كاسىپقوي بوكستا قىرقىندا قامال العاندار

1965 جىلى اقش-تىڭ فيلادەلفيا قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن بەرنارد حوپكينس بالا كەزىنەن تەرىس جولعا ءتۇسىپ, تالاي شىتىرمان وقيعالاردى باسىنان وتكەردى. توبەلەستى, ۇرلىق جاسادى, ادام تونادى, قاراقشىلىقپەن اينالىستى. ءوزى سەكىلدى بۇزاقى­لار­مەن ەرەگەسىپ, تالاي رەت پى­شاق­قا دا ءتۇستى. اقىرى 17 جاسىن­دا ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ قو­لى­نا ءتۇسىپ, 18 جىل مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. كەي­ىننەن سوت ءوز شەشىمىن وز­گەر­تىپ, 1988 جىلى بولاشاق بوكس جۇل­­دىزىن تۇرمەدەن بوسات­تى. بەس جىل تەمىر قاپاستا وتىرعان حوپكينس كوپ نارسەنى وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, ەندىگى ءومىرىن ءماندى دە ماعىنالى وتكىزۋگە بەكىندى. يسلام ءدىنىن قابىلداپ, بويىنداعى جات قىلىقتاردان ارىلدى. 

ءوز ءومىرىنىڭ 28 جىلىن بەرنارد بوكسقا ارنادى. 1988 جىل­دىڭ قازانىندا العاشقى كەز­دە­سۋىن وتكىزگەن ول سوڭعى رەت 2016 جىلد­ىڭ جەلتوقسان ايىندا رينگكە كوتەرىلدى. باقانداي 18 جىل! سول ارالىقتا 67 مارتە شارشى الاڭعا شىعىپ, 55 رەت جەڭىسكە جەتتى. 32 قارسىلاسىن نوكاۋتقا جىبەردى. 8 رەت ۇتىلىپ, 2 سايىس تەڭ اياقتالدى. تاعى 2 كەزدەسۋدىڭ ناتيجەسى ەسەپكە الىنبادى. ال حوپكينستىڭ ەڭ عاجاپ رەكوردى – الەم چەمپيونى اتانعان «ەڭ قارت» بوكسشى رەتىندە تاريحتا قالدى. العاشىندا حوپكينس 46 جاسىندا, ودان كەيىن 47 جاسىندا التىن بەلبەۋدى يەلەندى. بۇل مەجەمەن ول شەكتەلمەدى. 2014 جىلدىڭ 19 ساۋىرىندە ءبىزدىڭ بەيبىت شۇمەنوۆتى ۇپاي سانىمەن ۇت­قان امەريكالىق سپورتشى 49 جا­سىن­دا چەمپيوندىق اتاققا قول جەت­كىزدى. بۇل – بۇگىنگى تاڭداعى رەكوردتىق كورسەتكىش! 

28 جىل بويى شارشى الاڭدى ارمانسىز شايقاعان ارچي مۋر سوڭعى رەت 1961 جىلى الەم چەمپيونى اتاندى. ول كەزدە اقش-تىڭ كاليفورنيا شتاتىنىڭ تۋماسى 47 جاستا ەدى. ارچي بارلىعى 219 جەكپە-جەك وتكىزىپ, 185 رەت جەڭىس تويىن تويلادى. 131 قارسىلاسىن ەسىنەن تاندىردى. 23 رەت ۇتىلىپ, 11 ايقاس تەڭ اياقتالدى. كەزىندە ول روككي مارچيانو, فلويد پاتەرسسون, مۇحاممەد ءالي جانە تاعى باسقا بوكس جۇلدىزدارىمەن كۇش سىناسقانىن ەگدە تارتقان جانكۇيەرلەر ۇمىتا قويعان جوق. 

1994 جىلدىڭ 5 قاراشاسىندا اقش-تىڭ الىبى دجوردج فور­مان ءوزىنىڭ وتانداسى مايكل مۋ­رەر­دى ۇتىپ, 45 جاسىندا الەم­دىك ءتاجدى يەلەندى. سودان كەيىن قا­تارىنان ءۇش جىل بويى ول مار­تە­بەلى اتاعىن ابىرويلى قور­عا­دى. 1997 جىلى وزىنەن 22 جاس كىشى شەننون بريگگستەن ۇپاي سا­نىمەن ۇتىلعاننان سوڭ 48 جاس­تان اسقان ارداگەر بوكسشى بىل­عارى قولعابىن شەگەگە ءىلدى. ءوزىنىڭ سپورتتىق كارەراسىندا بارلىعى 81 كەزدەسۋ وتكىزگەن دجوردج 76 مارتە جەڭىسكە جەتىپ, 68 رەت باسەكەنى مەرزىمىنەن بۇرىن اياقتادى. كەزىندە ول اتاقتى دجو فرەزەردى ەكى رەت نوكاۋتپەن ۇتىپ, ايگىلى مۇحاممەد اليدەن ۇتىل­عان. تاعى ءبىر ەرەكشە اتاپ وتەرلىك جايت, فورمان 1977 جىلى 28 جاسىندا ۇلكەن سپورتتان قول ءۇزىپ, 1987 جىلى 38 جاسىن­دا قاي­تا ورالدى. داڭقتى بوكس­ش­ى­نىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولىنا ۇڭىلسەك, 10 جىلدىق ءۇزىلىس ونىڭ سپورتتىق بابىنا كەرى اسەرىن تيگىزبەگەنىن اڭعارۋ قيىن ەمەس.

19 جىلدان اسا ۋاقىت جۇدى­رىق­تاسقان لارري حولمس ءوزىنىڭ سوڭ­عى جەكپە-جەگىن 2002 جىلدىڭ 27 شىلدەسىندە ەريك ەشكە قار­سى وتكىزدى. بۇل باسەكە 53 جاس­تا­عى ەل اعاسىنىڭ پايداسىنا شەشىلدى. كارەراسىنداعى 75 اي­قاستىڭ التاۋىندا عانا ۇتىل­عان امەريكالىق ازامات كەزىندە مۇحاممەد ءاليدىڭ ءوزىن ايقىن با­سىمدىقپەن ۇتقان بولاتىن. ەڭ كەرەمەتى, 1973-1985 ارالىعىندا وت­كىز­گەن ءوزىنىڭ العاشقى 48-كەز­دە­سۋىنىڭ بارلىعىندا ءلارريدىڭ مەرەيى ۇستەم بولدى. ول تەك شاۋ تارتقان شاعىندا عانا جەڭىلە باستادى. 

پانامانىڭ ماقتانىشى روبەرت ديۋراننىڭ جانكەشتىلىگىنە تام­سانباۋ, تاڭدانباۋ مۇمكىن ەمەس. سپورتتىق مانسابىن جەڭىل سالماقتان باستاعان ول جارتىلاي اۋىر سالماققا دەيىن كوتەرىلدى. سول ارالىقتا چەمپيوندىق بەل­بەۋدى سان مارتە يەلەنىپ, 119 كەز­دەسۋدىڭ 103-دە ۇستەمدىك ەتتى. 70 باسەكەنى مەرزىمىنەن بۇرىن اياقتادى. ەڭ كەرەمەتى, كاسىپقوي رينگتە ول تابانى كۇرەكتەي 33 جىل بويى جۇدىرىقتاسقان ەكەن. سوڭعى رەت ديۋران 50 جاسىندا شارشى الاڭعا شىقتى. 

جوعارىداعى رەكوردتاردى بۇزۋ­عا روي دجونستىڭ مۇمكىن­دىگى بولعان ەدى. فلوريدا شتاتى تۋماسىنىڭ كاسىپقوي رينگ­­تە جۇرگەنىنە 20 جىلعا جۋىق­­تاپ قالدى. ءتۇرلى سالماق دارەجەلەرىندە جۇدىرىقتاسقان ول سان مارتە الەم چەمپيونى اتاندى. العاشقى 50 كەزدەسۋىندە روي تەك ءبىر رەت قانا جەڭىلىستىڭ كەر­مەك ءدامىن تاتتى. ءوزىنىڭ 35 با­­سەكەسىندە ول ەرەجەنى بۇزىپ, جە­ڭىس مونتەلل گريففيننىڭ ەن­شى­سىنە جازىلدى. سودان كەيىن اقش-تىڭ ورەنى قاتارىنان تا­عى 15 جەكپە-جەكتى جەڭىسپەن اياق­تادى. بارلىعى 75 مارتە رينگكە كوتەرىلگەن دجونس 66 ايقاستا ۇتىپ, 47 قارسىلاسىن نوكاۋتقا ءتۇسىردى. سوڭعى رەت اتى اڭىزعا اينالعان 49 جاستاعى بوكسشى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ اقپان ايىندا سكوت سيگموندى ۇتتى. سودان كەيىن ول بوكستى دوعاردى.

سونىمەن قاتار قارت بوكس­شى­لار قاتارىنا ەۆاندەر حولي­فيل­د-تى دا قوسۋعا بولادى. كاسىپقوي ر­ين­گتەگى تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىن 1984 جىلى وتكىزگەن ول 27 جىل بويى ايانباي ايقاستى. اتاعىنان ات ۇركەتىن مايك تايسوننىڭ ءوزىن ەكى رەت ساباپ, اسا اۋىر سال­ماق­تا الەم چەمپيونى اتاندى. سوڭ­عى رەت اقش بوكسشىسى 2011 جىل­دىڭ 7 مامىرىندا برايان نيل­سەندى سوققىعا جىققاننان سوڭ 48 جاسىندا سۇيىكتى ىسىمەن قوش ايتىسۋدى قۇپ كوردى. 

عالىم سۇلەيمەن, «ەگەمەن قازاقستان»