اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كافەدراسى اشىلدى.
كافەدرانىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قحا مۇشەلەرى مەن ەتنومادەني ورتالىقتاردىڭ وكىلدەرى, ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعى جانە ستۋدەنتتەر قاتىستى. قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, اسسامبلەيا حاتشىلىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ل.ا.پروكوپەنكو قۇتتىقتاۋ لەبىزىن ءبىلدىرىپ, كافەدراعا كىتاپتار توپتاماسىن سىيعا تارتتى. اباي اتىنداعى قازۇپۋ رەكتورى ت.و.بالىقباەۆ جانە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كافەدرالار قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى ا.ا.باشماكوۆ ء وزارا ىنتىماقتاستىق جونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويدى.
قول قويىلعان نەگىزگى قۇجات «قازاقستان – 2050» ستراتەگياسى جانە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ دامۋ تۇجىرىمداماسىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, ەلىمىزدە ۇلتارالىق تاتۋلىقتى, الەۋمەتتىك-ساياسي تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا نەگىزدەلگەن شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى ءبىلىم, عىلىم, مادەنيەت جانە اقپاراتتىق كەڭىستىكتەگى ءوزارا ىقپالداستىقتى دامىتۋعا باعىتتالعان. عىلىمي قاۋىمداستىق پەن ستۋدەنت جاستاردى ۇلتارالىق بىرلىك پەن قوعامدىق كەلىسىم ۇدەرىستەرىنە تولىققاندى قاتىسۋعا مۇمكىندىك تۋعىزا وتىرىپ, ازاماتتىق جانە مادەني كەلىسىمدەردىڭ ءتيىمدى جۇزەگە اسۋىنا ىقپال ەتۋ بولىپ تابىلادى.
سالتاناتتى شارا «بەس الەۋمەتتىك باستاما – الەۋمەتتىك بىرلىكتىڭ تۇعىرى» تاقىرىبىنداعى دوڭگەلەك ۇستەلدە جالعاسىن تاپتى. دوڭگەلەك ۇستەلدىڭ جۇمىسىن اشىق دەپ جاريالاعان اباي اتىنداعى قازۇپۋ رەكتورى ت.و.بالىقباەۆ مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ نەگىزى - قازاقستاننىڭ دامۋ بولاشاعى ۇلتارالىق كەلىسىم نەگىزدەرىندە جاتقاندىعىن اتاپ ءوتتى. «ەلباسى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتى ءۇشىن ۇرپاقتار ساباقتاستىعى ارقىلى جەتكەن تاتۋلىق, بىرلىك, سەنىم مەن تەڭ قۇقىلىق ماڭىزدى قاسيەتتەر بولىپ تابىلادى. 1995 جىلى مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن قۇرىلعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى بۇگىندە ەل بىرلىگىنىڭ التىن ارقاۋىنا اينالىپ وتىر. جيىرما جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قوعامداعى ۇيىمداستىرۋشىلىق الەۋەتى تولىستى. ەل ديپلوماتياسىنىڭ ماڭىزدى ءبىر بولىگىنە اينالدى. بۇگىندە اسسامبلەيا عىلىمي ۇسىنىستار مەن جاستارعا ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ ورىندارىندا اسسامبلەيانىڭ عىلىمي ساراپتامالىق كەڭەسى, كافەدرالارى جۇمىس ىستەيدى. اباي اتىنداعى قازۇپۋ قابىرعاسىندا تاعى ءبىر كافەدرانىڭ اشىلۋى ستۋدەنتتەر اراسىندا تاتۋلىق پەن بىرلىكتى, دوستىقتى نىعايتۋعا قىزمەت ەتەدى. بۇگىندە ۋنيۆەرسيتەتتە وتىز بەستەن اسا ۇلت وكىلدەرىنىڭ بالالارى ءبىلىم الۋدا» دەپ اتاپ وتكەن ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى كافەدرا مەڭگەرۋشىلىگىنە تاعايىندالعان تاريح عىلىمىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور گ.ۆ.كانعا قۇتتىقتاۋ لەبىزىن ءبىلدىردى.
