جاڭگىر حان اتىنداعى باتىس قازاقستان اگرارلىق-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «حان بوگەتى» حالىقارالىق عىلىمي-تانىمدىق ەكسپەديتسياسى جولعا شىقتى. 11-15 شىلدە ارالىعىنا جوسپارلانعان ساپار بارىسىندا عالىمدار رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۆولگوگراد وبلىسى اۋماعىنداعى تاريحي ورىنداردى ارالاماق.
- ەكسپەديتسيامىزدىڭ ماقساتى – «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ «كيەلى جەرلەر گەوگرافياسى» جوباسى بويىنشا شارالار كەشەنىن جۇزەگە اسىرۋ, ياعني رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۆولگوگراد وبلىسى پاللاسوۆ اۋدانىنىڭ ماكسيموۆكا جانە كۋمىسولەچەبنيتسا ەلدىمەكەندەرىنىڭ ماڭايىندا ورنالاسقان «حان بوگەتىن» تاريحي-مادەني مۇرا رەتىندە زەرتتەۋ, - دەيدى توپ جەتەكشىسى, باتىس قازاقستان اگرارلىق-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى جاڭگىر حان مۋزەيىنىڭ مەڭگەرۋشىسى نۇرجان تولەپوۆ.
زەرتتەۋشىلەردىڭ ماڭداي تىرەپ بارعالى وتىرعان مەكەنى – بوكەي ورداسىنىڭ سوڭعى بيلەۋشىسى جاڭگىر حاننىڭ جازعى ورداسى بولعان جەر. جاڭگىر حان – جاسقۇسقا وردا سالىپ, العاش مەكتەپ اشقان, قۇمدا ورمان ءوسىرىپ, تۇڭعىش مەديتسينالىق مەكەمەلەردى ۇيىمداستىرعان پروگرەسسيۆتىك باستامالارىمەن تاريحتا قالعان تۇلعا. ەل اۋزىنداعى جانە تاريحي دەرەكتەر بويىنشا حان قازاق اراسىندا سۋارمالى ەگىن, باۋ-باقشا ءىسىن دامىتۋعا دا كۇش سالعان. بۇگىندە رەسەي اۋماعىندا قالعان تارعىن وزەنى بويىندا ساقتالىپ قالعان «حان بوگەتى» اتاۋى - سول تاريحي وقيعالاردىڭ كۋاسىندەي.
ەكسپەديتسيا كەزىندە عالىمدار تابيعات ەسكەرتكىشتەرىن, سونىمەن بىرگە زەرتتەلەتىن اۋماقتاعى ماتەريالدىق مادەنيەت ەسكەرتكىشتەرىن انىقتايدى. تابيعي جانە تاريحي-مادەني نىسانداردى فوتو جانە بەينەجازباعا ءتۇسىرىپ, جەرگىلىكتى حالىق اراسىنان «حان بوگەتىنىڭ» تاريحىنا قاتىستى اڭىز-اڭگىمەلەردى جيناقتاۋدى جوسپارلاپ وتىر.
13 شىلدە كۇنى ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى كۋمىسولەچەبنيتسا مەكەنىندە دالالىق ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىن وتكىزىپ, مۋنيتسيپالدى اۋدان اكىمشىلىگىمەن, جەرگىلىكتى تاريحشىلارمەن, ولكەتانۋشىلارمەن كەزدەسۋدى جوسپارلاعان. ايتا كەتەيىك, بۇل مەكەن – 1920 جىلعا دەيىن بەلگىلى اقىن شاڭگەرەي بوكەەۆتىڭ قوس قاباتتى يمەنيەسى تۇرعان تاريحي جەر ەدى. 1911 جىلى باقىتجان قاراتاەۆ, شاڭگەرەي بوكەەۆ, عۇمار قاراش, ەلەۋسىن بۇيرين سىندى ۇلت زيالىلارى ءدال وسى جەردە باس قوسىپ, «قازاقستان» اتتى گازەت شىعارۋدى اقىلداسقانى بەلگىلى. بوكەي ۇلى جاڭگىر حان دا 1845 جىلى وسى جەردە كەنەتتەن ومىردەن ءوتىپ, امانات جەرلەنىپ, ءتورت جىلدان كەيىن سۇيەگى جاسقۇسقا, قازىرگى بوكەي ورداسى اۋدانى, حان ورداسى اۋىلىنداعى حان زيراتىنا كوشىرىلگەن. ەكسپەديتسياعا قاتىسۋشىلار وسى جولى اتالعان وڭىردەگى كونە زيراتتاردى دا ارالاپ, اراب جازۋلى قۇلپىتاستاردى سۋرەتكە ءتۇسىرىپ الۋدى جوسپارلاپ وتىر. ەپيگرافيكالىق ەسكەرتكىش جازبالارىنان دا تىڭ مالىمەت, قۇندى دەرەكتەر شىعىپ قالۋى مۇمكىن.
ساپار ناتيجەسىندە «حان بوگەتى – اشىق اسپان استىنداعى مۋزەي ەكسپوناتى» اتتى عىلىمي ماقالالار جيناعى, «حان بوگەتى» ەكسپەديتسياسىنىڭ كۇندەلىگى» بۋكلەتى, «حان بوگەتى» ۆيدەووچەركى مەن فوتوالماناح جارىق كورمەك.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»
باتىس قازاقستان