استانادا مۇناي جانە گازدى بارلاۋ جونىندەگى II حالىقارالىق فورۋمى («KazakhstanGeologyForum, Oil&Gas, 2018») ءوتتى. شارانى وتكىزۋ جۇمىستارىن قازاقستان مۇنايشى-گەولوگتار قوعامى ۇيىمداستىردى جانە «Kazenergy» قاۋىمداستىعى اتسالىستى. فورۋمعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى, «قازمۇنايگاز» ۇك» اق, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ گەولوگيا جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ كوميتەتى قولداۋ ءبىلدىردى. فورۋمعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سالالىق مينيسترلىكتەرى مەن ۆەدومستۆولارىنىڭ, ءىرى مۇناي-گاز كاسىپورىندارىنىڭ باسشىلارى, ساراپشىلار قاتىستى.
«Kazakhstan Geology Forum, Oil&Gas, 2018» فورۋمى قازاقستاننىڭ مۇناي گەولوگيالىق بارلاۋىن دامىتۋداعى باستى باسىمدىلىقتار, ەلىمىزدەگى گەولوگيالىق بارلاۋعا ينۆەستيتسيا تارتۋ ماقساتىندا زاڭدىق بازانى جەتىلدىرۋ, سكۆاجينالاردى گەوفيزيكالىق, كاسىپشىلىك زەرتتەۋ, القاپتىق گەوفيزيكالىق جۇمىستار, وتاندىق گەولوگيالىق بارلاۋ عىلىمى جانە تاجىريبە, تسيفرلى گەولوگيا, «اقىلدى كەن ورىندارى», مامانداردى دايىنداۋ جانە باسقا دا نەگىزگى تاقىرىپتاردى قامتىدى.
شارا بارىسىندا «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ» اق باس ديرەكتورى, ي.م.گۋبكين اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسورى, اكادەميك قۇرمانعازى ەسقازيەۆ ارنايى بايانداما جاسادى.
بۇگىنگى كۇنى «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ كومپانيالار توبى جەتكىلىكتى دەڭگەيدە مۇناي قورىن ءوندىرىپ وتىرعانىنا قاراماستان, ەرتەرەكتە اشىلعان مۇناي كەن ورىندارىنداعى مۇناي قورىنىڭ جىل ساناپ ازايىپ كەلە جاتۋىن ەسكەرىپ, قوردى تولىقتىرۋ جايىنا اسا ءمان بەرىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى ساراپشى.
قازاقستانداعى مۇناي كەن ورىندارىنىڭ باسىم بولىگى ءوندىرۋدىڭ سوڭعى كەزەڭدەرىن باستان وتكەرۋدە. ونىڭ ىشىندە «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ كومپانيالار توبىنىڭ كەن ورىندارى دا بار. وسىعان وراي ءدال بۇگىنگى تاڭدا پالەوزوي كەزەڭىنىڭ تۇزىلىمدەرىندە تەرەڭ بۇرعىلاۋ ءادىسى ارقىلى رەسۋرتىق بازانى ۇلعايتۋ ماسەلەسى وزەكتىلىگىن ارتتىرىپ كەلەدى. اسىرەسە «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ كومپانياسىنىڭ گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارىنىڭ نەگىزگى باعىتى پالەوزوي كەزەڭىنىڭ تۇزىلىمدەرى ورنالاسقان كاسپي جاعالاۋى مەن ماڭعىستاۋ باسسەينى ەكەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتۋ قاجەت.
گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىن تالداپ ساراپتاۋدان كەيىن «وزەن» جانە «قاراتون» كەن ورىندارىنداعى ەكى بۇرعى ۇڭعىماسى تاڭدالىپ الىندى.
– زەرتتەلگەن ءوڭىر ماڭعىستاۋ ورتالىق كاسپي باسسەينى ايماعىندا ورنالاسقان. ءبىزدى قىزىقتىرىپ وتىرعان نەگىزگى وبەكت – پالەوزوي كەزەڭىنىڭ تۇزبەسى. ءبىز بۇرعى ۇڭعىماسىن قازۋ ورنىن «وزەن» كەن ورنىنان 6 شاقىرىم قاشىقتىقتان تاڭدادىق. قازىر كورپوراتيۆىشىلىك كەلىسىمدەرگە قول قويىلۋى ءتيىس, وسىدان كەيىن ءبىز تۇڭعىش رەت پالەوزوي كەزەڭىنىڭ تۇزىلىمدەرىن زەرتتەۋگە تولىق كىرىسەتىن بولامىز, – دەدى «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ» اق باسقارما توراعاسى قۇرمانعازى ەسقازيەۆ.
ەكىنشى حالىقارالىق مۇناي جانە گاز كەن ورىندارىن بارلاۋ فورۋمىنىڭ تاعى ءبىر سپيكەرى رەتىندە «ەمبىمۇنايگاز» اق باسقارما توراعاسى انۋار جاقسىبەكوۆ بايانداما جاسادى. تسيفرلاندىرۋ سالاسىنىڭ ۇزدىكتەرى قاتارىنداعى كومپانيا باسشىسى كومپانياداعى جاڭا تەحنولوگيالار جايىن ورتاعا سالدى.
«ەمبىمۇنايگاز» اكتسيونەرلىك قوعامى – وتاندىق مۇناي-گاز سالاسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى. بىلتىرعى جىلى اتالعان كومپانيانىڭ قۇرىلعانىنا 95 جىل تولدى. وسى جىلدار ىشىندە ەمبىدە مۇناي-گاز ءوندىرۋ, گەولوگيالىق بارلاۋ مەن مۇناي وڭدەۋ سالاسىندا ۇلكەن تاجىريبە مەن ءبىلىم قورى جيناقتالعان.
– جىل سايىن كومپانيا كەلىسىمشارت نەگىزىندەگى ايماقتاردا گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارىن ۇلعايتىپ كەلەدى. مىسالى, 2015 جىلى 5 ۇڭعىما بۇرعىلانسا, 2018 جىلى 18 ۇڭعى بۇرعىلانعان. وسىلايشا, ءبىز شيكىزات بازاسىن ۇلعايتىپ كەلەمىز, – دەدى انۋار جاقسىبەكوۆ.
كومپانيا جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ وندىرىسكە بەلسەندى تۇردە ەنگىزىلۋى مەن جۇمىسشىلاردىڭ بىلىكتىلىگىن كوتەرۋ باعىتىندا كوپ جۇمىستار اتقارىپ كەلەدى. اتالعان كاسىپورىن «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى قۇرامىندا ەڭ ءبىرىنشى بولىپ «تسيفرلى كەن ورنى» كونتسەپتسياسىن ەنگىزدى. 2016 جىلى «ينتەللەكتۋالدى كەن ورنى» جوباسى «ۋاز» شاعىن كەن ورنىنا قاناتقاقتى جوبا رەتىندە ەنگىزىلگەن بولاتىن. 2017 جىلى اتالعان جوبا پرورۆا توبى كەن ورىندارىنا, بيىلعى جىلى ەكى بىردەي: «جاڭاتالاپ» – «جايىقمۇنايگاز» جانە «شىعىس ماقات» – «دوسسورمۇنايگاز» كەن ورىندارىنا ەنزىلدى.
ەرەكشە اتاپ وتەتىن تاعى ءبىر جايت, بۇگىنگى تاڭدا ءىرى مۇناي-گاز كومپانيالارىندا مۇناي ءوندىرۋ ۇدەرىسىن تسيفرلاندىرۋعا باعىتتالعان, ءبىر-بىرىنەن جەكە-دارا جۇمىس ىستەيتىن, ءبىر باعىتتا توعىستىرۋدى قاجەت ەتەتىن ءارتۇرلى باعدارلامالار, ەلەكتروندى بازا مەن جۇيەلەر شوعىرى بار. «ينتەللەكتۋالدى كەن ورنى» جوباسى وسى ماسەلەنى شەشىپ, ءارتۇرلى جۇيەلەردىڭ باسىن ءبىر اقپاراتتىق ورتالىققا توعىستىردى.
ءوز كەزەگىندە, جۇيەلەردىڭ توعىسۋى ۇلكەن كولەمدەگى اقپاراتتاردىڭ ءبىر اقپاراتتىق جۇيەگە جينالىپ, وندىرىستىك ۇدەرىستى ءارى قاراي تالداۋ مەن ساراپتاۋعا مۇمكىندىك تۋدىردى. ناتيجەسىندە, ءارتۇرلى دەرەككوزدەگى اقپارات, ماسەلەن, قارجىلىق ەسەپتىلىك قۇرىلعىسىنداعى اقپارات بىرىڭعاي جۇيەگە توعىتىلادى, ول ءوز كەزەگىندە وڭدەلىپ, پايدالانۋشىنىڭ قاجەتىنە سايكەس بەرىلىپ وتىرادى.
وعان قوسا, اتالعان جۇيە پلانشەتكە ارنالعان ءموبيلدى نۇسقاعا يە. ءموبيلدى نۇسقا كورپوراتيۆتىك جۇيەدەن بولەك قۇرىلعىلاردا الەمنىڭ كەز كەلگەن جەرىنەن ينتەرنەت ارقىلى بارلىق قاجەتتى اقپاراتتى الىپ, پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل, اسىرەسە كومپانيانىڭ توپ-مەنەدجمەنتى ءۇشىن اسا ءتيىمدى. ال جەدەل كوورديناتسيا جاسايتىن جۇمىسشىلار ءۇشىن بۇرىن قولمەن تولتىرىلىپ كەلگەن ەسەپتىلىك بۇگىندە اۆتوماتتى تۇردە جاسالادى. ەسەپتىلىكتى دايىنداۋعا جۇمسالاتىن ۋاقىت 50 پايىزعا قىسقاردى, ونىمدىلىك ۇلعايدى. وسىنىڭ ەسەبىنەن كومپانيا باسشىلىعى ساراپتامالىق, تالدامالىق باعىتتى دامىتا تۇسۋگە مۇمكىندىك الدى.
تسيفرلى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدىڭ ارقاسىندا كومپانيا ءوندىرىس تيىمدىلىگىن ارتتىرا ءتۇستى. «ۋاز» كەن ورنىنداعى ەلەكتر ەنەرگياسىن ۇنەمدەۋ دەڭگەيى 35%-عا, ال جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كەزەڭدەرى 500 كۇنگە دەيىن جەتتى.
– 2022 جىلعا ارنالعان باعدارلاما بار. ول بويىنشا, «ەمبىمۇنايگاز» كومپانياسىنىڭ, ارينە تۇگەلدەي ەمەس, بىراق باسىم بولىگى تسيفرلى تەحنولوگياعا وتەتىن بولادى. ەگەر ءبىز بۇرىن ءبارىن قولمەن جاسايتىن بولساق, بۇگىندە مۇنداي قاجەتتىلىك جوق. ءبىز كەن ورنىنان 300 شاقىرىم قاشىقتىقتا كەڭسەدە وتىرىپ ۇڭعىما قالاي جۇمىس ىستەپ جاتىر, ونىڭ رەجىمى قانداي, قانشا مۇناي كولەمى ءوتىپ جاتىر, قانشاسى وتپەي جاتىر, ءبارىن باقىلاي الامىز. ءسوزسىز, تسيفرلاندىرۋ ۇلكەن ءرول اتقارادى. وعان كەلەسى ساندار دالەل. 2015 جىلدان باستاپ كەن ورنىنداعى ءوندىرۋ كولەمى 75 مىڭ تونناعا ءوستى. بيىلعى جىلى جوسپار بويىنشا ءوندىرۋ كولەمى – 55 مىڭ. بۇرىن-سوڭدى «ەمبىمۇنايگاز» مۇنداي دەڭگەيگە جەتپەگەن بولاتىن, – دەپ ەرەكشە اتاپ ءوتتى كومپانيا باسشىسى.
كومپانيا باسشىسى اتاپ وتكەن 75 مىڭ توننا مۇناي 2015 جىل مەن 2018 جىل ارالىعىندا وندىرىلگەن جيىنتىق مۇناي قورى. بۇل پايدالانۋ قورى مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ناتيجەسىندە ورىن العان جەتىستىك. كەلەشەكتە اتالعان جوبا بارلىق وندىرىستىك بولىمشەلەرگە تولىق ەنگىزىلەتىن بولادى.
– جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار بۇرىننان پايدالانىلىپ كەلە جاتقان كەن ورىندارىنداعى مۇناي قورىن ۇلعايتۋعا كوپ سەپتىگىن تيگىزدى جانە بۇل جۇمىس جالعاساتىن بولادى. ءبىزدىڭ كەن ورىندارىنىڭ جاسىنا قاراماستان, ءالى دە مۇناي-گاز قورىنىڭ الەۋەتى جوعارى. ءبىز بۇعان ۇلكەن سەنىممەن قارايمىز جانە جاڭا يدەيالار مەن تەحنولوگيالارعا ءاردايىم اشىقپىز, – دەدى ءسوزىنىڭ سوڭىندا كومپانيا باسشىسى.
فورۋمنىڭ قورىتىندى جيىنىندا مۇناي-گاز وندىرىسىنەن بولەك, بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋ جانە ونىڭ ەلىمىزدە دامۋ الەۋەتى جايلى دا ءسوز بولدى.
ايتپاقشى, «مۇناي-گاز سالاسىنداعى گەولوگيالىق بارلاۋ» xالىقارالىق فورۋمى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان ء«ىزباسار» بايقاۋىندا «جىلىويمۇنايگاز» مگوب پرورۆا كەن ورىندارى توبىنىڭ ءىى دارەجەلى ينجەنەر-گەولوگى ەربول جۇماعۇلوۆ «گەولوگيا سالاسىنىڭ جاس شەبەرى» نوميناتسياسىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى.
ارنۇر اسقار, «ەگەمەن قازاقستان»