كەلەسى ءسوز كەزەگىن العان قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, اسسامبلەيا حاتشىلىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ل.ا.پروكوپەنكو كافەدرانىڭ اشىلۋى ون جىل اياسىندا جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان قحا كافەدرالار قاۋىمداستىعى ءۇشىن ۇلكەن جەتىستىك دەپ اتاپ ءوتتى. سەبەبى, وسى كافەدرادا ءبىلىم الاتىن بولاشاق پەداگوگتار ەرتەڭگى كۇنى ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىنا ءبىلىم بەرۋگە اتتانا وتىرىپ, ەل بولاشاعىنىڭ, رۋحاني جاڭعىرۋىنىڭ باستاماشىسى بولادى ءارى جاڭا كافەدرا قحا جانىنداعى «جاڭعىرۋ جولى» جاستار قوزعالىسى جۇمىسىنىڭ جاندانۋىنا ىقپال ەتەدى, دەدى. بۇگىندە بۇل قوزعالىستىڭ الدىندا رۋحاني جاڭعىرۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ مىندەتى تۇر. وسى ورايدا « ۇلى دالا ەلى» ساكرالدى باعدارلاماسىنىڭ العاشقى كەزەڭى - «قامقور» اكتسياسى 9 مامىردا وتسە, 31 مامىردا «تاعزىم» اكتسياسى جوسپارلانىپ وتىر. ال 14 ماۋسىمدا قحا ەلىمىزدىڭ ساكرالدى ايماقتارىندا تانىمدىق باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرىپ, تاريحي-مادەني مالىمەتتەردى جيناۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى.
اسسامبلەيانىڭ الدىندا تۇرعان نەگىزگى مىندەت رۋحاني جاڭعىرۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ەكەندىگىنە توقتالعان قحا كافەدرالار قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى ا.ا.باشماكوۆ بۇگىندە وقۋ ورىندارىندا جۇمىس ىستەيتىن قحا-نىڭ قىرىققا جاۋىق كافەدراسى ەلىمىزدەگى ۇلتارالىق تاتۋلىق پەن بىرلىكتى نىعايتۋعا, مەملەكەت باسشىسى العا قويعان مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋعا قىزمەت ەتەدى, دەدى.
جاڭا اشىلعان كافەدرانىڭ مەڭگەرۋشىسى گ.ۆ.كان بارلىق ەتنيكالىق وكىلدىكتەر ءۇشىن ەسىگىمىز ارقاشان اشىق, دەدى. ەلىمىز عىلىمى مەن ءبىلىمى دامۋى جولىندا اتقاراتىن مىندەتتەر اۋقىمدى. سوندىقتان دا بولاشاقتاعى ىقپالداستىق ەل دامۋىنىڭ جارقىن بولاشاعىنا ارنالادى.
كەلەسى كەزەكتە قۇتتىقتاۋ لەبىزدەرىن بىلدىرگەن تۇرىك ەتنومادەني ورتالىعى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ش.ا.اسيەۆ, ەۆرەي ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى ا.ي.بارون, ۇيعىر مادەني ورتالىعىنىڭ توراعاسى ا.ب.شاردينوۆ, «مەملەكەتتىك تىلگە قۇرمەت» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى ا.وسمان, «باربانگ» كۇرد مادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى ك.ي.ميرزوەۆ, ستۋدەنتتىك «بىرلىك» اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى ە.كۋچۋميدزە ەل بىرلىگىنىڭ نەگىزى تاتۋلىقتا دەي كەلە, قازاق حالقىنا قۇرمەتتەرىن ءبىلدىرىپ, تۋعان ەلىمىزدى بىرلەسە قاستەرلەۋگە ءتيىسپىز دەپ اتاپ ءوتتى.
ەلۆيرا سەرىكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى