كوركەيگەن كوكجىرا

«ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارنايى جوباسى: جاسامپازدىق جەمىستەرى

جيىرما جىلدىڭ ىشىندە اتقارىلعان يگى ىستەردىڭ ارقاسىندا ءاربىر ءوڭىرىمىز وزگەرىپ, ءومىرىمىز جاقسارىپ كەلەدى. «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى وسىنداي وركەندى وزگەرىستەردى بەينەلەيتىن ماتەريالداردى تۇراقتى جاريالاپ تۇرادى.   تومەندە شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تارباعاتاي اۋدانىنداعى كوكجىرا اۋىلىنان فوتورەپورتاج بەرىلىپ وتىر. اپات ايتىپ كەلمەيدى. بارىس جى­­لى كەندى التايلىقتاردىڭ ەسىندە ۇزاق ۋاقىت ساقتالار. قار مولشەرى جىل­­­داعىدان ءتورت-بەس ەسە قالىڭ ءتۇسىپ, قاتتى اياز, كوكتەمدە كۇن كۇرت جى­­­لىعان كەزدە تارباعاتاي اۋدانىنىڭ كوكجىرا, جانتەكەي, كوكتۇبەك, ويشىلىك, شورعا, قىزىلكەسىك, زايسان اۋ­دانىنىڭ تاسباستاۋ, كۇرشىم اۋدا­­نىنىڭ مارالدى, كۇرشىمدە 540 ءۇي قيراپ, 1300 ءۇيدى سۋ الىپ, جارامسىز بولىپ قالدى. ءتورت مىڭنان استام ءىرى قارا, 19 مىڭنان استام قوي-ەشكى, 650 جىلقى وپات بولدى. وسىناۋ سىن ءسات­تە زارداپ شەككەن اۋداننىڭ تۇر­عىن­دارى سابىرلىلىق ساقتاپ, ەلباسى مەن ۇكىمەتتەن, ءوڭىر باسشىسى ب.ساپارباەۆتان ءۇمىت كۇتتى. ءۇمىت الدامادى. ەڭ الدىمەن, ەل­با­سى ن.نازارباەۆ ءتيىستى مينيسترلىكتەر مەن وبلىس باسشىسىن جيناپ الىپ, شۇعىل جيىن وتكىزدى. ول سىن ساتتە كومەك كورسەتەتىندەرىن, قازىردىڭ ءوزىن­دە العاشقى ترانشتىڭ كەتكەنىن ءما­لىم ەتتى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ومىرزاق شوكەەۆ, ءتو­­تەنشە جاعدايلار ءمينيسترى ۆ.بوجكو, تاعى باسقالار بىرنەشە اۋدانداعى سۋ باسقان اۋىلداردى ءوز كوزدەرىمەن كورىپ قايتتى. تەحنيكا, قاجەتتى جابدىق­تار, ۋاقىتشا تۇراتىن شاتىرلار جەتكىزىلدى. وبلىس اكىمى ب.ساپارباەۆ بەل شەشپەي, ەتىگىمەن سۋ كەشىپ, اۋ­دان­داردى ارالاپ, قولدان كەلگەن كومەك­تە­رىن جاسادى. قالا اكىمى, شتاب باس­ت­ى­عى يسلام ابىشەۆ تە اپات ايماعىنان شىقپاي, سىن ساتتە قيىندىقتاردى اۋىل تۇرعىندارىمەن بىرگە ءبولىستى. ارادا ءتورت-بەس ايدان كەيىن قيىن­دىقتاردىڭ ءبارى ارتتا قالدى. وتكەن جىلدىڭ قىركۇيەگىندە ەلباسى ن.نازارباەۆ تارباعاتاي اۋدانىنىڭ كوك­جىرا اۋىلىنا كەلىپ, جاڭادان سا­لىن­عان تۇرعىن ۇيلەردى ارالاپ كوردى, اۋىل تۇرعىندارىمەن ەمەن-جارقىن اڭگى­مە­لەستى. ەڭ الدىمەن سىزدەردى جاڭا ءۇي­لەرگە قونىستانۋلارىڭىزبەن قۇتتىق­تاي­مىن. ءبىز دالادا قالدىرمايمىز دەپ ۋادە بەرگەنبىز, سونى ورىندادىق. ال مالدى ەكى پايىز جەڭىلدىكپەن الا­سىزدار, ەندى مىنا ءساندى ۇيلەردىڭ جا­­نىنان ستاندارت تالابىنا ساي قورا-قوپسى سالىڭىزدار, ءۇي ماڭى اعاشقا مالىنىپ تۇرسىن. مەن كوپشىلىكتىڭ ال­­­دىندا وبلىس اكىمى بەردىبەك ءماش­بەك­ ۇلىنا العىسىمدى ايتقىم كەلەدى. ول وزىنە تاپسىرىلعان ءىستى ابىرويمەن اتقارىپ شىقتى, سىن ساتتە سىزدەرمەن بىرگە بولدى, دەدى ەلباسى سول كەزدەسۋدە. ەلباسىنا سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى قازىبەك دەمەۋباەۆ اۋىل تۇرعىندارى اتىنان العىس ءبىلدىردى. دارىگەرلىك امبۋ­لاتوريانىڭ باس دارىگەرى ءجامىش بيعازينا زامان تالابىنا ساي جاب­دىقتالعان دارىگەرلىك جابدىقتاردى كورسەتتى. بۇدان كەيىن ەلباسى ن.نازارباەۆ ع.وماروۆتىڭ ۇيىنە كىرىپ, ءدام تاتتى. اۋىل تۇرعىندارىمەن ەسكەرتكىش سۋرەتكە تۇسكەن سوڭ نۇر­سۇلتان ءابىش ۇلى قۇرىلىسشىلار مەن سىن ساتتە ەرلىك كورسەتكەن ازامات­تارعا العىسىن ءبىلدىردى. جاقىندا كوكجىرا اۋىلىندا بو­لۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. ايتا كەتۋ كەرەك, كوكجىرادا – 210, جانتىكەيدە – 191, كوكتۇبەكتە – 24, ويشىلىكتە – 8, شور­عادا – 7 تۇرعىن ءۇي, بىرنەشە كوپىر سالىنىپ, جولدار جوندەلدى. بارلىعى اتالمىش اۋىلداردا 443 تۇرعىن ءۇي بوي كوتەردى. ءۇي بولعاندا قانداي, ءسان­دى دە ساپالى, قورا-قوپسىلار ستان­دارت­قا ساي ءۇيدىڭ ارتىندا سالىنعان. اعاشتار وتىرعىزىلىپ, اسفالت ءتو­سەلگەن ۇيلەردە, كوشەلەردە ەلەكتر شامدارى سامالاداي جارقىرايدى. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ەلباسىنا العىسى شەكسىز – دەيدى تارباعاتاي اۋدا­نىنىڭ اكىمى ەرلان تەكەشەۆ. 600 ور­ىن­دىق ورتا مەكتەپتى «ەلحون» فيرماسى ساپالى ەتىپ سالىپ بەردى. سونىمەن بىرگە, جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىك­تەس­تىگىنىڭ جەتەكشىسى (پمك «قۇرى­لىس»), باس مەردىگەر, جەرگىلىكتى جەردىڭ تۋماسى قايرات نابيەۆكە العىسىمىز ەرەكشە. ول وسىنداعى قۇرىلىستىڭ نەگىزىن سالىپ بەردى. پوشتا ءۇيى, اكىم­شى­لىك عيماراتى, مەكتەپ جانىنداعى بو­­تا­ني­كالىق ساياباق تا كوز تارتادى. جى­لىجاي تاياۋ كۇندەرى ىسكە قوسىل­ماق. مادەنيەت ءۇيىن سالىپ بەرۋ دە ويدا بار. قازىر كوكجىرا ەسكى, جاڭا اۋىل بولىپ ەكىگە ءبولىنىپ وتىر. بو­لا­­شاقتا بارلىعى وسى جەرگە قونىس اۋ­دار­ماق. ءسوز رەتى كەلگەندە ايتۋ كەرەك, وتكەن جىلى كەندى التايدا جاڭادان ءۇش اۋىل بوي كوتەردى. ءۇشىنشىسى, ورال­­مان­­دار­عا ارنالعان جاڭا اۋىل. قازىر ول جەردە بەس جۇزگە تارتا تۇرعىن ءۇي, مەكتەپ, الەۋمەتتىك عيماراتتار بار.