«جامبىلىم قانداي تاماشا», دەپ شونا سماحان ۇلى جىرعا قوسقانداي, اۋليەاتا ءوڭىرىنىڭ وزىنە ءتان ەرەكشەلىگى بار. اسىرەسە كونە تاريح كومبەسىنە اينالعان ايماقتىڭ بۇگىنگى بەينەسى, دامۋ دەڭگەيى مەن ىلكىمدى ىستەرى كوپشىلىكتىڭ كوز الدىندا. ماسەلەن, وسى ۋاقىتقا دەيىن تاراز قالاسىنداعى ءتۇرلى مەملەكەتتىك مەكەمەلەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اۋلاسى تەمىر قورشاۋلارمەن قورشالىپ تۇراتىن. بۇل تۇرعىدا جۋىردا عانا «قورشاۋسىز تاراز» يدەياسى جۇزەگە اسىپ, ول جاسامپاز جوبالارعا جول اشتى.
سونداي-اق شاھار ورتالىعىنداعى قايرات رىسقۇلبەكوۆ ساياباعىن جانە باۋىرجان مومىش ۇلى اتىنداعى «جەڭىس» ساياباعىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى باستالدى. دەي تۇرعانمەن اۋليەاتا الەۋمەتىنىڭ ءجيى كوتەرىپ جۇرگەن, شەشىمىن تاپسا دەگەن ماسەلەلەرى دە جەتەرلىك.
ەلباسى ۇسىنعان «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنا سايكەس, بارلىق دەڭگەيدە قوعامدىق كەڭەستەر قۇرىلعان ەدى. اتالعان كەڭەستىڭ قوعامداعى ماسەلەلەردى جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىككە جەتكىزىپ, ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋىنە وڭ ىقپال جاسايتىنى بەلگىلى. وسى ورايدا جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرىمەن كەزدەسۋى بارىسىندا ءوڭىر دامۋىنا قاتىستى بىرقاتار ماسەلەلەر ايتىلدى.
اكىم اۋەلى وبلىس ورتالىعىنداعى «تارازەنەرگوورتالىعى» اق-تىڭ بۇگىنگى جاي-كۇيىن اڭگىمەلەدى. قازىرگى تاڭدا اتالعان ورتالىقتىڭ تولىق قۋاتى پايدالانىلماي وتىر. ءارى بۇل مەكەمە جەكەشەلەندىرۋ تىزىمىندە تۇر. بۇل ماسەلە دە تۇرعىنداردى ويلاندىرماي قويمايدى. وبلىستىق قوعامدىق كەڭەستىڭ مۇشەسى قايرات شوتباقوۆتىڭ ايتۋىنشا, ينۆەستورلاردى تارتا وتىرىپ ورتالىقتى جاڭعىرتۋ ماڭىزدى. ءوز سوزىندە اكىم ەگەر بۇل ورتالىق جەكەگە وتكەن جاعدايدا سالىنعان ينۆەستيتسيانى وتەۋ ءۇشىن ولار ءتاريفتى كوتەرەتىنىن ايتتى. بۇل قاراپايىم حالىقتىڭ قالتاسىنا سالماق تۇسىرەدى. سوندىقتان ماسەلە ەكى تاراپقا دا ءتيىمدى بولىپ شەشىلۋى كەرەك.
بۇگىندە جامبىل وبلىسىندا شيكىزات كولەمىن ۇلعايتۋ, قانت ءوندىرىسىن ارتتىرۋ دا ۇلكەن ماسەلە بولىپ وتىر. بۇل ورايدا ايماقتا گيدرومەليوراتسيا جۇيەسىن جاڭارتۋدا ەسكى توعانداردى قالپىنا كەلتىرۋ جانە سۋارمالى جەرلەردىڭ كولەمىن جاڭا تەحنولوگيانىڭ كومەگىمەن ۇلعايتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اكىم اتاپ ءوتتى. بۇدان بولەك جامبىلدىق جاس دارىنداردى قولداۋ ماقساتىندا تاعى ءبىر «دارىن» مەكتەبىن اشۋ ماسەلەسى كوتەرىلىپ, «تاراز-ارەنا» سپورت كەشەنىنىڭ ارتىقشىلىقتارىن پايدالانۋ جايى ءسوز بولدى. بىراق اشىلۋى ءتيىس «دارىن» مەكتەپ-ينتەرناتى تاراز شاھارىندا ەمەس, اۋىلدىق جەرلەردە اشىلۋى مۇمكىن. ەگەر وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنا تاپسىرىلعان ءىس اياعىنا دەيىن جەتەتىن بولسا, اۋىل بالالارىنىڭ دا دارىندى بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتتا ءبىلىم الاتىن كۇنى الىس ەمەس.
مەملەكەتتىك قىزمەتكە كەلگەن جاس ماماندارعا قولداۋ كورسەتۋ دە ايتارلىقتاي ماڭىزعا يە. كەشە عانا جوعارى وقۋ ورنىن ءبىتىرىپ كەلگەن جاس مامان جاعدايىنىڭ تۇراقتى بولمايتىنى بەلگىلى. اسقار مىرزاحمەتوۆ وڭىرگە «جاستار تاجىريبەسى» ارقىلى كەلگەن جاس مامانداردىڭ ايلىعى جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن قاراستىرىلعانىن, بىراق ەسەپتى مەرزىم اياقتالعاندا ءتيىستى باسشىلارعا سول جاستاردى جۇمىسقا قابىلداۋدى مىندەتتەۋ ارتىق بولمايتىنىن جەتكىزدى. ماسەلەن, جىل سايىن جامبىل وبلىسىنىڭ وزىندە جۇزدەگەن جاس مامان جوعارى وقۋ ورىندارىن قىزىل ديپلوممەن بىتىرەدى. ولاردىڭ بارىنە بىردەي جۇمىس تابىلا بەرمەيدى. وسى تۇرعىدان العاندا ءبىلىمدى جاستاردىڭ ءبىلىمىن ايماق ەكونوميكاسىن ىلگەرىلەتۋگە پايدالانۋ كەرەكتىگى دە ءسوز بولدى.
قاھارىنا مىنگەن قىس مەزگىلى ءوتىپ, كوكتەم كەلىپ قالدى. بۇل تىرشىلىكتىڭ قايتادان تۇرلەنىپ, قاربالاستىڭ قىزاتىن شاعى. بىراق وڭىردە ەگىس ناۋقانىنا قاجەتتى تەحنيكا جەتىسپەيدى. ماسەلەن, بايزاق اۋدانىنداعى «تالاپ» شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى ماۋىت فازۋلوۆ بيىل اۋدان شارۋالارى 2 مىڭ 300 گەكتار جەرگە قىزىلشا ءوسىرۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن ايتتى. ايتا كەتەيىك, جالپى وبلىس بويىنشا بولاشاقتا ءتاتتى ءتۇبىر ءوسىرۋدى 11 مىڭ گەكتارعا جەتكىزۋ جوسپارلانۋدا. بىراق تەحنيكامەن قامتۋ ماسەلەسى شارۋالار ءۇشىن وزەكتى بولىپ تۇر. وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنا وسى ماسەلەنى كۇزگە دەيىن شەشۋ تاپسىرىلدى.
بۇگىنگى تاڭدا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا ماڭىز بەرىلىپ وتىرعانى بەلگىلى. ءاربىر ازامات كاسىپ اشۋ ارقىلى ادامداردى جۇمىسپەن قامتىپ, ءوڭىر ەكونوميكاسىن دامىتۋعا ۇلەس قوسقانى جاقسى. بىراق اۋليەاتا وڭىرىندە كاسىپ اشقان كەيبىر ازاماتتاردىڭ سالىق تولەۋدەن جالتارىپ جۇرگەنى شىندىق بولىپ تۇر. مىسالى, وسى ۋاقىتقا دەيىن تاراز قالاسىنىڭ «اۋىل-بەرەكە» بازارىنداعى ساۋداگەرلەر زاڭ تالاپتارىن ورىنداماي كەلە جاتىر. «انەل» ساۋدا كەشەنىنىڭ ديرەكتورى ءابدىراحىم ەدىگەەۆتىڭ ايتۋىنشا, «قازترانسگازايماق» اق-تىڭ جامبىل وبلىستىق فيليالى تۇرعىندارعا ۇسىناتىن قىزمەتىنىڭ قۇنىن 30 پايىزعا كوتەرىپ جىبەرىپتى. وتكەن جىلى استانا قالالىق سوتى اتالعان مەكەمەنىڭ ءىسىن قاراپ, اكتسيونەرلىك قوعامنىڭ 9 وبلىستىڭ تۇرعىندارىنان نەگىزسىز العان اقشاسىن وزدەرىنە قايتادان قايتارىپ بەرۋ تۋرالى شەشىم شىعارعان. ونىڭ ىشىندە جامبىل وبلىسى دا بار. الايدا ولار سوتتىڭ شەشىمى شىقسا دا قارجىنى ءالى كۇنگە دەيىن قايتارماي وتىر.
ءيا, ماسەلە تەك ايتۋمەن عانا شەشىلمەيدى. جامبىلدا بۇدان وزگە دە شەشىمىن كۇتكەن ماسەلە كوپ. وسى ۋاقىتقا دەيىن تالاي ۇسىنىستار ايتىلعان. الداعى ۋاقىتتا ءتيىستى مەكەمەلەر وزدەرىنە جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشىلىكتى تولىعىمەن سەزىنىپ, شەشىم قابىلداي السا, ناقتى ناتيجە دە بولار ەدى.
حاميت ەسامان, «ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى