مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ 2017 جىلى 12 ساۋىردە جاريالانعان «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسى عاسىرلار بويى تاپتالعان ەڭسەنى تىكتەپ, تاۋەلسىزدىك العاننان بەرگى ءجۇرىپ وتكەن جولدى ودان ءارى تياناقتاپ, كەتكەن كەمشىلىك پەن جەتكەن جەتىستىكتى ەكشەي وتىرىپ, ەندىگى جاسالار جۇمىستى ايقىنداعان ماڭىزدى قۇجات بولدى. ماقالادا ايتىلعان ماسەلەلەر حالىق جانىنا جاقىن, جۇرەگىنە جىلى ءتيىپ, ولار «كوپتەن كۇتكەن كوكەيدەگىنى ايتتى» دەپ قۇجاتتى قۋانا قابىلدادى.
ۇلتتىق سانا جانە ونىڭ اشىقتىعى, باسەكەگە قابىلەتتىلىك, ءبىلىم, قازاقستاننىڭ ەۆوليۋتسيالىق دامۋى تۋرالى ايتىپ, تاياۋ جىلدارداعى مىندەتتەردى ناقتىلاپ بەرگەن ماقالا تالاي جىلدار داعدارعان سانا مەن ەزىلگەن رۋحتىڭ, توقىراعان ويدىڭ تۇزەلىپ, قازاقتىڭ ۇلتتىق رۋحى مەن بولمىسىنا ساي قايتا جاڭعىرىپ, زاماناۋي اعىمعا جاڭعىرا قوسىلۋىنا نەگىزدەلەدى. ەكونوميكالىق داعدارىس ءوز الدىنا, ال اقىل-ويدىڭ, سانانىڭ داعدارۋى – جان-دۇنيەنىڭ اۋرۋى, رۋحاني جۇتاڭدانۋ, وي-ءورىستىڭ تۇرالاۋى – ناعىز كەساپات. ادام پسيحولوگياسىندا ورىن الاتىن بۇل دەرتتەر كەلە-كەلە ۇلت رەتىندە ءوزىن-ءوزى تانىماي, ءتىپتى جوعالتۋعا, بايىرعى بابالارىمىزدىڭ بويىندا بار اسىلتەكتىڭ جۇقاناسىن دا جۇقتىرماي ءدۇبارا كۇيگە تۇسىرەرى انىق.
ەلباسى ماقالا ارقىلى حالىقتى رۋحاني ويانۋعا شاقىرىپ, ۇلتتىق بولمىسىمىزدى جوعالتپاي, كىم ەكەنىمىزدى وزىمىزگە دە, وزگەلەرگە دە تانىتا وتىرىپ زامان كوشىنە ەكپىندەي ىلەسەتىن جوبالاردى قولعا الۋ قاجەتتىگىن مەڭزەدى. كەلەشەك ۇرپاققا كەشەگى بابالاردىڭ قاسيەتتى قالپىن جالعاۋدى, قازاقتىڭ قازاقتىق بولمىسىن ساقتاي وتىرىپ, بيىككە ۇمتىلۋعا شاقىردى. ءيا, ەلدىڭ ەرتەڭى, ۇلتتىڭ ۇلاعاتىن كوكسەگەن قۇجاتتى جۇزەگە اسىرۋعا جۇرتى جۇمىلا كىرىستى...
بىراق, وسى باعىتتا ورىن العان ۇلكەن كەلەڭسىزدىك جاقسى باستامانىڭ جولىن كەسىپ, ورتا جولدا وماقاستىرا ما دەگەن كۇدىك بار. ناقتى ءىس, سۇبەلى ۇلەس پەن ناتيجە عانا كۇتىلەتىن ماڭىزدى ماقالا ەل ىشىندە جاپپاي داۋرىعۋدىڭ قۇرالىنا, ءار جەرگە جالپ-جالپ ەتكىزىپ جاپسىرا سالاتىن جەڭىل جارناما, كىم كورىنگەننىڭ شالعايىنا وراتىلعان قۇنسىز قولجاۋلىققا اينالىپ بارا جاتقانداي. باياعى كەڭەستىك جاندايشاپتارعا جاراسا كەتەتىن «شاش ال دەسە, باس الاتىن» مىنەز قازىر ەل ىشىندە قايتا اسقىنىپ, «رۋحاني جاڭعىرۋدى» ء«جۇز پايىز» جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. قازىر كەز كەلگەن شارا, باسقوسۋ, جينالىس, كونتسەرت, شىعارماشىلىق كەشتەر, كورمەلەر, سپورتتىق جارىستار, ونەر بايقاۋلارى, سەنبىلىك-تازارتۋ, قوقىس جيناۋ جۇمىستارى, وزگە دە قيت ەتكەننىڭ ءبارى «رۋحاني جاڭعىرۋدى» «جامىلىپ» الۋدى ادەتكە اينالدىرعان. بۇل دۇرىس پا؟ مىسالى, بۇگىن جينالعان قوقىستى ماڭعىستاۋدىڭ تەنتەك جەلى نەمەسە كوشەدەگى كەسىر جولاۋشى كۇنى ەرتەڭ-اق ورنىنا اپارىپ قايتا «جايعاستىرادى». قايدا جاڭعىرۋ, جانە رۋحاني جاڭعىرۋ؟ بۇل جەردە قوقىس جيناۋدى جاڭعىرتقاننان گورى, سول كوشەدەگى كەسىر جولاۋشىنىڭ ساناسىن جاڭعىرتۋ ماڭىزدى ەدى ەمەس پە؟ مۇنداي كۇندەلىكتى جۇمىستاردىڭ رۋحاني جاڭعىرۋعا قاتىسى قانشالىقتى؟ ءتىپتى جىل سايىن ءداستۇرلى قالىپتا وتكىزىلىپ جۇرگەن ۇلكەندى-كىشىلى شارالاردىڭ بارلىعى بيىل «رۋحاني جاڭعىرۋ» اياسىندا» بولا قالىپتى... ال, باباسىنا ەسكەرتكىش تۇرعىزعىسى كەلگەن, كىتاپ شىعارىپ, كينو تۇسىرگىسى كەلگەن نەمەسە قانداي دا ءبىر شارۋاسىن كۇيتتەگەن جان بۇل تاقىرىپتى جازعان ارىزى مەن ءوتىنىشىنىڭ نەگىزگى «ۇرانىنا» اينالدىرۋدى ۇمىتپايدى. ءمۇجالسىز وتباسىنا, مۇگەدەك ادامعا جاسالعان قايىرىمدىلىق كومەكتىڭ اراسىنان دا اڭعارىپ قالامىز, قىسقاسى «رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ» جۇرمەيتىن جەرى جوق...
وسى جاعدايلاردى كورە ءجۇرىپ, «ەلباسى تاپسىرماسىن ورىنداۋدا كوزبوياۋشىلىققا جول بەرىلىپ جاتقان جوق پا؟» دەگەن ويعا قالاسىز. بۇل جىلتىراق جۇمىستاردان كىم نە ۇتادى – مۇمكىن, الدەكىمدەر ءۇشىن جاسالعان جۇمىستىڭ سانى جانە سونىمەن ولشەنەتىن رەيتينگ؟! ۇتىلاتىن – ءوزىمىز. قاراساڭىز, ەلباسى ۇسىنعان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باسقا دا, جۇرت «جۇزەگە اسىرىپ» جاتقان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باسقا سەكىلدى. كەڭ اۋقىمدى, بيىك مۇراتتاردى كوكسەگەن, ەلدىڭ بولاشاعىنا, تاۋەلسىزدىكتىڭ بەرىكتىگىنە, ۇرپاقتىڭ لايىقتى جەتىلۋىنە ء«بىر كىرپىش قالاعانداي» پايدالى ۇلەس قوسۋدى ماقسات ەتكەن ماقالا سان-ساپات شارالاردىڭ تاسقىنىندا تۇنشىعىپ جاتىر.
...بيىل امال مەرەكەسىنەن سوڭ ۇيگە قۇربى قىز كەلە قالدى. ماقساتى – كورىسۋ. ءماز-مەيرام كورىسىپ, ءبىر-بىرىمىزگە جاقسى تىلەكتەرىمىزدى جەتكىزىپ, داستارقان باسىنا وتىرعانبىز. سالدەن سوڭ, ۇيالى تەلەفونىنا كەلگەن حابارلامانى كوزىمەن شولىپ وتكەن قۇربىم ىرشىپ ءتۇستى. «قاسقاااا, جىندى-اۋ دەيمىن» دەدى ماڭعىستاۋشا شوشىنا ءتىل قاتىپ. ءوزىنىڭ ىشكى تولقىنىس-قورقىنىشىن ىركە الماعان بولۋ كەرەك, ول تەلەفونىن ماعان ۇستاتا قويدى. ماسقارا! بالاباقشا تاربيەلەنۋشىسىنىڭ ۇيىنە بارىپ, داستارقان باسىنا ارقا-جارقا جايعاسقان بالاباقشا تاربيەشىلەرى ءوز «قاڭعىرۋلارىن» «رۋحاني جاڭعىرۋعا» جابىستىرا سالىپتى! «تاربيەلەنۋشى ۇيىندە شاي ءىشىپ وتىرمىز رۋحاني جاڭعىرۋ اياسىندا» دەگەن جازبا دا بار. «شايعا شاقىرىلماعان» كەلەسى تاربيەشى «رۋحاني جاڭعىرۋ» ولاي ەمەس دەپ ءتۇسىندىرىپ جاتىر... جۋرناليستىك قىزىعۋشىلىقپەن قۇربىمنان وسى جازبالاردى سۇراپ العىم-اق كەلدى, بىراق ىڭعايسىزداندىم. تاربيەشى دە – ۇستاز, بۇل ارەكەت ۇستازداردىڭ شىن ءسوزى مە, ءازىلى مە – بەلگىسىز. بىراق, قاي-قايسىسىنىڭ دا قاسىرەتى از ەمەس, ۇلت بولاشاعىنا قىزمەت ەتۋگە شاقىرعان ماڭىزدى قۇجاتتىڭ ءۇي ارالاپ, شاي ءىشىپ قىدىرعان قىز-كەلىنشەكتەردىڭ جەڭىل ازىلىنە اينالۋى ءتيىس پە؟! قۇرمەتتىڭ جوقتىعى, قۇنىنىڭ كەتكەندىگى مە؟..
ەگەر ەلباسى تاپسىرماسىنا ساي «رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا بەرىلگەن تاپسىرمالار ناقتى ناتيجەگە نەگىزدەلمەسە, سان-الۋان شارالارمەن شۋلاپ وتە شىعاتىنداي. سوڭىندا قولعا ەلدىڭ پايداسىنا جارار الدەنە قالدىرا السا جاقسى...
«رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى, اتى ايتىپ تۇرعانداي, بولاشاققا باعدار. سوندىقتان جاڭعىرۋدى قاڭعىرۋعا دا, داۋرىعۋعا دا, داڭ قىلۋ مەن تاڭ قىلۋعا دا اينالدىرۋعا بولمايدى. بۇلاي ەتسەك, ماعىناسىز «ماڭگىرۋگە» ۇرىناتىنىمىز انىق.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان»
ماڭعىستاۋ وبلىسى