ورىنبوردان استاناعا دەيىن

1920 جىلى 26 تامىزدا بۇكىل­رەسەيلىك واك مەن ركفسر حكك «قىرعىز (قازاق) اۆتونو­ميالى سو­تسيا­ليستىك كەڭەس رەس­پۋبليكاسىن قۇ­رۋ تۋرالى» دەكرەت قابىلدادى. ون­دا ورىنبور گۋبەرناتورلىعى مەن ورىنبور قالاسى قازاكسر قۇرامىنا قوسىلىپ, ورىنبور قالاسى قازاقستان استاناسى بولدى. 1925 جىلى ورتالىق ازيا­داعى ۇلتتىق-اۋماقتىق مەجەلەۋدەن سوڭ, تۇركىستان اكسر-ءنىڭ قۇ­را­مىندا بولىپ كەلگەن سىرداريا جانە جەتىسۋ وبلىس­تارى, سونداي-اق قا­راقالپاق اۆتونوميالىق وبلىسى قازاق اۆتونوميالىق رەس­پۋب­ليكاسى قۇرامىنا ەندى. وسى­عان وراي قازاتكوم سەسسياسى (قىركۇيەك, 1924) ەل استاناسىن تاشكەنتكە اۋىستىرۋ, وعان رۇقسات ەتىلمەگەن جاعدايدا شىمكەنتكە كوشىرۋ جايىندا قاۋلى الدى. الايدا ماسكەۋدىڭ ارالاسۋىمەن, رەسپۋب- ليكا استاناسى اقمەشىتكە اۋىستىرىلادى. سول جىلعى 15 – 19 سا­ۋىردە اقمەشىتتە وتكەن كەڭەس­تەر­دىڭ بۇكىلقازاقستاندىق V سەزى حالقىمىزدىڭ ورىسشا «كيرگيز» دەپ اتالۋىن «قازاق», «كيرگيز اكسر-ءى» اتاۋ­ىن «قا­زاق اكسر-ءى» دەپ وز­گەر­تۋ, ال رەس­پۋبليكا استاناسى اق­مەشىت قا­­لاسىنىڭ اتاۋىن قى­زىل­­ور­دا دەپ اتاۋ تۋرالى قاۋلى قا­بىل­دادى.

1925 جىلدىڭ كوكتەمى مەن جازىندا مەملەكەتتىك باس­قا­رۋ ورگان­دارى سىر بويىنا كو­شى­رىل­دى. قىزىلوردا 1929 جىلى ما­مىر ايىنا دەيىن قازاق اكسر-ءى استاناسى بولدى.

سىر بويىنىڭ ەكونو­مي­كال­ىق جا­نە تابيعي جاعدايى قو­لايسىز دە­­­گەندى جەلەۋ ەتكەن ف.ي. گو­لو­ششە­­كين باسقار­عان بك(ب)پ قازاق ول­كەلىك كو­مي­تەتى ەل استاناسىن قى­­زىل­وردادان الماتىعا اۋىس­تى­رۋدى ءجون دەپ تاپتى. قازاق اكسر-ءى ورتالىعىنىڭ الما­تىعا كوشىرىلۋى جونىندەگى شە­شىمدى ركفسر واك مەن حكك ماقۇلدادى (1927 ج. 30 مامىر). ەل استاناسىنىڭ سىر وڭىرىنەن جەتىسۋعا اۋىسۋىنا تۇركىستان-ءسىبىر تەمىر جولىنىڭ ىسكە قو­سىلۋى دا اس­ەر ەتتى. باس قالا بول­عان جىلدارى الماتى ميل­ليوننان استام تۇرعىنى بار, جان-جاقتى دامىعان اسەم قا­لاعا اينالدى. الماتى 1997 جىل­عا دەيىن قازاقستاننىڭ استا­­ناسى بولدى.

1991 جىلى قازاقستان تاۋەل­­سىزد­ىككە قول جەتكىزگەننەن كەيىن استانانى ەلدىڭ وڭتۇستىك-شى­عىسىنان رەس­پۋبليكانىڭ ور­تالىعى بولىگىنە كوشىرۋ ماسە­لەسى كوتەرىلدى. قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ پرە­زيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ تاپسىرما­سى بويىنشا مەملەكەتتىڭ جاڭا استا­ناسىن ورنالاستىرۋعا وڭ­تاي­لى قالانى انىقتاۋ ماق­سا­تىمەن رەسپۋبليكانىڭ بۇكىل اۋماعى مۇقيات زەرتتەلدى. تال­داۋ قورىتىندىلارى بارلىق نۇس­قالاردىڭ ىشىنەن ەڭ قو­لاي­لى­سى اق­مولا قالاسى ەكەن­دى­گىن كورسەتتى. بۇل قالانىڭ ورنا­لاسقان ورنى ساۋ­لەتشىلىك تۇرعىسىنان كەز كەلگەن جو­بانى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. رەسپۋبليكانىڭ جوعارعى كەڭەسى ەل پرەزيدەنتىنىڭ ايقىن دالەلدەرىمەن كەلىسىپ, ونىڭ استانانى اقمولاعا كوشىرۋ تۋ­رالى ۇسىنىسىن ماقۇلدادى. 1995 جىلى 15 قىركۇيەكتە قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ استاناسى تۋرالى» زاڭ كۇشى بار جارلىعى جاريا­لاندى. 1997 جىلى 20 قازاندا پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ قازاقستاننىڭ جا­ڭا استاناسى اقمولا قالاسى بول­عا­نىن رەسمي تۇردە جاريالادى. 1997 جىلى 8 قاراشادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەم­لەكەتتىك رامىزدەرى مەن پرەزيدەنت بايراعىن الماتىدان اقمولا قا­لا­سىنا شى­عارىپ سالۋدىڭ سالتاناتتى ءراسىمى ءوتتى. 1998 جىلى 6 مامىر كۇنى پرە­زيدەنت جارلىعىمەن اقمولا ­ اتى استانا بولىپ اتالدى.