وبلىس اكىمى بولات باقاۋوۆ باستاعان دەلەگاتسيا شەكارالاس وڭىرلەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ماقساتىندا رەسەيدىڭ بىرنەشە وڭىرىنە بارىپ قايتقان ەدى. ال جۋىردا ارنايى دەلەگاتسيا باشقۇرتستاندا بولدى. ەندى باشقۇرتستان رەسپۋبليكاسى مەن پاۆلودار وبلىسى ءوزارا سەرىكتەستىك نەگىزىندە جۇمىس جاساماق.
جالپى, وبلىستىڭ رەسەيدىڭ شەكارالاس وتىرعان كورشىلەس وڭىرلەرىمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق بايلانىستارى بۇعان دەيىن دە ۇزىلگەن ەمەس. 2012 جىلى وبلىس ورتالىعىندا قازاقستان مەن رەسەي پرەزيدەنتتەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن ءىح فورۋمدا پاۆلودار وبلىسى تاتارستان, باشقۇرتستان, التاي ولكەسى, ومبى, ءنوۆوسىبىر جانە توم وبلىستارىمەن, ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمدارعا قول قويعان بولاتىن. مۇنداي ىنتىماقتاستىق بەلارۋستىڭ مينسك وبلىسىمەن دە جاسالعان ەدى. قازىر بۇل بايلانىستاردىڭ جالعاسىپ, ءارتۇرلى سالالاردا دامۋى – ءوڭىر ءۇشىن وتە ماڭىزدى. وبلىستاعى ەرتىس, جەلەزين, ۋسپەن, شارباقتى اۋداندارى رەسەيدىڭ ومبى وبلىسىمەن, التاي ولكەسىمەن, ق ۇلىندى دالاسى, سلاۆگورود, بايعامۇت, كەرەي اۋىلدارىمەن, ءنوۆوسىبىر وبلىسىنىڭ اۋداندارىمەن شەكارالاس ورنالاسقان.
بيىلعى ءساۋىر ايىندا وبلىس دەلەگاتسياسى التاي ولكەسىنە, تۇمەن وبلىسىنا بارىپ قايتتى. سول جەرلەردىڭ تۇرعىلىقتى قازاقتارىمەن كەزدەستى. ايتپاقشى, تۇمەننەن استاناعا بيىلعى جازدان باستاپ اۋە قاتىناسى اشىلماق. وبلىس اكىمى بولات باقاۋوۆ تۇمەن قازاقتارىن جازدا وتەتىن « ۇلى دالا ەلى» فەستيۆالىنە شاقىرعان بولاتىن.
ال وسى ساپار بارىسىندا بولات باقاۋوۆ التاي ولكەسىنىڭ, تۇمەن وبلىسىنىڭ باسشىلارى الەكساندر كارەلينمەن, ۆلاديمير ياكۋشەۆپەن كەزدەستى. التاي ولكەسىندە پاۆلودارلىق دەلەگاتسيا «سيبەنەرگوماش بكز» زاۋىتىن, «اگروتسەنتر» ماشينا جاساۋ كاسىپورنى مەن «يۋگ سيبيري» كۇنباعىس وڭدەۋ زاۋىتىن ارالاپ كوردى. ۇيرەنەتىن نارسە قاشاندا قاجەت.
ەكىنشىدەن, تۇمەن وبلىسىنداعى «يندۋستريالىق ساياباقپەن» تانىستى. بۇل – تۇمەندەگى ينۆەستورلارعا بارلىق كوممۋنيكاتسيالارعا قوسىلۋعا, جەڭىلدىك جاعدايلارىنا جانە قارجىلاي قولداۋدىڭ تەتىكتەرىنە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ارنايى ەكونوميكالىق ايماق. ال «پاۆلودار» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا جىلىنا 250 مىڭنان استام باستاپقى اليۋميني شىعاراتىن قوسپالى اليۋميني ءوندىرىسىن نوۆوسىبىرلىك ينۆەستورلار جۇرگىزۋدە. كراسنويار ولكەسىنەن كەلگەن ينۆەستورلار بولسا, ءاۆتوموبيلدىڭ اليۋميني ديسكىلەرىن جاسايدى.
بۇل جولى بولات باقاۋوۆ باستاعان ءوڭىر دەلەگاتسياسى ۋفانىڭ بىرنەشە وندىرىستىك كاسىپورىندارىن ارالاپ, مۇناي-گاز-حيميا سالالارىنا ارنالعان فورۋمعا قاتىستى. سونىمەن بىرگە «گاز.مۇناي.تەحنولوگيالار» تاقىرىبىندا وتكەن رەسەيلىك كورمە دە وڭىردەن بارعان دەلەگاتسيا ءۇشىن ماڭىزدى بولدى.
وبلىس دەلەگاتسياسى سونداي-اق ۇزاق جىل جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان «باشنەفت» مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن, «Kronospan» اعاش وڭدەۋ كومپانياسى مەن «ۋفاورگسينتەز» كاسىپورىندارىن ارالاپ كوردى. فورۋمعا قاتىسقان وبلىس اكىمى بولات باقاۋوۆ باشقۇرتستاننىڭ رەسەي مۇناي-گاز ءوندىرۋ سالاسىنداعى تەحنولوگيالار ورتالىعىنا اينالعانىن, ۋفانىڭ مۇناي وندىرۋدەگى ءداستۇرلى تاجىريبەسى پاۆلودار وبلىسى ءۇشىن وتە ماڭىزدى ەكەندىگىن ايتتى. وسى تۇرعىدان يننوۆاتسيالىق جاڭاشىلدىقتاردى وڭىرگە اكەلۋ وتە قاجەت.
ەلىمىزدەگى ءۇش مۇناي زاۋىتىنىڭ ءبىرى پاۆلوداردا ورنالاسقانى بەلگىلى, زاۋىتتىڭ قۋاتىن ارتتىرۋ مەن قايتا قۇرۋ جۇمىستارى قولعا الىنۋدا. ءوندىرىپ جاتقان مۇناي ونىمدەرىنىڭ كولەمى iشكi نارىققا جەتكىلىكتى دە بولار, بىراق رەسەيدىڭ مۇناي ونىمىنە تاۋەلدىلىگىمىز بار, جاڭارتۋ جولىندا ءالى دە قولعا الاتىن جۇمىستار از ەمەس. سوندىقتان ءبىزدىڭ دەلەگاتسيانىڭ ساپارى نەگىزىنەن مۇناي-گاز سالاسىن دامىتۋعا, ۋفالىقتاردان تاجىربيە الۋ باعىتىنداعى ماسەلەلەرگە ارنالدى. قولدا بار جانار-جاعارمايدى دۇرىس پايدالانا الماي كەلەمىز. بۇل ناۋقان كەزىندە قيىن. ءونىم ساپاسى, ونىڭ حالىقارالىق ستاندارتقا سايكەستىك جايى ويلانتادى. ەلباسى ۇكىمەتكە ەلىمىزدە مۇناي وڭدەيتىن ءتورتىنشى زاۋىتتىڭ قۇرىلىسىن ايقىنداۋدى تاپسىردى. ماقساتى – ءوزىمىزدىڭ مۇنايدى وزىمىزگە ءوندىرىپ بەرۋ.
– ارينە مۇناي-گاز سالاسىنا قاتىستى فورۋمدار تاجىريبە الماسىپ قانا قويماي, جاڭا تەحنولوگيالارمەن تانىسۋعا جاقسى مۇمكىندىكتەر بەرەدى. مۇناي-حيميا سالاسىندا رەسەيلىك سەرىكتەستەرمەن بىرلەسكەن جۇمىس ەكى جاققا دا ءتيىمدى, – دەدى ب. باقاۋوۆ.
ال «باشنەفت» مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى جىل سايىن 6 ميلليون تونناعا جۋىق مۇناي وندىرەدى. جانارمايدان بولەك, قىسقى, جازعى ديزەل وتىنى, جۇك مازۋتى شىعارىلادى. ءوندىرىس ورنىندا 6 مىڭنان استام ادام جۇمىس ىستەيدى.
وبلىس دەلەگاتسياسى, بارعان «Kronospan» اعاش وڭدەۋ كومپانياسىنىڭ ءجۇز جىلدىق تاريحى بار ەكەن. الەمدەگى ەڭ ءىرى اعاش وڭدەۋ زاۋىتى سانالادى. ءونىمنىڭ 56 پايىزىن قازاقستان, قىرعىزستان, تاجىكستان, قىتاي يمپورتتايدى. اعاش وڭدەۋشى كاسىپكەرلەر الداعى ۋاقىتتا دا پاۆلودارلىقتارمەن كەلىسىمگە كەلىپ, جۇمىس جاساماقشى.
وسى ساپار كەزىندە بولات باقاۋوۆ باشقۇرتستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باسشىسى رۋستەم حاميتوۆپەن كەزدەستى. 2017 جىلدىڭ قاراشا ايىندا رەسەيدىڭ چەليابى قالاسىندا وتكەن قازاقستان-رەسەي شەكارالىق فورۋمىنىڭ بارىسىندا ەكى وبلىس باسشىسى ءوزارا سەرىكتەستىك تۋرالى كەلىسىمشارتقا قول قويعان-دى.
ەندى مىنە, پاۆلودار وبلىسى باشقۇرتستان ءۇشىن قىتايمەن بايلانىس ورناتۋدىڭ كوپىرى بولماق. رۋستەم حاميتوۆ بولات باقاۋوۆپەن كەزدەسۋى كەزىندە كورشىلەرمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەۋدىڭ تيىمدىلىگىن ايتىپ ءوتتى.
– قازاقستان – ءبىزدىڭ ەڭ جاقىن كورشىمىز, – دەدى رۋستەم حاميتوۆ. – وڭىرلەردەگى سەرىكتەستەرىمىزدىڭ ءبىرى رەتىندە پاۆلودار وبلىسى دا جاڭا يدەيالاردى ۇسىنىپ جاتىر. سىزدەردە اكتاس, تۇزدىڭ ۇلكەن كەندەرى بار. پاۆلودارلىق ارىپتەستەردىڭ كومەگىمەن باشقۇرتستان قىتايعا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن جەتكىزۋ ماسەلەسىن قاراستىرىپ وتىر.
بولات باقاۋوۆ ەكىجاقتى سەرىكتەستىك بايلانىستىڭ قاي تۇرىنە بولسىن دايىن ەكەندىكتەرىن ءبىلدىردى. دەلەگاتسيا قۇرامىنداعى شارۋا قوجالىقتارىنىڭ وكىلدەرى تاۋارلى-ءسۇت فەرمالارى مەن وسىمدىك شارۋاشىلىعىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسۋ ءۇشىن كەلگەندەرىن ايتىپ ءوتتى.
اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن قايتا وڭدەۋمەن اينالىساتىن شارۋا قوجالىقتارى مەن كاسىپورىنداردىڭ ءوزارا ءتيىمدى جۇمىسىنا ەرەكشە ءمان بەرۋدى ۇسىندى.
ءبىلىم جانە عىلىم سالالارىنداعى بايلانىستار دا جالعاسۋ ۇستىندە. 2015-2018 جىلدار ارالىعىندا س.تورايعىروۆ اتىنداعى پاۆلودار مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 35 ماگيسترانتى ۋفا مەملەكەتتىك مۇناي-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىپ, عىلىمي تاعىلىمدامادان ءوتتى. ۋنيۆەرسيتەت تۇمەندەگى جوعارى وقۋ ورىندارىمەن عىلىم سالاسىنداعى جاڭا جوبالار تۋرالى كەلىسسوزدەر جۇرگىزدى. ماقسات – مۇناي-گاز سالاسى ءۇشىن جەرگىلىكتى مامانداردى وقىتىپ, ءوڭىر زاۋىتتارىندا جۇمىس ىستەۋلەرىنە ىقپال ەتۋ. ءوڭىردىڭ رەسەيمەن اراداعى سىرتقى تاۋار اينالىمى بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا 410,1 ميلليون اقش دوللارىن قۇراپتى.
ەكى ەلدىڭ شەكارا بويىندا ورنالاسقان وڭىرلەرىنىڭ رۋحاني-مادەني بايلانىستارىن, ەكونوميكالىق-ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەرى مەن بيزنەسىنىڭ ءوزارا الەۋەتىن ارتتىرۋعا, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋعا باعىتتالعان ءىس-ارەكەتتەر ءارى قاراي دا جالعاسىن تابا بەرمەك.
فاريدا بىقاي, «ەگەمەن قازاقستان»
پاۆلودار وبلىسى