جۋىردا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى ماقتاارال اۋدانى اتامەكەن اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ ديقاندارى قىرىققاباتتىڭ العاشقى ءونىمىنىڭ 20 تونناسىن اتىراۋ قالاسىنا جىبەرسە, سارىاعاشتىق شارۋالار 15 توننادان استام ءونىمدى الماتى قالاسى مەن سولتۇستىك وڭىرلەرگە جونەلتتى.
اقپاننىڭ باسىندا ەگىلىپ, بۇگىندە ءونىم بەرىپ جاتقان قىرىققابات ماقتاارالدا 892,5 گەكتار جەرگە ەگىلگەن, بۇل بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا 112,8 گەكتارعا ارتىق. ال جىلىنا قىرىققاباتتان ءۇش رەت ءونىم الاتىن سارىاعاشتىق ديقاندار 1,5 مىڭ گەكتار جەرگە ەرتە كوكتەمگى قىرىققابات, جاز جانە كۇز ايلارىندا وسى كوكونىستەردىڭ بىرنەشە سورتىن 5500 گەكتارعا اتالعان كوكونىستەر ەگەدى.
العاشقى ونىمدەرىن وزدەرى ءۇشىن ءتيىمدى باعامەن تۇتىنۋشىعا جونەلتكەن ديقاندار بۇگىندە قىرىققاباتتىڭ ارزانداپ بارا جاتقانىنا الاڭداۋلى. ال باعانىڭ تومەندەۋىنە كورشى ەلدىڭ, ياعني وزبەكستاننىڭ ونىمدەرى اسەر ەتىپ وتىر ەكەن. كوكونىستىڭ ارزانداۋى قاراپايىم حالىققا جاقسى, ارينە. ماقتاارال اۋدانىنداعى «ىنتىماق» شارۋا قوجالىعى 4 گەكتار جەرگە قىرىققابات ەككەن. ءونىمنىڭ 2-3 پايىزىن عانا جيناعان. قالعان ءونىمنىڭ ءپىسىپ-جەتىلۋىنە ەكى اپتاداي ۋاقىت بار. «قىرىققاباتتىڭ از عانا بولىگىن كيلوسىن 90 تەڭگەدەن وتكىزدىك. اپتا وتپەي جاتىپ-اق بۇل باعا تومەندەدى. سەبەبى وزبەكستاننىڭ ونىمدەرى ارزان ساۋدالانۋدا. «اتامەكەن» اۋىلدىق وكرۋگىندە 370 گەكتارعا قىرىققابات ەگىلگەن. ەگەر باعا وسىلاي تومەندەي بەرسە, وندا ديقانداردىڭ جۇمساعان شىعىنى وتەلمەيدى. ياعني شارۋاعا ءتيىمسىز, ەڭبەگى اقتالمايدى. وتكەن جىلى قىرىققابات باعاسى سوڭىندا 30 تەڭگەگە دەيىن تۇسكەن بولاتىن. ءونىمنىڭ بۇل تۇرىنە سۋبسيديا بەرىلمەيدى. ديقاندارعا قيىن بولۋدا, سوندىقتان مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلسە دۇرىس بولار ەدى», دەيدى «ىنتىماق» شارۋا قوجالىعىنىڭ توراعاسى ق.ءمۇتاشوۆ.
