تالاس اۋدانى جامبىل وبلىسىنىڭ ونەركاسىپ ءوندىرىسى دامىعان ايماعىنىڭ ءبىرى. نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار جونىنەن دە اۋدان العا شىعىپ وتىر. ماسەلەن, وتكەن جىلى جالپى وندىرىلگەن ءونىمنىڭ جانە قىزمەتتەردىڭ كولەمى 33 ميلليارد 826 ميلليون 800 مىڭ تەڭگەنى قۇراپ, اۋدان ەكونوميكاسىنىڭ العا جىلجۋىنا وڭ اسەرىن تيگىزدى. ال 16 ميلليارد 808 ميلليون تەڭگەنىڭ ونەركاسىپ ونىمدەرى ءوندىرىلىپ, كورسەتكىش 6 ميلليارد 169 ميلليون تەڭگەگە ارتقان. سونىمەن قاتار نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار 12 ميلليارد 218 ميلليون تەڭگەنى قۇراپ, اۋداننىڭ ينۆەستيتسيالىق احۋالىنىڭ ارتۋىنا ۇلەس قوسىپ كەلەدى.
جالپى, بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ اسىرەسە اۋداندار ءۇشىن تيىمدىلىگى جوعارى بولىپ وتىر. ماسەلەن, تالاس اۋدانىندا يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندە جالپى قۇنى 18 ميلليارد 211 ميلليون 700 مىڭ تەڭگەنى قۇرايتىن 3 ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلدى. ايتا كەتەيىك, اۋدان ورتالىعى قاراتاۋ قالاسىنداعى «Talas Investment Company» جشس جىلىنا 15 مىڭ توننا تسيانيد ءناتريىن شىعاراتىن بولسا, «جامبىل نەدر» جشس جىل سايىن 300 مىڭ توننا تسەمەنت وندىرۋگە, «قاراتاۋ پرو» جشس جىل سايىن 110 مىڭ توننا ءمارمار تاسىن وڭدەپ شىعارۋعا قاۋقارلى. بۇدان بولەك, اۋدان اكىمى دوسماحانبەت اليەۆ ايماقتا جالپى قۇنى 3 ميلليارد 735 ميلليون 200 مىڭ تەڭگەنى قۇرايتىن جەل ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرەتىن 2 جوبا بويىنشا بيزنەس-جوسپارلار مەن جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتار دايىندالعانىن ايتتى. ناقتى اتاپ ايتساق, بۇگىنگى تاڭدا تالاس اۋدانىندا 5 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىپ كەلەدى. ماسەلەن, جالپى قۇنى 20 ميلليون تەڭگەنى قۇرايتىن ءسۇت جانە ەت ءونىمىن وندىرەتىن «جۇما» جەكە كاسىپكەر تسەحى, ءمارماردان پليتالىق تاستار, باسپالداقتار, كىرپىشكە ارنالعان تابيعي تاستار شىعارۋمەن اينالىساتىن قۇنى 15 ميلليون تەڭگە بولاتىن «اتامەكەن مرامور كوكتال» جشس, قۇنى 20 ميلليون تەڭگەنى قۇرايتىن, ءمارمار وڭدەۋمەن اينالىساتىن «ازمينا مرامور» جشس, ءارتۇرلى قۇرىلىسقا كەرەكتى كافەلدى كلەي, گيپس سىلاعى, ساندىك سىلاق ونىمدەرىن شىعاراتىن «جامبىل-نەدر» جشس مەن جىلىنا 24 مىڭ توننا مۇناي ءونىمىن وڭدەپ شىعاراتىن «قاراتاۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى» جشس اۋدان احۋالىن تۇراقتاندىرىپ, يندۋستريالىق ايماق قالىپتاستىرۋدا بەلسەندىلىك تانىتىپ وتىر.
بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە ينۆەستيتسيالىق جوبالار كەڭىنەن جۇزەگە اسۋدا. بۇل تۇرعىدا مەملەكەتتىڭ دە قولداۋى از ەمەس. اسىرەسە وبلىستاردى يندۋستريالىق ايماققا اينالدىرۋ, ول ءۇشىن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى كوبەيتۋ ماسەلەلەرى كۇن تارتىبىندە. ينۆەستيتسيالىق جوبالار ناتيجەسىندە كاسىپكەرلىككە دە كەڭ ءورىس اشىلىپ, اسىرەسە اۋدان ورتالىعىنان, بولماسا اۋىلدى جەرلەردەن اركىم ءوزىنىڭ بيزنەسىن اشىپ, ەكونوميكاعا ۇلەس قوسا بەرمەك. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا تالاس اۋدانىندا 1 ميلليارد 151 ميلليون 600 مىڭ تەڭگەنى قۇرايتىن 20 جوبا جۇزەگە اسىرىلعان. سونىمەن قاتار «بانك كرەديتتەرى بويىنشا كەپىلدىك بەرۋ» قۇرالى بويىنشا 2 جوباعا 11 ميلليون 100 مىڭ تەڭگەنىڭ كەپىلدىك سوماسى جۇزەگە اسىرىلىپ, «اتامەكەن» ۇكپ ارقىلى 2 كاسىپكەرگە 5 ميلليون 500 مىڭ تەڭگە نەسيە بەرىلگەن.
جامبىل وبلىسىندا اۋداندارعا كوگىلدىر وتىن تارتۋ ماسەلەسى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە. وسى ۋاقىتقا دەيىن تالاس اۋدانىن گازداندىرۋ ماسەلەسى وزەكتى بولىپ كەلدى. ماسەلەن, اۋداندا 24 اۋىل بولسا, سونىڭ ىشىندە اۋدان ورتالىعى قاراتاۋ قالاسىنا جانە 9 اۋىلدىڭ ەلدى مەكەندەرىنە گاز قۇبىرى اۋىلعا دەيىن جەتكىزىلگەن. گازداندىرىلعان 9 ەلدى مەكەندە ورنالاسقان 4 اكىمشىلىك عيماراتتى, 3 مادەنيەت سارايى مەن 2 اۋىلدىق كلۋبتى گازداندىرۋ ءۇشىن وبلىستىق بيۋدجەتتەن 39 ميلليون 578 مىڭ تەڭگە ءبولىنىپ, تولىق يگەرىلگەن. سونىمەن قاتار قاراتاۋ قالاسىنىڭ ىشكى كۆارتالدىق گاز جۇيەلەرىن جالعاستىرۋعا 223 ميلليون 95 مىڭ تەڭگە ءبولىنىپ, ماقساتتى جۇمسالعان. بۇگىندە قاراتاۋلىق تۇرعىندار كوگىلدىر وتىننىڭ يگىلىگىن كورىپ كەلەدى.
اۋىلدى جەرلەردىڭ الەۋەتىن كوتەرۋ ماڭىزدى ءىس. تالاس اۋدانىنىڭ قىزىلاۋىت اۋىلىنىڭ ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ماقساتىندا سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە سۋ ىركىگىش يماراتتارىنا 249 ميلليون 161 مىڭ تەڭگە قاراستىرىلعان. سونىمەن قاتار ەسەيحان اۋىلىنداعى سۋ جۇيەسىنىڭ قۇرىلىسىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 200 ميلليون تەڭگە, وبلىستىق بيۋدجەتتەن 22 ميلليون 222 مىڭ تەڭگە بولىنگەن.
قاسقابۇلاق اۋىلىندا 120 ورىنعا ارنالعان ورتا مەكتەپ قۇرىلىسىن اياقتاۋ جوسپاردا بار. قاراتاۋ قالاسىنداعى كوپ قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردى قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن اياقتاۋ دا نەگىزگى ماسەلە. سونىمەن قاتار اۋدان ورتالىعىنداعى ءاليا مولداعۇلوۆا, دىنمۇحامەد قوناەۆ, باۋىرجان مومىش ۇلى كوشەلەرىن قايتا جاڭعىرتۋ نىساندارىن اياقتاۋ دا ءجىتى نازاردا. وسى جانە وزگە دە ماسەلەلەرگە وبلىستىق بيۋدجەتتەن ءتيىستى قاراجاتتار ءبولىنىپ, جۇمىستار اتقارىلۋدا, – دەيدى تالاس اۋدانىنىڭ اكىمى دوسماحانبەت اليەۆ.
قازىنالى قاراتاۋدى بويلاي قونىستانعان تالاس اۋدانىنداعى اتقارىلعان شارۋالاردىڭ دەنى وسىنداي. اۋداننىڭ احۋالى كۇن ساناپ جاقسارىپ, جۇمىستار دا جۇيەلەنىپ كەلەدى.
حاميت ەسامان, «ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى