىل» سەنبىلىك بۇل يگى باستامانىڭ بۇقارالىق سيپات الۋىنا ىقپال ەتەدى» دەدى ەلشى.

ەلىمىزدە بۇگىنگى تاڭدا جينالعان قوقىستىڭ 7 پايىزى عانا قايتا وڭدەلەدى. استانادا ءبىرىنشى رەت وتكىزىلىپ جاتقان «Green Heroes» حالىقارالىق كونفەرەنتسياسىن ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى, قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق ۇيىمدار قاۋىمداستىعى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەلدوس اباقانوۆ ايتىپ وتكەندەي, ەۋروپانىڭ دامىعان كەيبىر ەلدەرىندە قوقىستى ءتىپتى شيكىزات كوزى رەتىندە پايدالانىپ جاتقاندىعى بەلگىلى. ياعني قوقىستى وڭدەۋ تەحنولوگياسى جوعارى دارەجەدە جولعا قويىلعان. «قازاقستاندا دا قوقىستى وڭدەۋ تاجىريبەسى جوق دەۋگە كەلمەيدى. جالپى, بۇل باعىتتاعى جۇمىستىڭ جاق­سى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ وت­كىم كەلەدى. سەبەبى بۇگىندە قازاق­ستاندا جالپى قوقىستىڭ 7 پايىزى قايتا وڭدەلەدى. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن بۇل كورسەتكىش 1-2 پايىز عانا بولاتىن. ارينە بۇل كولەم جىلدان-جىلعا ءوسىپ كەلە جاتقانىن ايتۋ كەرەك», دەيدى ول.

ەلدوس نۇربول ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە قوقىس وڭدەيتىن كومپانيالاردى ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرى ءبىرشاما قاراستىرىلعان. «ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى – زاڭنامالىق تۇرعىدا جانە ەكولوگيالىق كودەكستە «روب» دەگەن تۇسىنىك ەنگىزىلگەن. ارنايى ۇيىم دا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. بۇل ۇيىم قوقىستى قايتا وڭدەيتىن ۇيىمداردى قولداۋعا باعىتتالعان. ياعني 1 كيلو پلاستيك نەمەسە شىنى بولسىن, بولماسا ەلەكتر قۇرىلعىلاردى قايتا وڭدەۋ بولسىن, بۇل ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان قاراجات بەرىلەتىندەي تەتىكتەر قاراستىرىلعان», دەدى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى.

ال «Lets do it! World» حالىق­ارالىق قوعامدىق قوزعالى­سىنىڭ شىعىس ەۋروپا جانە ورتا­لىق ازياداعى ەلشىسى يۋليا مار­حەلدىڭ ايتۋىنشا, ۋكراينادا اتالعان تاجىريبەنىڭ تەتىگى الدە­قاشان ىسكە قوسىلعان. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستانداعى قوقىس پو­ليگوندارىنا وڭدەلمەيتىن قال­دىقتاردى عانا شىعارۋ – كۇن تارتىبىندەگى ماڭىزدى جۇ­مىستاردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, قازىردە قالدىقتاردىڭ بارلىعىن قالدىق دەپ اتاۋعا بولمايدى. سەبەبى جالپى ەسەپپەن 10 پايىز عانا قالدىق بولىپ ەسەپتەلەدى. ال قالعان 90 پايىزىن قايتا وڭدەۋ كەرەك. ء«بىز وسى ۋاقىتقا دەيىن اراسى 5-6 جىلدىڭ ىشىندە, ماسەلەن ۋكراينادا «جاسىل» سەنبىلىككە ءوز ىنتا-جىگەرلەرىمەن شىعاتىنداردىڭ سانىن 1 ملن ادامعا جەتكىزدىك. مۇنداي مۇمكىندىككە قازاقستان دا قول جەتكىزە الادى. وسىنداي كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرۋ ارقىلى تازالىق ماسەلەسىن شەشىپ الۋعا زور مۇمكىندىك بار. ادام ەڭ الدىمەن ماڭايىنىڭ ەمەس, ءوزىنىڭ باسىنداعى قاجەتسىز ارتىق ويلاردى تازارتۋى كەرەك» دەيدى شەتەلدىك ساراپشى.

بۇل تۇرعىدا قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق ۇيىمدار قاۋىم­داس­تىعىنىڭ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەلدوس اباقانوۆ وڭدەلەتىن قوقىستى پوليگوندارعا كىرگىزبەي, قايتا وڭدەۋ تۋراسىندا وزدەرىنىڭ ناقتى ۇستانىمدارى بار ەكەنىن ايتادى. «كوزگە كورىن­بەيتىن دە بولار, بىراق قوقىس­تى وڭدەۋ ايماقتاردا دا كوپتەپ جۇرگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ وت­كىم كەلەدى. بىرنەشە قالادا قال­دىق­تاردى سۇرىپتاۋ تسەحتارى اشىلعان. ياعني تسەحتاردا كەز كەل­گەن قالدىقتى سۇرىپتاپ, قايتا وڭدەلەتىن قوقىستار ءبولى­نىپ شىعادى. بۇل قوقىس شيكىزات رەتىندە قايتا وڭدەيتىن زاۋىت­تارعا جىبەرىلەدى. ال قايتا وڭ­دەل­مەيتىن, مىسالى ورگانيكالىق قوقىستار پوليگوندارعا جىبە­رىلەدى. كونتسەپتسياعا بايلانىستى 2030 جىلعا دەيىن قازاقستاندا قايتا وڭدەلەتىن قوقىستىڭ مولشەرىن 30 پايىزعا جەتكىزۋ جوس­پارلانىپ وتىر», دەدى ە.نۇربول ۇلى.

ميراس اسان,

«ەگەمەن قازاقستان»