حالقىنىڭ سانى جاعىنان دا, ەكونوميكاسى جاعىنان دا ورتالىق ازياداعى ۇلكەن مەملەكەت وزبەكستانمەن بايلانىس قازاقستان ءۇشىن وتە ءتيىمدى. بۇگىنگى تاڭدا ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناس جاڭا بەلەسكە كوتەرىلىپ, ساۋدا-ساتتىق ەكى ەسەگە ءوستى. ساۋدا-ەكونوميكالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق جانە باسقا دا سالالارداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق قارقىندى دامىپ كەلەدى. ءوز كەزەگىندە وزبەكستاندىق تاۋار وندىرۋشىلەرمەن ەكونوميكالىق باسەكەلەستىك تە جوعارىلادى. مۇنى الدىمەن جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ كاسىپكەرلەرى انىق سەزىنىپ وتىر. كورشى ەل تاۋارلارى ءبىرىنشى كەلەتىن ايماق ديقاندارى ءۇشىن بۇل كۇردەلى ماسەلەگە اينالۋدا. ال اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى ماماندارىنىڭ پىكىرىنشە, كورشى ەل ءونىمىنىڭ كوپتەپ ساۋدالانۋىنا بەرىلگەن مۇمكىندىك وڭتۇستىك ديقاندارىن شيراتا تۇسەدى. ياعني كوكتەم مەن جاز ايلارىندا كەتپەن-كۇرەك ۇستاعانداردىڭ ەرتە تۇرىپ, كەش جاتۋىنا تۋرا كەلەدى. سونداي-اق جەردى ءتيىمدى پايدالانۋ, ءونىمدى وڭدەۋ, ساقتاۋ, تاسىمالداۋ ماسەلەلەرىنە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى.
يمپورتتا وڭتۇستىكتىڭ ۇلەسى 50,3 پايىزوتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىمەن وزبەكستاننىڭ تاۋار اينالىمى الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 11,7%-عا ارتىپ, 622,6 ملن اقش دوللارىنا جەتكەن. قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى تاۋار اينالىمىندا وقو-نىڭ ۇلەسى – 31,3%. ال قازاقستاننىڭ وزبەكستانعا ەكسپورتىنداعى وقو ۇلەسى – 20,2%. نەگىزىنەن مۇناي ونىمدەرى, مەتالل بۇيىمدار, تسەمەنت, ۇن, بيداي, كارتوپ, وسىمدىك مايى, ترانسفورماتور ەكسپورتتالادى. الايدا وتكەن جىلى ۇن (7,2%-عا) مەن بيداي (13%-عا) ەكسپورتى تومەندەگەن. وسى ارادا ايتا كەتەلىك, وزبەكستان ۇن ءوندىرىسىن سوڭعى 4-5 جىلدا قارقىندى دامىتقان. سونىڭ ارقاسىندا ولار نەگىزگى تۇتىنۋشى ەلدەر نارىعىن جاۋلاي باستادى. ودان كەيىن الا شاپاندى اعايىندار وزدەرىندە جاپپاي ديىرمەن كەشەندەرىن سالىپ الدى, ولارعا ۇكىمەتتەن قولداۋ كورسەتىلۋدە. مىسالى, سالىق سالىمىن ءبىر توننا ۇنعا 30 دوللارعا ازايتقان. وسىنداي سەبەپتەرگە دە بايلانىستى وڭتۇستىكتەگى ۇن ەكسپورتى تومەندەسە كەرەك. تەك وڭتۇستىك ەمەس, بۇل وزگەرىس استىقتى ءوڭىردىڭ كاسىپكەرلەرىنە دە اسەرىن تيگىزۋدە. ەلىمىزدە 250-دەن استام ۇن وندىرەتىن كاسىپورىن بار ەكەن. كاسىپكەرلەر ۇن وندىرۋشىلەرگە قولداۋ كورسەتۋدىڭ تەتىكتەرىن قاراستىرۋ قاجەتتىگىن ايتۋدا.
وزبەكستاننان كەلەتىن تاۋارلار ۇلەسى دە الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 9,5 پايىزعا, 369,8 ملن اقش دوللارىنا كوبەيگەن. وزبەكستاننىڭ قازاقستانعا يمپورتىندا وقو-نىڭ ۇلەسى 50,3 پايىز. نەگىزىنەن كورشى ەلدەن اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرى اكەلىنەدى. اسىرەسە كوكونىس, جەمىس-جيدەك, شىرىن, تىڭايتقىش, توقىما زاتتارى مەن اۆتوكولىك كوبىرەك جەتكىزىلەدى. ساراپشىلار وزبەكستاندا ساۋدا كەدەرگىلەرىن قىسقارتۋ باعىتىندا قىرۋار شارا اتقارىلعانىن ايتۋدا. سونداي-اق اكتسيز سالىعىنىڭ ستاۆكالارى 15 تاۋارعا, ونىڭ ىشىندە ۇنعا 11-دەن 0%-عا دەيىن, وسىمدىك مايى 20-دان 5%-عا دەيىن, ەت ونىمدەرىنە 30-دان 0%-عا دەيىن تومەندەتىلگەن. ەكسپورتتى ىنتالاندىرۋ جانە وزبەك تاۋارلارىنىڭ سىرتقى ساۋداداعى باسەكەلەستىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وزبەكستان ۇكىمەتى ەكسپورتتىق كەدەن باجىن جويدى.
بۇدان بولەك, ءوز ءونىمىن ەكسپورتتاۋشى كاسىپورىندارعا شەتەلدەردە ساۋدا ۇيلەرىن اشۋعا جانە ءونىمىن جارنامالاۋعا, سىرتقى ساۋدانى ماركەتينگتىك زەرتتەۋ ءۇشىن وكىلدىكتەرىن اشۋعا رۇقسات ەتىلگەن. مىسالى, شىمكەنتتە 10-نان استام وزبەكستاندىق ساۋدا ءۇيى تىركەلگەن. كوممۋنالدىق قىزمەتتەر دە كورشى ەلدە ارزان. وقو كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا, زاڭدى تۇلعالار ءۇشىن سۋدىڭ باعاسى شىمكەنتتە تەكشە مەترىنە 31,6 تەڭگە بولسا, تاشكەنتتە – 18,05 تەڭگە. ال ەلەكتر قۋاتىنىڭ كۆت/ساعاتى شىمكەنتتە 24,8 تەڭگە تۇرسا, تاشكەنتتە – 8,07 تەڭگە, تابيعي گازدىڭ تەكشە مەترى وڭتۇستىكتە – 31,6 تەڭگە, ال كورشى ەل استاناسىندا – 7,68 تەڭگە. وڭتۇستىكتىكتەگى كاسىپكەرلەر باعاداعى بۇل ايىرماشىلىق ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنىنا اسەر ەتىپ جاتقانىن ايتىپ, وڭىرلىك كاسىپكەرلەر كەڭەسىندە ماسەلە دە كوتەرگەن بولاتىن.
باسەكەلەستىك ءباسى جوعارى بەس ايوزبەكستانمەن قارىم-قاتىناستىڭ جاقسارىپ, بارىس-كەلىستىڭ كوبەيگەنى, شەكارا بەكەتتەرىنىڭ اشىلعانىنا قاراپايىم حالىق قۋانىپ وتىر. الايدا ديقاندار الاڭداۋلى, ۇساق شارۋا قوجالىقتارى باسەكەلەستىككە توتەپ بەرە الاتىنىنا سەنىمسىز. بۇل ورايدا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ ماماندارى وزبەكستان بىزدەگى باعاعا مامىردان قازانعا دەيىن ىقپال ەتەتىنىن, ال بۇل ايلاردا جىلىجايلار جۇمىسى سايابىرلايتىنىن ايتادى. ياعني جىلىجايلاردىڭ كوبىنىڭ توپىراعى جاڭارتىلادى, قىسقا دايىندالادى. «وزبەكستاندا جىلىجاي كولەمى 1,5 مىڭ گەكتار بولادى. وڭتۇستىك ءوڭىر دە وسى كولەمگە جاقىندادى. وبلىس بويىنشا جىلىجاي كولەمى 1325 گەكتار بولسا, ونىڭ باسىم بولىگى – 633 گەكتارى سارىاعاش اۋدانىندا. كورشىلەرىمىزدەگى جىلىجايلاردىڭ باسىم بولىگى اسكوك, گۇل, ليمون, كوشەت وسىرۋمەن اينالىسسا, 30 پايىزدايى قيار مەن قىزاناق ەگەدى.
ال بىزدەگى 1325 گەكتار جىلىجايدىڭ كوپ بولسا 100 گەكتارىندا عانا كوشەت, گۇل وسىرىلەدى, ياعني نەگىزگى ەگەتىنىمىز قيار مەن قىزاناق. وزبەكستان جىلىجايدا گاز قولدانبايدى, سەبەبى «كوگىلدىر وتىنمەن» حالىقتى قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. ال كومىر قىمبات. سوندىقتان وزبەك ديقاندارى قىزاناق پەن قياردى مامىر ايىنان باستاپ 5 اي اشىق توپىراقتا وسىرەدى. اشىق توپىراقتا وسكەن ءونىم ارزان بولادى. وسى 5 ايدا وزبەكستان ونىمدەرى بىزدەگى باعاعا اسەر ەتۋى ابدەن مۇمكىن. ال باسقا 7 ايدا ىقپال ەتە المايدى. ەرتەڭ ولار اشىق توپىراقتاعى ءونىمىن تومەن باعامەن اكەلەدى, ونىمەن تۇرماي ۆاليۋتا باعامى ارقىلى دا ۇتادى. ال قىس ايلارىندا جىلىجايلارى جۇمىس ىستەيتىن بولسا, ونىمدەرى وزدەرىنەن دە ارتىلمايدى. وڭتۇستىكتە جىلىجايلاردىڭ جۇمىسى, ونىمدەرىن تاسىمالداۋ, وتكىزۋ ماسەلەسى ءبىر جۇيەگە قويىلعان. ءار جىلىجايدىڭ ءوز الارمانى بار, الدىن الا تاپسىرىس بەرۋشىلەر دە از ەمەس. تۇسەتىن تابىسى دا قوماقتى. مىسالى, فەرمەرلىك جىلىجايدا 1 گەكتار قيار ەگۋگە كەتەتىن شىعىن 2016 جىلعى ەسەپ بويىنشا 28,0 ملن تەڭگە. ءبىر گەكتاردان 150 توننا ءونىم العاندا, وزىندىك قۇنى 186 تەڭگە بولادى. كاسىپكەر كوتەرمە باعامەن 220 تەڭگەدەن بەرگەننىڭ وزىندە 36 ملن تەڭگە تابىس تۇسەدى. وعان 2 اينالىم بەرىلەتىن 3 ملن تەڭگە سۋبسيديانى قوسىڭىز, سوندا جىلىجاي يەسىنىڭ تازا تابىسى 8 ملن تەڭگەگە جەتەدى. جىلىجاي ءوزىن 5 جىلدا اقتايدى دەپ ەسەپتەلگەن, بىراق 2,5-3 جىلدا اقتايدى.
ال گەكتارىنان 450 توننا ءونىم الىپ, 51,2 ملن تەڭگە تابىس تۇسىرەتىن وندىرىستىك جىلىجاي ءوزىن ەكى جىلدا اقتايدى. قىزاناق پەن قياردىڭ تۇتىنۋشى ءۇشىن قىمبات بولۋىنىڭ ءبىر سەبەبى – ورتاداعى ساتۋشىلار ۇستەمە باعانى كوپ قويادى. جالپى, ءونىمىن وتكىزە الماي قالعان كاسىپكەردى تابا المايسىز. ال سۋبسيديانىڭ بەرىلۋى دە كاسىپكەرگە ۇلكەن قولداۋ, دەگەنمەن ەكىنشى جاعىنان جالقاۋلىققا جەتەلەيدى. ءبىر گەكتار جىلىجايدان ءبىزدىڭ كاسىپكەر, مىسالى, 100 توننا ءونىم السا, كورشىلەرىمىز 180 توننا الۋى مۇمكىن. ول ەندى وزبەك ديقاندارىنىڭ كاسىبى, ونەرى. جىلىجايعا كوممۋنالدىق قىزمەتتەر باعاسىنىڭ ىقپالى جوق», دەيدى وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وڭدەۋ, يننوۆاتسيالىق جەتىستىكتەردى قولداۋ جانە ماقتا سالاسىن دامىتۋ ءبولىمىنىڭ باس مامانى تايجان مىرزازيا.
كورشى ەلدىڭ سۋرحانداريا, قاشقاداريا وبلىستارىندا جىلىنا ءبىر اي عانا جىلىجايدا وتىن جاعىلادى ەكەن. سارىاعاش اۋدانى اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ مالىمەتىنشە, وڭتۇستىكتە جىلىجايعا كەمىندە 4 ايعا تابيعي گاز نەمەسە قاتتى وتىن ساتىپ الىنادى. وعان جۇمسالاتىن قارجى – 7 200 000 تەڭگە (تابيعي گاز) نەمەسە 8 640 000 تەڭگە (كومىر). سارىاعاش اۋدانىندا كوكونىس داقىلىن كوپ وندىرەتىن قابلانبەك اۋىلدىق وكرۋگىندە جىلىجايدىڭ 1 گەكتارىنان ورتاشا ەسەپپەن 120 توننا ءونىم الىنادى. ورتا ەسەپپەن تونناسىن 220 000 تەڭگەدەن ساتقاندا 6,2 ملن تەڭگە تازا تابىس تۇسەدى ەكەن. وزبەكستان شەكاراسىنان كوكونىس داقىلدارىن وتكىزۋ جەڭىلدەتىلگەنگە دەيىن «جاباي اتا» شارۋا قوجالىعى وتكەن جىلى كوكونىستى 100-300 تەڭگەگە وتكىزگەن. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, كورشى ەل كوكونىسىنىڭ وڭتۇستىك نارىعىندا كوبەيۋى جىلىجايلار تىرشىلىگىنە كەرى اسەر ەتە المايدى.
الايدا كاسىپكەرلەردىڭ پىكىرى باسقا. سوڭعى جىلدارى وزبەك ديقاندارى اكەلەتىن كوكونىس ۇلەسى كوبەيگەندىكتەن تابىستارى 50 پايىزعا ازايعان. بۇل ورايدا ولار ۇكىمەتتەن سۋبسيديانىڭ ساقتالۋىن نەمەسە كورشى ەلدەن كەلەتىن تاۋارعا شەكتەۋ قويىلۋىن سۇراپ وتىر. جىلىجايلاردىڭ جايى وسىلاي. باسەكەلەستىك باقشا ونىمدەرىن ءوسىرىپ, وتباسىن اسىراپ وتىرعان ديقاندار ءۇشىن قيىن بولعالى تۇر. ويتكەنى كورشى ەلدىڭ ءونىمى ەرتە پىسەدى جانە باعاسى تومەن. وبلىس بويىنشا باقشا ونىمدەرىنىڭ كولەمى 57,6 مىڭ گەكتار. دەگەنمەن, باۋ-باقشاسى, تاسىمالدايتىن كولىگى, ساقتايتىن قويماسى بار, الما, ءجۇزىم وسىرۋمەن اينالىساتىن ءىرى «Dala-fruit.kz», «امانگەلدى» سەكىلدى سەرىكتەستىكتەر باسەكەلەستىككە قابىلەتتى. ءسوزىمىزدىڭ باسىندا ايتقانىمىزداي, سۋبسيدياعا سەنىم ارتقان ۇساق شارۋا قوجالىقتار جۇمسالعان شىعىندى وتەي المايمىز دەپ قاۋىپتەنىپ وتىر. نە ىستەمەك كەرەك؟
اگروايماق – باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرادى«اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى وقو بويىنشا حالقى تىعىز ورنالاسقان, تۋ كورسەتكىشى ەڭ جوعارى, تۇرعىندارى كاسىپكەرلىككە بەلسەندى سارىاعاش اۋدانىندا زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپتى. اۋدانداعى 327 مىڭنان استام تۇرعىننىڭ 158 مىڭى (48%) – ەكونوميكالىق بەلسەندى. سارىاعاشتا جۇمىس ىستەپ تۇرعان 20 300 بيزنەس سۋبەكتىسى بار, 78 800 ادام ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان. 45 347 مىڭ جەكە شارۋاشىلىقتىڭ جارتىسى ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتىلعان. دەگەنمەن, اۋداندا جۇمىس ورنىمەن قامتۋ وزەكتى ماسەلە بولىپ وتىر. ءار ءۇيدى ارالاپ, اۋدان تۇرعىندارى مەن كاسىپكەرلەرىنە جۇرگىزىلگەن ساۋالناما رەسمي ستاتيستيكا مەن سكرينينگ ناتيجەسى اراسىندا بەس ەسە اۋىتقۋ بارىن كورسەتكەن. وسى رەتتە جۇمىسسىزداردىڭ 89%-ى جاسىرىن تابىس تابادى, ەكى مىڭنان استام كاسىپكەر رەسمي تىركەلمەگەن.
«اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەلدار جۇماعازيەۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, سارىاعاشتا كوكونىس پەن جەمىس ءوسىرۋدىڭ الەۋەتى زور. اۋدان بۇكىل قازاقستاندى جەمىس جانە كوكونىسپەن قامتاماسىز ەتە الادى. بىراق تالداۋ ناتيجەسىندە اۋداندا 30 مىڭ گەكتار جەردە بيداي وسىرىلەتىنى انىقتالعان. ونىمدىلىگى گەكتارىنا 1 توننادان اسپايدى. ياعني جەر تيىمدىلىگى 1 گەكتار ءۇشىن 150 اقش دوللارىنان اسپاي وتىر. ال ينتەنسيۆتىلىگى جوعارى باقتارداعى تيىمدىلىك 20 مىڭ اقش دوللارىن قۇرايدى. ياعني سارىاعاشتا بيداي وسىرۋدەن گورى باسىمدىقتى قارقىندى باقتار شارۋاشىلىعىنا بەرۋ كەرەك.
«اۋداندا باسەكەلەستىكتى ارتتىرىپ, جەرگىلىكتى ءونىم ءوندىرىسىن ءوسىرۋ ءۇشىن زاماناۋي جىلىجاي كەشەنى جانە قارقىندى باقتار, تازالاۋ, وڭدەۋ, ۋاقىتشا ساقتاۋ ايماقتارى, سەرتيفيكاتتاۋ, قاپتاۋ جانە برەندتەۋ بولىمدەرى بار بىرنەشە اگرارلىق-يندۋستريالىق ايماق (اگروايماق) قۇرۋ قاجەت. اگروايماق ءار قاتىسۋشى ءۇشىن جەكەلەگەن جەر ۋچاسكەلەرىنەن تۇرۋى كەرەك (2, 4, 8 گا بويىنشا). بۇل ۋچاسكەلەردە سۋ ۇنەمدەيتىن تەحنولوگيالار جانە قارقىندى يننوۆاتسيالىق ادىستەر قولدانىلادى. ال ينفراقۇرىلىمدى تارتۋ – جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ مىندەتى. «اتامەكەن» بۇل تىزبەككە تەحنولوگيالار, ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىن قامتيتىن زاكىرلىك ينۆەستوردى قوسۋدى مىندەتىنە الادى. ءبىز اگروايماقتارعا قاتىسۋشىلاردى تۇراقتى نەگىزدە وقىتۋ مەن بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ, تەحنولوگيالار بويىنشا كەڭەس بەرۋ, زاڭگەرلىك سۇيەمەلدەۋ قىزمەتىمەن قامتاماسىز ەتەمىز», دەيدى ە.جۇماعازيەۆ. كاسىپكەرلىك پالاتا ماماندارىنىڭ ەسەبىنشە, اۋداندا 1 500 گەكتار جەردە, ونىڭ ىشىندە 500 گەكتار – جىلىجاي, 1000 گەكتار – باقتار اگروايماقتارىن قۇرۋ كوكونىس ءوندىرىسىن 1,5-2 ەسە, جەمىس ءوندىرىسىن 2 ەسە ارتتىرۋعا, كوكونىس پەن جەمىس ەكسپورتىن 9 مىڭنان 50 مىڭ تونناعا دەيىن وسىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى ەكەن.
كورشى ەلدەن كەلەتىن كوكونىس اعىنى ءبىزدىڭ ديقانداردى اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمىن ءوندىرۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىن قاراستىرۋعا, ەڭبەك ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋعا ىنتالاندىرىپ وتىر. ايتپەسە ەكى ەلدىڭ ەكونوميكاسى باسەكەلەس ەمەس, ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىراتىن سەرىكتەس. ولاي دەيتىنىمىز, ەكونوميكالىق بايلانىستى ودان ءارى نىعايتۋ ماقساتىندا جاسالعان جول كارتاسى نەگىزىندە باۋىرلاس ەلدەر كەلەشەكتە تاۋار اينالىمىن 5 ملرد اقش دوللارىنا جەتكىزبەك.
عالىمجان ەلشىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى