ۇيالى تەلەفونىڭىزدى تىركەۋدى ۇمىتپاڭىز

تەلەفوننىڭ IMEI-كودىن تىركەۋدەن وتكىزۋ – وتكەن جىل­دان بەرى ەلىمىزدە قىزۋ تالقىلانعان ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. بۇل باستاما تەرروريزم جانە ەكسترەميزممەن كۇرەستى كۇشەيتۋ, سونىمەن قاتار تەلەفون ۇرلىعىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قولعا الىنىپ وتىرعانىن ايتادى قۇزىرلى ورگاندار. جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ ۇيالى بايلانىس قۇرىلعىلارىن تىركەۋ مىندەتى 2016 جىلى ەلىمىزدىڭ «بايلانىس تۋرالى» زاڭىنا ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى كۇرەستى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان تۇزەتۋلەر پاكەتىنىڭ اياسىندا ەنگىزىلگەن بولاتىن. بۇل نورمانى ىشكى ىستەر مينيسترلىگى مەن ۇقك بىرلەسە وتىرىپ ازىرلەگەن-ءدى.

دەگەنمەن, تاجىريبە كور­سەت­كەندەي, دىتتەگەن ءىس-شا­رانى جۇزەگە اسىرۋعا بۇل وز­گەر­تۋلەر جەتكىلىكسىز بولدى. ويتكەنى IMEI-كودتارى بىر­دەي بىرنەشە قۇرىلعىنىڭ كەز­دەسۋى نەمەسە بىرەۋدىڭ قو­لىن­داعى تەلەفون IMEI-كودىنىڭ باسقا ادامعا تىركەلۋى ۇيالى تەلەفوننىڭ ناقتى يەسىن انىقتاۋدا قيىندىق تۋعىزدى.

ماماندار وسى جايتتار­دى زەردەلەي كەلە, جوعارى­دا­عى تالاپتار ءىس جۇزىندە تو­لىق جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن قۇرىل­عىنىڭ IMEI كودىن قول­دانۋشىنىڭ جسن-ى (بسن) مەن ابونەنتتىك نومى­رى­نە بايلانىستىرۋ قاجەتتىگىن العا تارتتى. وسىعان بايلا­نىس­تى 2017 جىلعى 28 جەل­توق­ساندا «قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ اقپارات جانە باي­لانىس ماسەلەلەرى بويىن­شا كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭى مەن «بايلانىس تۋرالى» زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەن بولاتىن.

اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, قازىرگى ۋا­قىتتا تىركەۋدىڭ ناقتى تالا­بى مەن ءتارتىبى ازىرلەنۋ ۇس­تىندە. سونىمەن قاتار «مەم­لەكەتتىك راديوجيىلىك قىز­مەتى» مەملەكەتتىك كاسىپ­ورنىندا دەرەكتەردى سايكەس­تەندىرۋ كودىنىڭ بازاسىن قۇرۋ, سونداي-اق ونىڭ جۇمىس ىستەۋىنە قاجەتتى تەح­ني­كالىق دايىندىق جۇمىس­تارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.

وسىلايشا ءنورماتيۆتى-قۇقىقتىق اكتىلەرگە ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ, ۇيالى باي­لا­نىس وپەراتورلارىنىڭ بار­لىق تەحنيكالىق دايىندىق جۇمىستارى تامامدالعاننان كەيىن ۇيالى بايلانىس قىز­مەتىن قولدانۋشىلاردىڭ بار­لىعى ءوز تەلەفوندارىن 2018 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تىركەۋگە مىندەتتى.

مينيسترلىك وكىلدەرىنىڭ اي­تۋىنشا, ازاماتتارعا وڭتايلى بولۋى ءۇشىن تىركەۋ پروتسەدۋرالارىن بارىنشا جەڭىلدەتۋگە كۇش سالىنۋدا. سونىڭ ىشىندە ونلاين تىركەۋ دە قاراستىرىلىپ جاتىر. ايتا كەتۋ كەرەك, تىركەۋ تەگىن اتقارىلادى.

تەلەفونىن تىركەۋدەن وتكىزۋ ءۇشىن ابونەنتتەر مىنانداي اقپاراتتاردى بەرسە جەتكىلىكتى:

- قولدانىستاعى تەلە­فون­داردىڭ IMEI كودتارى;

- جەكە كۋالىگى نەمەسە زاڭدى تۇل­عا­نى مەملەكەتتىك تىركەۋ تۋرالى كۋا­لىگى;

- وسى تەلەفوندا قول­دا­نىلاتىن ابونەنتتىك نومىر­لەردىڭ تولىق ءتىزىمى.

تىركەلگەننەن كەيىن بارلىق جينالعان دەرەكتەر ۇيالى بايلانىس جەلىسىنىڭ ابونەنتتىك بولىمشەلەرىنىڭ بى­رىڭعاي دەرەكقورىندا ساق­تالادى. جوعارىدا ايتىپ وتكە­نىمىزدەي, اتال­عان ءىس-شا­رانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءبىر جىل ۋاقىت بەرىلىپ وتىر.

ء«وندىرۋشى بەلگىلەگەن يدەن­تي­فيكاتسيالىق كودى بار جانە قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ اۋماعىندا ۇيالى بايلانىس جەلىلەرىندە جۇمىس ىستەيتىن ۇيالى بايلانىس ابونەنتىنىڭ بارلىق قۇرىلعىلارى تىركەلۋگە ءتيىستى. ال 2019 جىلدان باستاپ تىركەلمەگەن ابونەنتتەردىڭ ۇيالى تەلەفوندارىنا قىزمەت كورسەتىلمەيدى», دەپ حابارلايدى اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.

ايتا كەتەتىن ماسەلە, نا­رىقتا بىردەي IMEI كودتارى بار ۇيالى بايلانىس قۇرىلعىلارى دا كەزدەسەدى. مينيسترلىكتىڭ حابارلاۋىنشا, ەگەر ءسىز ۇستاپ جۇرگەن تەلە­فوننىڭ IMEI كودى باسقا ابو­نەنت اتىنا تىركەلگەنى انىق­تالسا نەمەسە ابونەنتتىك ءنومى­رىڭىز باسقا ادامعا تىركەل­گەن بولسا وپەراتور ول ۇيالى قۇرىلعىنى تىركەمەيدى.

سونىمەن قاتار مي­نيس­ترلىك قوعامدى اقپارات­تاندىرۋ ماقساتىندا ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارىمەن بىرلەسىپ, تىركەۋ راسىمدەرىن كوپشىلىككە جەتكىزۋدى, بۇعان قوسا تىركەۋدى نەعۇرلىم جەڭىلدەتۋ بويىنشا ءىس-شارالاردى اتقارۋدا.

قامبار احمەت, «ەگەمەن قازاقستان»