ەلىمىزدەگى زياتكەرلىك مەكتەپتەرگە يزرايلدىك ستارتاپ تەحنولوگيالار ەنگىزىلە باستادى. كاسىپكەرلىك ءبىلىم نەگىزدەرى جونىندەگى جاڭا كۋرس «مومەنتۋم» زياتكەرلىك مەكتەپتەرى مەن تەل-اۆيۆ ۋنيۆەرسيتەتىندەگى دوستار قاۋىمداستىعىنىڭ بىرلەسكەن جوباسى. اتالعان قاۋىمداستىق الەمنىڭ اكادەميالىق ورتالىقتارىن ءيزرايلدىڭ باستى جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بىرىكتىرەتىن ەرەكشە ۇيىم. بۇل ستارتاپ يندۋستريانى قالىپتاستىرۋعا جانە يننوۆاتسيالاردىڭ ەكوجۇيەسىنە ارنالعان.
– بۇگىندە ەلىمىز ءۇشىن كاسىپكەرلىك ءبىلىم وتە ماڭىزدى. ويتكەنى وتاندىق ەكونوميكا دامۋدىڭ يننوۆاتسيالىق ۇلگىسىنە وتۋدە. بيزنەس ورتا باسەكەلەستىك پەن كاسىبيلىككە جاڭا تالاپتار قويىپ وتىرعاندىقتان ءبىلىم تابيعاتىن قايتا قاراۋ, سۇزگىدەن وتكىزۋ جۇمىسى جۇرگىزىلۋدە. ءبىز بالالاردىڭ وزىندىك ينتەللەكتۋالدىق قابىلەتتەرىن الەۋمەتتىك ماڭىزدى سالالاردا پايدالانىپ, ىسكە اسىرۋلارىنا بارىنشا كومەك جاسايمىز, – دەدى «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ ءتورايىمى كۇلاش ءشامشيدينوۆا.
ءيزرايلدىڭ ستارتاپ سالاسىنداعى بەلگىلى ساراپشىسى ەلەنا دونەتستىڭ ايتۋىنشا, باستاپقى كاسىپكەرلىك ماشىقتاردى وقىتۋ كۋرسى قازاقستاندىق وقۋشىلارعا ارنايى بەيىمدەلىپ ازىرلەنگەن, ىسكەرلىك تۇرعىدان ويلانۋعا جانە بيزنەس قۇرالدارىن يەلەنۋگە باعىتتالعان. كۋرس اياقتالعاننان كەيىن بالالار ۆەنچۋرلىك قور مەن اكسەلەراتور, قازىرگى ستارتاپ ۇلگىسى مەن يننوۆاتسيالار ەكوجۇيەسى قالاي جۇرگىزىلەتىنىنەن حاباردار بولادى. ەڭ باستىسى, ولار وزدەرىنىڭ بيزنەس-جوسپارلارىن جاساۋعا جانە ونى ىلگەرىلەتۋگە ۇيرەنەدى. تەل-اۆيۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كاسىپكەرلىك ورتالىعى ازىرلەگەن بارلىق ادىستەمە زياتكەرلىك مەكتەپتەرگە بەرىلەدى. «زياتكەرلىك مەكتەپتەردىڭ وقۋشىلارى يننوۆاتسيالىق بيزنەس-كۋرسقا دايىن. جوعارى سىنىپ مەكتەبىنىڭ وقۋ جوسپارىنا «ەكونوميكا», «جاھاندىق كەلەشەكتەر مەن جوبالىق جۇمىس», «قازىرگى زامانداعى قازاقستان» سىندى پاندەر, سونداي-اق تاڭدامالى كۋرس رەتىندە ديزاين-ويلاۋ ساباعى ەنگىزىلگەن. ءبىز بۇگىندە الەمدىك ستاندارت بولىپ تابىلاتىن يزرايلدىك تەحنولوگيالار بويىنشا يننوۆاتسيالار ەكوجۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا مۇددەلىمىز», دەدى دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى ءتورايىمىنىڭ ورىنباسارى سۆەتلانا يسپۋسينوۆا.
استانادا مەكتەپ مۇعالىمدەرى مەن جوعارى سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن جوبانى ىسكە اسىرۋ باستالىپ كەتتى. ناتيجەسىندە, تىڭدارماندار ۋاقىت وتە كەلە وزدەرى ترەنەر بولماق. «مومەنتۋمنىڭ» ەرەكشەلىگى وقۋشىلار جايلى ورتادان شىعىپ, كاسىپكەرلىك بازانى عانا ەمەس, تابىسقا جەتۋ جولىندا قاجەتتى ومىرلىك قۇندىلىقتاردى دا جەتىلدىرەتىن بولادى. جوبانىڭ ارقاسىندا الەمنىڭ ءار ەلىنەن كەلگەن كوپتەگەن جاستار كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋعا مۇمكىندىك الادى. يزرايلدىك باعدارلامانى وقىتۋدىڭ العاشقى جىلىندا ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن جەكەلەگەن جەرگىلىكتى توپتاردى قوسا ەسەپتەگەندە, بارلىعى 400 ادام وقۋدان وتكەن ەكەن.
استانا قالاسى فيزيكا-ماتەماتيكا باعىتىنداعى مەكتەپتە ينتەنسيۆتى كۋرستى اياقتاعاننان كەيىن وقۋشىلار وزدەرىنىڭ ۇيرەتۋشىلەرى مەن قوناقتارعا ارنالعان وزىندىك جوبالارىن ۇسىندى. تايم-مەنەدجمەنت, ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارى, دەنساۋلىققا پايدالى اس ءىشۋ, جەتكىنشەكتەرگە ارنالعان تاۋارلار مەن قازىرگى جاستاردى مازالايتىن باسقا دا پروبلەمالار كەلەشەك ميلليونەرلەر ستارتابىنىڭ وزەگىنە اينالدى. بۇل جوبالار ءوزىنىڭ جاڭاشىلدىعىمەن جانە سىني تاسىلىمەن ەرەكشەلەنەدى.
«يزرايلدە ءداستۇرلى ەكونوميكا مەن كاسىپكەرلىكتى بالالار مەكتەپ قابىرعاسىنان باستاپ ۇيرەنەدى, تيىسىنشە بالالاردا ءساتتى جوبالاردى يگەرۋگە باعىتتالعان ىسكەرلىك-ويلاۋ جۇيەسى مەن ماقسات قالىپتاسادى. استانالىق «مومەنتۋم» قاتىسۋشىلارىنىڭ العاشقى جۇمىسىنىڭ ءوزى قازاقستاندىق وقۋشىلاردىڭ وراسان زور الەۋەتى بار ەكەندىگىن كورسەتەدى», دەيدى ەلەنا دونەتس.
ەلەنا يزرايلدە ۇلكەن سۇرانىسقا يە ترەنەر رەتىندە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار جەمىستى يننوۆاتسيالىق ستارتاپتاردى قۇرۋشى رەتىندە دە بەلگىلى. ەلەنانىڭ قازىرگى ەڭ تابىستى جوباسى – تەل-اۆيۆ ۋنيۆەرسيتەتىندەگى كاسىپكەرلىك ورتالىعىنىڭ قىزمەت ەتۋى, كوپتەگەن ەلدەرمەن ارىپتەستىك جاساۋى دەۋگە بولادى. قازاقستاندا تەل-اۆيۆ ۋنيۆەرسيتەتى مەن ERG (ەۋرازيالىق توپ) «ستۋدەنتتەر كاسىپكەرلىگىنىڭ ەكوجۇيەسى» اتالاتىن بىرنەشە باعىتتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋدا.
دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان»