يلون ماسك: ستۋدەنتتىك شاق, العاشقى ستارتاپتار (جالعاسى)

ءبىر جىلدان كەيىن يلون كينگستونداعى كورولدىك ۋنيۆەرسيتەتكە وقۋعا ءتۇستى. بوس ۋاقىتىندا ءىنىسى ەكەۋى گازەتتەردەن قىزعىلىقتى تۇلعالاردى ىزدەستىرىپ, كەزدەسۋگە كۇش سالادى. ولاردىڭ اراسىندا كاسىپقوي بەيسبول كلۋبىنىڭ جەتەكشىسى, كۇندەلىكتى گازەتتىڭ بيزنەس-شولۋشىسى, بانك توپ-مەنەدجەرى دە بار ەدى. ءتىپتى, سولاردىڭ ءبىرى Nova Scotia بانكىنىڭ توپ-مەنەدجەرى پيتەر نيكولسون ماسكتىڭ جازعى وندىرىستىك تاجىريبەدەگى جەتەكشىسى بولدى. كوپ ۋاقىت وتپەي-اق يلون ونىڭ قىزى كريستيدى تۋعان كۇنىنە شاقىردى. كريستي شاقىرۋدى قابىل الىپ, تورونتوداعى مەيدىڭ ۇيىنە بارعاندا جاس جىگىتتىڭ قىسىلماستان «مەن ەلەكترلى كولىكتەر تۋرالى كوپ ويلايمىن. سەن بۇل تۋرالى نە بىلەسىڭ؟» دەپ سۇراعانىن كەيىن ەسكە الادى. ولار جاقسى قارىم-قاتىناستا بولعانىمەن ماسك كۋرستاسى دجاستين ۋيلسونعا عاشىق بولدى. ارينە, ادەپكىدە ادەمى ءارى سانقوي سىلقىم ماسككە مۇلدە نازار اۋدارماعانىمەن, كوزدەگەنىنە جەتپەي قويمايتىن تاباندى جىگىت ارۋدىڭ جۇرەگىن جاۋلاۋعا بارىن سالدى.

ماسككە جاڭا ورتاسى جاققان ەدى. بالامالى ەنەرگيا كوزدەرى, عارىش جانە باسقا دا ءوزى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ جۇرگەن دۇنيەلەرى تۋرالى اڭگىمەلەرىنە كۇلە قارايتىن وڭتۇستىكافريكالىق ورتاداي ەمەس, جاڭا دوستارى ونىڭ ينتەللەكتۋالدىق قابىلەتىن وڭ قابىلدادى. ۋنيۆەرسيتەتتە ساباققا زەيىن قويدى, بيزنەستى زەرتتەدى, شەشەندىك ونەر بايقاۋلارىنا قاتىستى, ءوز ورتاسىندا باسىم بولۋعا كۇش سالدى, ەمتيحان كەزدەرىندە دە دارالانىپ تۇردى.

1992 جىلى ماسك پەنسيلۆانيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستيپەندياسىن الىپ, اتالعان ۋنيۆەرسيتەتكە اۋىسادى. «بارقىت ليگاسىنا» ەنەتىن جوعارى وقۋ ورنى وعان ەكونوميكا جانە فيزيكا بويىنشا ەكى ماماندىقتىڭ باكالاۆرى دارەجەسىن الۋعا مۇمكىندىك بەردى. ءوزى ىسپەتتى ويلايتىن فيزيك دوستارىن كەزدەستىردى. كەيىن كرەمني جازىعىندا كاسىپكەر بولعان ادەو رەسسي ەسىمدى جاقىن دوس تاپتى. كۇن ەنەرگياسىنا دەگەن قۇشتارلىعى بالامالى قۋات كوزدەرىن پايدالانۋدىڭ جاڭا جولدارىن ىزدەستىرۋگە تۇرتكى بولدى. بىردە وسى تاقىرىپتا جازعان ستۋدەنتتىك بايانداماسىندا ماسك كۇن باتارەيالارىنىڭ قالاي جۇمىس ىستەيتىنىن, ونى قالاي ءتيىمدى پايدالانۋعا بولاتىنىن, سونداي-اق «بولاشاقتىڭ ەلەكتر ستانساسى» – عارىشتاعى الىپ كۇن باتارەيالارى جەرگە قىسقا تولقىندار تۇرىندە قۋات جىبەرىپ تۇراتىنىن اڭگىمەلەسە, ەندى بىردە بايانداماسىن عىلىمي-زەرتتەۋ قۇجاتتارى مەن كىتاپتاردى ەلەكتروندى سكانەرلەۋگە ارنالعان, الىنعان اقپارات پەن مازمۇندى وپتيكالىق تۇرعىدان تانيتىن بىرىڭعاي مالىمەتتەر بازاسىن قۇرۋعا ارنايدى (بۇگىنگى Google Books پەن Google Sholar سياقتى). كەلەسى جولى يوندار مەن سۋپەركوندەنساتورلار تاقىرىبىن قوزعاپ, كەلەشەكتە زىمىراندار مەن ۇشاقتار, اۆتوكولىكتەرگە قولدانۋعا ارنالعان ەنەرگيانى ساقتاۋدىڭ جاڭا ۇلگىسى تۋرالى بايانداما جاسايدى. پروفەسسورلار تاراپىنان جوعارى بالل جينايتىن ماسككە ءتان ەرەكشەلىك – ول ءوزىنىڭ كۇردەلى فيزيكالىق تۇسىنىكتەرىن بيزنەس-جوسپار مازمۇنىندا كورسەتە بىلەتىن.

1994 جىلدىڭ جازىندا ماسك پەن ءىنىسى كيمبال امەريكانى ارالاۋعا شىعادى. كيمبال شاعىن كاسىپ ىستەپ, ساتقان فرانشيزاسىنىڭ ءبىر بولىگىنە ەسكى BMW 320i كولىگىن ساتىپ العان ەدى. ۇزاق جولدا اعايىندى بوزبالالار ءارتۇرلى ارمانعا بەرىلىپ, ەندى ەنىپ كەلە جاتقان ينتەرنەت كەڭىستىگىندە كومپانيا اشۋدى, ءتىپتى دارىگەرلەرگە ارنالعان ورتاق ونلاين جەلى قۇرۋدى ويلاستىرادى. ماسك جاز ايلارىن كرەمني جازىعىندا وتكىزدى. كۇندىز Pinnacle Research Institute كومپانياسىنداعى گيبريدتى كولىكتەرگە ارنالعان وتىن كوزى رەتىندە سۋپەركوندەنساتوردى زەرتتەپ جاتقان ستارتاپ جوباعا قوسىلسا, كەشكە Rocket Science Games اتتى كومپيۋتەرلىك ويىندى جەتىلدىرۋمەن اينالىسىپ جاتقان ستارتاپشىلارعا باراتىن. ولاردىڭ اراسىندا كەيىن Apple كورپوراتسياسىنىڭ مۋلتيمەديالىق پلاتفورمالارى مەن iPhone جانە iPhad قۇرىلعىلارىن جاساۋعا قاتىسقان توني فادەلل جۇمىس ىستەدى. تاۋلىك بويى ىستەيتىندىكتەن ولارعا ماسكتىڭ ەكىنشى جۇمىسقا بارۋى تاڭسىق ەمەس-ءتىن. ماسك مۇندا تومەنگى كودتاردى جازۋعا, ويىن كومپيۋتەرلەرىنە ارنالعان دجويستيكتەر درايۆەرىن جاساۋعا قاتىستى. كەيىن Apple QuickTime جەتەكشى ينجەنەرلەرىنىڭ ءبىرى بولعان بريۋس ليك قۇرىلعى جۇمىسىمەن مۇلدە تانىس ەمەس بوزبالا ماسكتىڭ بەل شەشە كىرىسۋىنىڭ ارقاسىندا كومپيۋتەردى حاكەر دەڭگەيىنە دەيىن مەڭگەرىپ العانىن ايتادى.

ەكى جىل قاتارىنان كرەمنيدە تاجىريبە جيناپ, عالامتور مۇمكىندىكتەرىن كوڭىل كوكجيەگىمەن كورە بىلگەن ول كيمبالدى دا وسىندا شاقىردى. بىردە ستارتاپشىلاردىڭ كەڭسەسىنە تەلەفون كىتاپشالارىن شىعاراتىن باسپانىڭ ساتۋشىسى ونلاين رەەستر يدەياسىن ساتپاق بولدى. باسپاگەردىڭ ءوزى دە ءجوندى تۇسىنبەي تۇرعان يدەيا ماسككە وي سالدى. ويتكەنى ۇستەل ۇستىندەگى ۇلكەن انىقتامالىققا قاراعاندا ونلاين رەەستر وڭتايلى ەدى. كيمبال ەكەۋى اقىلداسىپ, 1995 جىلى العاش رەت قۇرعان ستارتاپ Global Link Information Network – كەيىن Zip2 اتالعان جوبا كارتامەن جۇمىس ىستەيتىن بيزنەس-كاتالوگ ەدى. بۇل جاقىن جەردە قانداي پيتستسەريا ورنالاسقان, وعان قالاي جەتۋگە بولادى دەگەن قاراپايىم دۇنيەلەرگە قىزمەت كورسەتەدى. ول كەزدە ينتەرنەتتە جارناما بەرۋگە ەشكىم ق ۇلىقسىز بولاتىن. ونىڭ ۇستىنە جالعا العان كەڭسەلەرى دە سۇرىقسىز عيمارات-تىن. ينتەرنەتكە تەز قوسىلۋ ءۇشىن ولار تومەنگى قاباتتاعى كەڭسەمەن كەلىسىمشارتقا وتىردى. ماسك باعدارلامانى, كيمبال ساتۋ ءىسىن جولعا قويۋمەن اينالىستى. ماسك مالىمەتتەر بازاسىنا ارزان ليتسەنزيا ساتىپ العان سوڭ العاشقى GPS-ناۆيگاتورلارعا قولدانىلاتىن تسيفرلى كارتا مەن باعىتتار قۇرۋعا جۇزدەگەن ميلليون دوللار جۇمساعان Navteq كومپانياسىنا حابارلاسىپ, تەحنولوگياسىن تەگىن الدى. ۋاقىت وتە كەلە Zip2 جوباسى تولىعا ءتۇستى. اكەسى ەررول ماسك بالاسىنا قيىن ساتتە قول ۇشىن سوزىپ, 28 مىڭ دوللار بەردى. العاشقى ءۇش ايدا ماسك باۋىرىمەن بىرگە كەڭسەدە تۇردى. ودان كەيىن وڭتۇستىككورەيالىق جاس ينجەنەرمەن كەلىسىم جاساسقان ماسك ونى Zip2-گە تاعىلىمدامادان وتۋگە الىپ, اقىسىنا جيھازسىز ەكى بولمەلى ءۇيىن جالعا الدى. وسىلايشا, اقپاراتتىق داۋىرگە بەت العان ينتەرنەت-كاسىپورىن 1995 جىلدان باستاپ العاشقى قىزمەتكەرلەرىن جۇمىسقا الا باستادى. ەڭ ءبىرىنشى قىزمەتكەر – 20 جاستاعى دجەفف حەيلمەن ومىردە ورنىن تابۋدى كوزدەپ, باسىن تاۋعا دا, تاسقا دا سوعىپ جۇرگەن ءساتى ەدى. تەلەديداردان ۆەب-مەكەنجايى كورسەتىلگەن كەزدەيسوق جارناما ارقىلى كەلگەن حەيلمەنگە تاعى بىرنەشە ادام قوسىلدى. وسى كەزدەردى ەسىنە العان حەيلمەن ماسكتىڭ سول جىلداردا كەڭسەدەن شىققانىن مۇلدەم كورمەگەنىن, تاڭەرتەڭ جۇمىس ۇستەلىنىڭ جانىنداعى قاپتا ۇيىقتاپ جاتاتىنىن ايتادى. ءتۇرلى ساۋداگەرلەر مەن كاسىپكەرلىك نىساندارىنىڭ ەسىگىن قاقسا دا كەڭسەگە قۇر قول ورالاتىن حەيلمەننىڭ ايتۋىنشا, سول كەزدە دۇكەن يەلەرى اڭگىمەلەسۋدەن باس تارتىپ قانا قويماي, ينتەرنەتتى الدامشى نارسە رەتىندە قابىلداعان كورىنەدى. العاشقى قىزمەتكەرلەردىڭ ءبىرى, بۇرىن جىلجىمايتىن م ۇلىك ساتۋ سالاسىندا جۇمىس ىستەگەن كرەيگ مور جارناما تارتۋعا كوپ قارجى جۇمسايتىن اۆتوديلەرلەردى جاعالاۋدى قولاي كورەدى. ولاردى Zip2-ءنىڭ سايتى totalinfo.com-گە تىركەلسە سۇرانىس كوبەيەتىنىنە سەندىرۋگە تىرىسادى. بىردە كرەيگ 900 دوللاردىڭ چەگىمەن ورالىپ, قولىنداعىسىن نە ىستەرىن بىلمەي تۇرعاندا كومپيۋتەردەن باس كوتەرمەيتىن ماسك تە وعان تاڭىرقاي بۇرىلدى...

ەندى قۇرىلىپ جاتقان, تابىسى جوق دەرلىك كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرىن ماسكتىڭ باعدارلامانى ۇنەمى جەتىلدىرىپ وتىراتىنى قاناتتاندىردى. ولار ماركەتينگتىڭ نەشەمە تاسىلدەرىن دە قاراستىردى. الەۋەتتى ينۆەستورلار ءۇشىن جەكە كومپيۋتەرگە ۇلكەن قاپتاما كيگىزىپ, جىلجىمالى تۇعىرعا قويىپ قويعاندا شىنىمەن دە Zip2 سۋپەركومپيۋتەرگە باعدارلامالار جاساپ جاتقان جاتقانداي كورىندى. ۆەنچۋرلىك كومپانيا وكىلدەرىنە جاس جىگىتتىڭ تاستاي بەكىنگەن بولمىسى ۇنادى. بىرتە-بىرتە جىگىتتەردىڭ تاباندى جۇمىسى مەن جان-جاقتى ىزدەنىسىنىڭ ارقاسىنا ولارعا قولداۋ كورسەتۋشىلەر تابىلا باستادى. كانادالىق بيزنەسمەن گرەگ كوۋري تورونتوداعى وسىنداي العاشقى تانىستىقتان سوڭ-اق ۇيىنەن 6 مىڭ دوللار الىپ شىعىپ ۇستاتادى. ول 1996 جىلى كاليفورنياعا كەلىپ, Zip2 قۇرۋشىلارىنىڭ ءبىرى, ماسك پەن كيمبالدىڭ بيزنەستەگى ۇستازى ىسپەتتى بولدى. 2012 جىلى 51 جاسىندا جۇرەك تالماسىنان كوز جۇمدى.

1996 جىلى Zip2 ۇلكەن وزگەرىستەرگە ۇشىرادى. وڭتۇستىكافريكالىق ەكى بالانىڭ ينتەرنەتتىك تىركەۋ جۇيەسىن قۇرۋعا تالپىنىپ جاتقانىن ەستىگەن Mohr Davidow Ventures ينۆەستيتسيالىق كومپانياسى اعايىندىلارمەن كەزدەسىپ, ناتيجەسىندە بيزنەسكە 3 ملن دوللار قۇيادى. سول ۋاقىتتا ينتەرنەت كەڭىستىگىندەگى ەڭ جاقسى ىزدەۋ جۇيەسىن قۇرعان ماسك وسى جەتىستىكتى جالعاستىرا بەرۋدى كوزدەيدى. سونداي-اق جاڭا باستامالارعا دا دەن قويىپ, باسىلىمداردىڭ جىلجىمايتىن م ۇلىك, اۆتوديلەر مەن تاقىرىپتىق حابارلاندىرۋلار سياقتى جەكە كاتالوگتارىنا ارنالعان باعدارلاما ازىرلەيدى. باسىلىمدار كەش تە بولسا ينتەرنەتتىڭ كاسىپتەرىنە قانشالىقتى اسەر ەتەتىنىن ءتۇسىندى, ءارى Zip2 باعدارلامالارى ولارعا جاڭا تەحنولوگيانى نولدەن باستاماي-اق جەلىگە جەدەل شىعۋلارىنا مۇمكىندىك بەردى. كومپانيانىڭ بيزنەس-مودەلى مەن سيپاتىنداعى وزگەرىس ماسكتىڭ ومىرىندە دە بەتبۇرىسقا باستادى. ۆەنچۋرلىك كاسىپكەرلەر ماسكتى تەحنولوگيالار جونىندەگى ديرەكتور قىلىپ قويدى دا, باس ديرەكتورلىققا ريچ سوركيندى جالدادى. ياعني Mohr Davidow سياقتى ايداھارمەن جاساسقان كەلىسىم يلوننىڭ اتالعان بيزنەسكە ىقپالىن جوققا شىعاردى. كاسىپورىنعا جاڭادان كەلگەن باعدارلاماشىلار وتە ءتيىمدى جۇمىس ىستەيتىن. ولار باعدارلامالاردى قايتا جازىپ, جوبانى جاقسارتا ءتۇستى. Zip2 كاسىپورنىن قۇرۋ مەن ونىڭ ءوسۋىن باقىلاۋ ماسكتىڭ وزىنە سەنىمىن ارتتىردى. سونداي-اق ۆەنچۋرلاردىڭ ءىس-قيمىلىن جاقتىرماعان ماسك پەن قىزمەتكەرلەر اراسىندا كيكىلجىڭ جيىلەي باستادى. سوركيننىڭ باسشىلىعىمەن Zip2 قىزمەتىنە The New York Times, Knigt Ridder, Hearst Corp سياقتى بەدەلدى باسىلىمدار جازىلدى. ولاردىڭ كەيبىرى كومپانيانى 50 ملن دوللارعا دەيىن قارجىلاندىردى. Zip2 ءۇشىن ء«بىز باسپاسوزگە بوستاندىق بەردىك» دەگەن ءسوز اينالىمعا ەندى. ال ماسككە ءوزى جاساعان ءونىمنىڭ گازەتتەردىڭ تاساسىندا قالعانى ۇنامايتىن.

1998 جىلى كومپانيا نەگىزگى باسەكەلەسى CitySearch-پەن بىرىگىپ, 300 ملن دوللارلىق كەلىسىم جاسادى. الايدا, بۇكىل قالادا كاتالوگتارى بار الىپ كومپانيامەن بىرىگۋ سىرت كوزگە جاراسىمدى كورىنگەنىمەن, ەكى كاسىپورىن اراسىندا ءبىر-ءبىرىن قايتالاماۋ ءۇشىن كەي قىزمەتكەرلەردىڭ جۇمىستان قۋىلۋى, اۋديتتىك تەكسەرىستەر اقىرى كەلىسىمنىڭ بۇزىلۋىنا الىپ كەلدى. بۇل Zip2-ءنى قيىن جاعدايدا قالدىردى. ونىڭ ۇستىنە نارىقتا Microsoft-تىڭ قالالىق جانە اۆتوكولىك كارتالارى بويىنشا ستارتاپتارى دا جاۋىننان كەيىنگى ساڭىراۋقۇلاقتاي كوبەيىپ كەلە جاتقان ەدى. Zip2 باسەكەلەستەرىنە جۇتىلىپ كەتۋ قاۋپى تۋدى. الايدا 1999 جىلى كۇتپەگەن جەردەن Compaq كومپيۋتەر ءوندىرۋشى كومپانياسى اتالعان جوبانى 307 ملن دوللارعا ساتىپ الدى. بۇل كاسىپورىن اكتسيونەرلەرى ءۇشىن اسپاننان التىن جاۋعاننان از اسەر ەتكەن جوق. Mohr Davidow العاشقى ينۆەستيتسياسىن 20 ەسەگە كوبەيتىپ قايتارىپ الدى. ال اتالعان ساۋدادان ماسك 22 ملن, كيمبال 15 ملن دوللارعا يە بولدى.

Zip2 جوباسى زور سەنىم سىيلاعان ماسك بۇدان كەيىن X.com اتتى جاڭا ستارتاپ قۇرۋعا كىرىستى. 27 جاستاعى ميلليونەرگە سول كەزدە باگام ارالدارىن ساتىپ الۋدان گورى جاڭا كومپانيا قۇرۋ الدەقايدا قىزىعىراق ەدى. كاناداداعى ستۋدەنتتىك جىلدارىندا ىسكەر ادامدارمەن كەزدەسۋدى ادەتكە اينالدىرعان ول سول كەزدە بانك ىسىنە ءۇڭىلىپ كورگەن بولاتىن. وندىرىستىك تاجىريبەدەن ءوتىپ جۇرگەن 1990 جىلداردىڭ باسىندا بانكتىڭ ستراتەگيالىق دامۋ جونىندەگى ديرەكتورىنا جۇمىس ىستەگەن ماسك ءۇشىنشى الەم ەلدەرىنىڭ قارىز پورتفەلىمەن تانىسقان-دى. Nova Scotia بانكىنىڭ دامۋشى ەلدەرگە باعىتتايتىن قارجىسى ميللياردتاعان دوللاردى قۇرايتىن. وسى جوبانى زەرتتەۋ بارىسىندا تۇيگەن ويلارىمەن بانك ىسىندەگى بەتبۇرىسقا بالاناتىن جاڭا قارجىلىق مۇمكىندىكتەر تۋرالى ايتقانىندا, ونى بانك مەنەدجەرلەرى دە, كەيىن كرەمنيدەگى ستارتاپشىلار دا قۇلاققا ىلمەدى. ياعني ماسك قارجى سالاسىنىڭ ونلاين-جۇيەگە اۋىسپاسىنا بولمايتىنىن سول توقسانىنشى جىلداردىڭ وزىندە جاقسى ءتۇسىندى. جيناقتاۋ, اعىمداعى ەسەپشوت, بروكەرلىك جانە ساقتاندىرۋ قىزمەتىن كورسەتەتىن تولىق قارجىلىق ونلاين-ينستيتۋت قۇرۋ تەحنيكالىق جاعىنان مۇمكىن بولعانىمەن, ونى نولدەن باستاپ قۇرۋ سياقتى توزاقى جۇمىس وپتيميستەردىڭ وزىنە كۇردەلى, ال بانكيرلەر سياقتى ەسەپقوي جاندار ءۇشىن ءتىپتى قادام باسپاس شارۋا بولاتىن.

22 ملن دوللارعا يە بولعان ماسك ءبىر بولمەدەن 167 شارشى مەترلىك جاڭا قونىسقا كوشىپ, 1 ملن دوللارعا McLaren F1 سپورتتىق كولىگى مەن كىشىگىرىم ۇشاق ساتىپ الدى. بىردەن تانىمالدىلىققا يە بولعان دوتكومدىق ميلليونەردىڭ ۇيىنە كەلگەن CNN تىلشىلەرى الەمدە 62 داناسى عانا بار كولىكتىڭ جاڭا يەسىن تانىستىرىپ جاتتى. الەمدەگى ەڭ باي ادامداردىڭ ءبىرى رالف لورەننىڭ ءوزى اسا سالتاناتتى جاعدايدا بولماسا, مىنە قويمايتىن كولىكتى ماسك تەپكىلەپ ءمىندى دەسە دە بولعانداي. ءتىپتى بىردە ينۆەستورمەن كەزدەسۋگە بارا جاتقانىندا شامادان تىس جىلدامدىقپەن جۇرگىزگەن قىمبات كولىكتىڭ رولىنە يە بولا الماي اۋدارىپ الدى. ءبىر قىزىعى, كولىك ساقتاندىرىلماعان دا ەكەن.

ماسك ءوزىن-ءوزى اقتاۋى كۇماندى X.com-عا 12 ملن دوللارىن سالدى. ونى باسقالاردان ەرەكشەلەندىرەتىنى دە وسى تاۋەكەلشىلدىگى دەۋگە بولادى. سونداي-اق جاڭا جوباعا جۇلدىزدى كوماندا جينادى. بۇرىن SGI مەن Zip2-دە ينجەنەر بولعان, ارىپتەستەرى ەڭبەگىن جوعارى باعالايتىن حو, قارجى سالاسىندا بىلىگى مول كانادالىق حارريس فريكەر مەن كريستوفەر پەين – قۇرىلتايشىلارى, ال ماسك ەڭ ءىرى اكتسيونەرى اتاندى. ولار بانك يندۋسترياسى ۋاقىتتان قالىپ قويدى دەپ ەسەپتەيتىن. ياعني ينتەرنەت داۋىرىندە بانك بولىمشەسىنە بارۋ, كاسسا قىزمەتكەرىمەن سويلەسۋ ەسكىلىكتىڭ سارقىتى دەگەن پىكىردە بولدى. بىراق ءىس جۇزىندە جۇمىستى جۇرگىزۋ قيىنعا سوقتى. ماسك سالادان حاباردار بولۋى ءۇشىن قارجى جۇيەسىنە ارنالعان ەڭبەكتەردى وقي باستادى. قۇرىلتايشىلار ءوز جوسپارلارىن ىسكە قوستى. ينتەرنەت-بانكتى بلوكتاۋعا بايلانىستى قۇقىقتىق-نورماتيۆتىك ماسەلەلەر شىقتى. وسىنىڭ ءبارى باعىنباس بەلەستەي كورىندى. ارادا 4-5 اي وتكەنىمەن, ءىس العا جىلجىعان جوق. ال ءباسپاسوز ماسكتى جاقسى كورەتىن. بۇل فريكەرگە ۇنامادى. وسىلايشا, ىشكى كيكىلجىڭدەر پايدا بولدى دا, كوپ ۇزاماي فريكەر, ونىڭ سوڭىنان حو دا بولەك كەتتى. ماسك كومپانيا اتاۋىمەن جانە بىرقاتار قىزمەتكەرلەرمەن عانا قالدى. دەگەنمەن, بىرتىندەپ قىزمەتكەرلەر قاتارى ارتىپ, ناقتى جۇمىستىڭ بەتى كورىنە باستادى.

1999 جىلدىڭ قاراشا ايىندا ح.com باعدارلاماشىلارى الەمدەگى ەڭ العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ساقتاندىرۋ ەسەپشوتى بار ينتەرنەت-بانكتى قۇردى. ماسك ءوز قالتاسىنان جاڭا جوبانى تەستىلەۋدەن وتكىزۋ ءۇشىن باعدارلاما جاساۋشىلارعا 100 مىڭ دوللاردان بەردى. كليەنتتەر بانك كارتوچكاسىن تىركەگەنى ءۇشىن 20 دوللاردان, ال ءار تارتقان ادامى ءۇشىن 10 دوللاردان الىپ وتىردى. ماسك ادامدارعا ۇناي بەرمەيتىن ءليميتتىڭ كوتەرىلۋىنە بايلانىستى ايىپپۇل سانكتسيالارى مەن باسقا دا ۇساق-تۇيەكتەرگە نۇكتە قويدى. بانكيرلەر كۇلە قاراعان بۇل ەلەكتروندى جوبا ىسكە قوسىلعان باستاپقى ەكى ايدا 200 مىڭ تۇتىنۋشى جينادى. 10 ملن-نان استام دوللار جارناما كومپانيالارىنا, حاكەرلەرمەن كۇرەسكە جۇمسالدى. قىزمەتكەرلەرى تاۋلىگىنە 20 ساعاتتان جۇمىس ىستەسە, ماسكتىڭ ءوزى ۇيقىعا ءبىر ساعات قانا ارنايتىن كومپانيا كەيىن باسەكەلەسى Confinity-مەن قوسىلعاننان كەيىن دەمەۋشىلەرىنەن 100 ملن دوللار قارجى الىپ, تۇتىنۋشىلارىنىڭ سانى 1 ملن-نان اسىپ جىعىلدى. بىرتە-بىرتە PayPal اتتى ەلەكتروندى پوشتانىڭ اتىمەن اتالا باستاعان كاسىپورىنداعى كليەنتتەر بازاسىنىڭ ارتۋى, تەحنيكالىق قيىندىقتاردىڭ تۋى, جاڭا ستارتاپ باسەكەلەستەردىڭ شىعۋى, باسقا دا پروبلەمالار كومپانيا باسشىلارىنىڭ ماسكتى ءىس باسىنان شەتتەتۋىمەن تىندى.

ماسك 2000 جىلى دجاستينگە ۇيلەنىپ, بال ايىن قىركۇيەككە قالدىرعان بولاتىن. ولار سيدنەيگە ساپار شەگىپ, ءبىر جاعىنان ينۆەستيتسيا تارتۋدى, ەكىنشىدەن وليمپيادا ويىندارىن كورىپ قايتۋدى جوسپارلاعان ەدى. الايدا ۇشاققا مىنىسىمەن كومپانيا باسشىلىعى سەنىمسىزدىك بىلدىرگەن حات جولداپ, ورنىنا سonfinity-لىك پيتەر ءتيلدى ديرەكتورلىققا تاعايىندايدى. 2001 جىلى ماسكتىڭ ىقپالى السىرەپ, تيل X.com مەن PayPal-عا رەبرەندينگ جاسايدى. الايدا بارىنە توزىمدىلىك تانىتقان ماسك كەڭەسشى رەتىندەگى قىزمەتى مەن ينۆەستيتسيالاۋىن ۇزدىكسىز جالعاستىرا بەردى. دەسە دە بىرنەشە ايدان كەيىن دوتكومدىق اۆانتيۋرا شەگىنە جەتىپ, بارلىعى تابىستارىن بولىسۋگە ۇمتىلادى. ماسك 2002 جىلى باسقارما مۇشەلەرىمەن بىرگە PayPal ءۇشىن 1,5 ملرد دوللار ۇسىنعان eBay كومپانياسى باسشىلارىنىڭ ۇسىنىسىن قابىل الىپ, ءوزى اتالعان كەلىسىمنەن تازا 250 ملن دوللار تابىس تابادى. بۇل ماسكتىڭ ەڭ اۋقىمدى جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋعا تاماشا مۇمكىندىك سىيلادى.

PayPal – كرەمني تاريحىنداعى بيزنەس پەن تالانتتى ينجەنەرلەردى بىرىكتىرۋدىڭ جارقىن ۇلگىسى بولدى. ماسك تە, تيل دە وتە دارىندى جاستاردى ىزدەپ تاۋىپ, قاتارلارىنا قوستى. ولاردىڭ اراسىندا كەيىن YouTube, Linkeldin, Yelp سياقتى ءتۇرلى ستارتاپتاردىڭ نەگىزىن سالۋشىلار دا بار ەدى. سونداي-اق PayPal مەكتەبىنەن وتكەن رەيد حوفمان, تيل, بوتا سياقتى مەنەدجەرلەر تەحنولوگيا يندۋسترياسىنىڭ ينۆەستورلارىنا اينالدى. تسرۋ مەن فبر تەرروريستەردىڭ ىزىنە تۇسۋدە, ال الەمدىك ءىرى بانكتەر كولەڭكەلى قىلمىستى اشۋدا پايدالاناتىن ونلاين-الاياقتارمەن كۇرەسۋ ادىستەرىن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ PayPal قىزمەتكەرلەرى جولعا قويدى.

دۋمان اناش,

«ەگەمەن قازاقستان»

(جالعاسى بار)