الداعى 31 مامىر ساياسي قۋعان-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنىنە وراي ەلوردا تورىندەگى ۇلتتىق مۋزەيدە اعايىندى قوجىقوۆتاردىڭ قۇندى ەڭبەكتەرى: ولاردىڭ سالعان سۋرەتتەرى مەن اۋلەتتىڭ جەكە كوللەكتسيا قورىنان الىنعان جادىگەرلەر قامتىلعان «قاسىرەتتى جىلدار تاعىلىمى» اتتى كورمە ءوتتى.
شارانى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى ءارى اۋلەت مۇراسىنىڭ بۇگىنگى يەسى ساۋلە قۇلاحمەتقىزى قوجىقوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, اتالمىش كورمەنىڭ قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الۋ داستۇرىمەن ۇشتاسا وتكىزىلۋىنە باستى سەبەپ – قوجىقوۆتار اۋلەتى دە سۇرگىننىڭ ءدامىن تاتقان. ياعني اۋلەتتىڭ اۋەلگى باستاۋىندا تۇرعان قوڭىرقوجا قوجىقوۆ پاتشا زامانىندا تاشكەنتتە مۇعالىمدەر سەمينارياسىن ءبىتىرىپ, 1912 جىلى ورىنبوردا العاشقى «الىپپە» وقۋلىعىن شىعارىسقان اعارتۋشى تۇلعا. سونىمەن قاتار 1936 جىلى جارىق كورگەن قۇندى ەڭبەك «قازاقتىڭ وتكەندەگى تاريحى تۋرالى دەرەكتەر مەن ماتەريالدار» اتتى ەكى تومدىقتى قۇراستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى. 1938 جىلى حالىق جاۋى رەتىندە تۇتقىندالىپ, اتىلعان.
قوڭىرقۇلجانىڭ جارى ءلاتيپا بولسا ۇلت ونەرىنىڭ مايتالمان شەبەرى, اسىرەسە ساحنا كيىمدەرىن دايىنداپ, «قىز جىبەك», «ايمان-شولپان», «شۇعا», «ەر تارعىن», «جالبىر» تاعى باسقا قازاق وپەرالارىنىڭ العاشقى قويىلىمىنىڭ بارلىق كوستيۋمدەرىن ءبىر ءوزى ازىرلەگەن. ءتىپتى 1936 جىلى ماسكەۋدە وتكەن قازاق ادەبيەتى مەن ونەرىنىڭ ونكۇندىگى كەزىندە وداق تورىندە ساحنالانعان قويىلىمداردىڭ دا كيىمى ۇلگىسى وسى شەبەردىڭ قولىنان شىققان. ءلاتيپا مۇڭايتپاسقىزىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن مىڭنان استام ساحنا كوستيۋمدەرى تىگىلسە, سونىڭ ءبىرى – «ەر تارعىن» وپەراسىندا پايدالانعان ايەل كيىمى مەن باتىر وبرازىن سومداۋشى ارتىستەر كيەتىن دۋىلعالى جاۋىنگەر كيىمى كورمەگە قويىلىپتى.
تەكتى اۋلەتتىڭ جالعاسى جوعارىداعى ساۋلە قوجىقوۆتىڭ تانىستىرۋىنان ۇققانىمىز, اتاسى قوڭىرقوجانىڭ ءتورت ۇلى بولعان. ۇلكەنى قوجاحمەت قازاق بەينەلەۋ ونەرىنە جاڭا باعىت اكەلگەن كاسىبي سۋرەتشى بولسا, ەكىنشىسى قۇلاحمەت – قازاقتان شىققان العاشقى تەاتر جانە كينو ونەرىنىڭ ديزاينەر-بەينەلەۋشىسى ەكەن. ءۇشىنشىسى – نۇراحمەت بولسا تانىمال ءمۇسىنشى-مونۋمەنتاليست, ءتورتىنشىسى – سۇلتاناحمەت قوجىقوۆ قازاق كينەماتوگرافياسىنىڭ ءىنجۋى «قىز جىبەك» ءفيلمىن ومىرگە اكەلگەن رەجيسسەر.
بۇل رەتكى كورمەگە قوجىقوۆتار قولىنان شىققان 77 جادىگەر قويىلىپتى. وسىلاردىڭ ىشىندە توپتامانىڭ باستى جۇگىن ارقالاپ تۇرعان ەلىمىزدە تەاتر جانە كينوسۋرەت ونەرىنىڭ نەگىزىن سالۋشى قۇلاحمەت قوجىقوۆ ەڭبەكتەرى. بۇل ادام كەزىندە كەڭەستىك كينو كارتينا جاساۋ شەبەرلەرى – س.ەيزەنشتەين, گ.روشال, م.لەۆيندەرمەن قاتار شابىسىپ, ەڭبەك ەتكەن العاشقى قازاق. سۋرەتشىنىڭ «دومبىرا ۇنىمەن» اتتى كينو تۋىندىسى, «الىپ تۋرالى اڭىز» دەيتىن كينو نوۆەللاسى, «جامبىل», «مەنىڭ اتىم قوجا», «الدار كوسە» قاتارلى كوپتەگەن فيلمدەردى ءتۇسىرۋ بارىسىندا جاساعان ەسكيزدىك فوتو نۇسقالارىمەن قاتار «ساياباق كۇزى», «كليندەگى ورمان» اتتى اكۆارەلدىك تۋىندىلارى, «سىرداريا كەشى» كومپوزيتسيالىق كارتيناسى قاتارلى قۇندى ەڭبەكتەرى كورمە زالىنىڭ كوركىن ايشىقتاسا, سۋرەتشىنىڭ «اقتابان شۇبىرىندى جىلدارى» تاقىرىبىندا جازىلعان ءبىر توپ گرافيكالىق پاراقشالارى شىن مانىندە ۇلتتىق كينەماتوگرافيا كومپوزيتسياسىنىڭ ەرەكشە ۇلگىسى دەۋگە تۇرارلىق.
كورمە زالىنا جينالعان جۇرتشىلىق قوجىقوۆتاردىڭ كىشىسى اتاقتى رەجيسسەر سۇلتاناحمەتتىڭ «قىز جىبەك» ءفيلمىن تۇسىرۋدەگى وقيعا-ەتيۋدتەردىڭ ورىندالۋ بارىسى تاسپالانعان بەينەلى دەرەكتەرى مەن رەجيسسەردىڭ ءتۇسىرىلىم ۇستىندەگى ارەكەتتەرى تارتىلعان فوتو-سۋرەتتەر جيىنتىعىنان قۇرالىپ, قوس ستەندكە ورنالاسقان جادىگەرلەردى دە تاماشالادى.
بەكەن قايرات ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»