قۇستىڭ سۇتىنەن باسقانىڭ ءبارى تابىلاتىن بەرەكەلى, مول داستارقان باسىنداعى قاۋىم الدارىنا اس تارتىلعاندا ءسال جەلپىنىپ, قاۋقىلداسىپ قالعان. شىنىندا دا, جەڭدى بىلەكتەي قازى تۋرالىپ جاتىر ەكەن. مايلى قارتا «مەنى كوردىڭدەر مە؟» دەگەندەي جالپاق استاۋدىڭ جارىمىن الىپ جاتقان ۇزىن ومىرتقانىڭ شەتىنە جايعاسىپتى. مارتەبەلى قوناقتار ەتتى بۇگىن كورىپ جۇرگەن جوق, تالاي-تالاي جومارت داستارقانداردىڭ باسىندا ءدام تاتىسىپ, ءماجىلىس قۇرعان. ايتسە دە بۇگىنگى استىڭ اجارى بولەك ەكەن.
– پاھ, شىركىن, جارىقتىقتىڭ سەمىزىن-اي!.. – دەپ توردە وتىرعان جىگىت اعاسى داستارقان يەلەرىنە ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
– سوڭعى كەزدە جىلقىنى دارىمەن سەمىرتۋ بەلەڭ الىپ كەتتى, – دەدى مانادان بەرى ءتىس جارماي وتىرعان ەلۋدىڭ جۋان ورتاسىنداعى مەيمان, – سىرتتاي قاراعاندا كوزىڭ سۇيسىنگەنىمەن, ءدامى تابيعي سەمىرتكەندەي بولمايدى ەكەن. ءتىپتى بار عوي تابەتىڭ قانشا شاۋىپ تۇرسا دا, ءسۇيسىنىپ جەي المايسىڭ. ال بىلاي قاراعاندا ءاپ-ادەمى, قۇددى سۋرەت سياقتى. قازىسى دا تابان ەلى, جايانىڭ سىرتىنداعى قىرتىس تايدىڭ قازىسىنداي. قارتاداعى مايدىڭ قالىڭدىعى سونداي, ءتىپتى بارماعىڭ باتپايدى. وتكەندە سونداي ءبىر ەت بۇيىردى. سۇلباسىنا سۇيسىنگەنىمىزبەن, ءدامسىز بولعان سوڭ قاربىتىپ قاۋجاڭداي المادىق.
ەندى ءبىر ءسات اڭگىمە سارقىت جايىنا ويىسقان. اركىم بىلگەنىن ايتىپ جاتىر.
– باياعىدا بالا كەزىمىزدە اجەمىز اسقا, تويعا بارعاندا الدىنان جۇگىرىپ شىعاتىنبىز. ول كەزدەگى ەل قاناعاتشىل عوي, قامزولدىڭ قالتاسىنا سالىپ ءبىر-ەكى كارامەل كامپيت, بىرەر توقاش اكەلەدى. سوعان تالاسۋشى ەدىك. قازىر عوي داستارقاننان داستارقان قويماي سىپىرىپ-سيىرىپ الىپ كەتەتىندى شىعاردى.
– وسىدان بەس-التى جىل بۇرىن عوي دەيمىن, بۋرابايداعى مەيرامحانالاردىڭ بىرىندە ۇلكەن توي بولدى. تويدى سول كەزدە ايتقىشتىعىمەن تانىلىپ جۇرگەن انە ءبىر اقىن ىنىشەك باسقارىپ ەدى. زامانىندا ەل تىزگىنىن ۇستاعان ەكى اعامىز كولدەي-كولدەي ەكى پاكەتتەن ءتورت پاكەت سارقىت الىپ كەتىپ بارا جاتىر ەكەن. شىعارىپ سالۋشىلار:
– اعا, بۇگىن اسابا سىزگە تيىسپەدى عوي, – دەپ جاي جاتقان جىلاننىڭ قۇيرىعىن باسپاسى بار ما؟..
سول ساتتە الگى ەل اعاسى قاراپ تۇرماي نەگە تيىسەدى, وسىدان ءتيىسسىن جاعاسىن جىرتايىن دەدى. اڭگىمەنىڭ اۋجايى وڭ جامباسىنا كەلىپ قالدى-اۋ دەيمىن, اسابا دا سارت ەتكىزسىن:
– بۋرابايدا ءبىر جايسىز جىر تۋدى, اعا,
اعام دايىن جاعامدى جىرتۋعا دا.
بازاردان قايتقان ايەل قۇساپ پاكەت ارقالاپ,
باسىڭىزعا سونشالىق نە كۇن تۋدى, اعا؟!.
– قاتىرعان ەكەن, – دەپ قوشتادى جۇرت.
– سارقىت العان دۇرىس شىعار, – دەدى ءجون بىلەتىن بىرەۋ, – مىسالى, وسى داستارقان قوناقتارعا ارنالىپ جايىلعان. سوندىقتان كوپشىلىكتىڭ نەسىبەسى بولعان سوڭ العان دۇرىس. قازىر الدىڭنان جۇگىرىپ شىعىپ سارقىت سۇرايتىن ەشكىم بولماسا دا, ادەپپەن, سىپايىلىق ساقتاپ العاننىڭ ارتىقتىعى جوق شىعار دەپ ويلايمىن.
– مەن ءبىر قىزىق ايتايىن. سارقىت توساتىن بالالار مەن نەمەرەلەر بولماسا دا, مەنىڭ ءبورىباسارىم توسادى. قايدان بىلەتىنىن كىم ءبىلسىن, كەشكە قاراي جينالىپ قوناققا بارا جاتساق, قۇيرىعىن بۇلعاڭداتىپ قۋانىپ قالادى. وتكەندە اۋىزاشاردان قويدىڭ تۇتاس جامباسى تيگەن. الگىنىڭ جەيتىن جەرى جوق, اپپاق قارداي ماي. مۇزداتقىشتا ەكى كۇن تۇردى دا, ءۇشىنشى كۇنى ءبورىباساردىڭ اۋزىنا اتتاندى. سودان بەرى الگى پاتشاعار سارقىت دامەتەدى, – دەپ سىنىقسۇيەم قازىنىڭ ەتەگىن, جامباستىڭ شەتىن, كولدەنەڭنىڭ قىرتىسىن وراپ جاتىپ بىرەۋ داستارقاندى باسىنا كوتەرە قارق-قارق كۇلگەن. بىراق ەشكىم قوشتاي قويمادى.
وسى ارادا ءسال ۇنسىزدىك تۋدى. داستارقان باسىنداعىلار يت جايلى «يگى» اڭگىمە ايتقان مەيماننىڭ قولىنا قاراعان. سالىپ جاتقانى بورىباسارعا العان سارقىتى ەمەس پە ەكەن... توردە وتىرعان, ءجون ءسوز ايتقان اقساقالدىڭ ءىشى مۇزداپ كەتتى.
بايقال ءبايادىلوۆ