اقمولا وبلىسىندا اعىمداعى جىلدىڭ قاڭتار-اقپان ايلارىندا 72 مىڭنان استام تۇرعىننىڭ قاتىسۋىمەن اۋداندار مەن قالالار, اۋىلدىق جانە كەنت وكرۋگتەرى اكىمدەرىنىڭ 673 ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋى ءوتىپتى. سولاردىڭ ەڭ ماڭىزدىسى بۇرناعى كۇنى ءوڭىر باسشىسى مالىك ءمىرزاليننىڭ ەسەپ بەرۋى بولدى. كوكشەتاۋ مادەنيەت ۇيىندە وتكەن شارادا بوس ورىن قالمادى. جانە دە سۇراق قويامىن دەۋشىلەر ميكروفونعا كەزەككە دە تۇردى. جاڭاشا فورماتتا وتكەن شارانى ۇيىمداستىرۋ جوعارى دەڭگەيدە جۇرگىزىلگەنى كورىنىپ-اق تۇردى. ال اتقارىلعان شارۋانىڭ جايى قالاي؟
جوعارىدا اتاپ كەتكەنىمىزدەي, شىنىمەن دە بۇل ەسەپتىك كەزدەسۋ اشىق فورماتتا ءوتتى. قاتىسۋشىلاردى ەسىكتەن تىزىممەن كىرگىزۋ بولعان جوق جانە دە ءتارتىپتى قاداعالايتىن پوليتسەيلەردى دە كورمەدىك. مىڭبەردە قاقيىپ بايانداما وقىپ تۇرعاننىڭ ورنىنا ساحنادا ەركىن ءجۇرىپ, سلايد ارقىلى اياعىنان تىك تۇرىپ بايانداعان وبلىس اكىمى اقپاراتتىق كوممۋنيكاتسيانى جاقسى مەڭگەرگەندىگىن كورسەتتى. مۇمكىندىگىنشە قولىنداعى پلانشەتكە كوز جۇگىرتپەۋگە تىرىستى. جانە دە سكايپ جانە وزگە دە قۇرىلعىلار ارقىلى ونلاين رەجيمىندە بايلانىسقا شىعىپ, ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ قويعان ساۋالدارىنا جاۋاپ بەرىپ وتىردى.
كەلتىرگەن مالىمەتتەرىنە قاراعاندا, 2017 جىلى ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىندا وڭ وزگەرىس ورىن الىپتى. تارتىلعان ينۆەستيتسيا 257 ميلليارد تەڭگەنى قۇراپ, 106,1 پايىزدىق ءوسىم كورسەتكىشىنە يە. وبلىستا 12 مىڭ جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلىپ, جۇمىسسىزدىق كورسەتكىشى 4,8 پايىز دەڭگەيىندە قالىپتاسقان. ءونىمدى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىك مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا بىلتىر 15 مىڭ ادام تۇراقتى جۇمىس تاپقان. ال ايلىق جالاقى 110 مىڭ تەڭگەنى قۇراپتى. بۇل رەتتە 2017 جىلى ونەركاسىپ وندىرىسىندە وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسى 80 پايىزعا جەتىپ (ەلىمىز بويىنشا 4 ورىن), وڭىرلىك جالپى ءونىم كولەمى 17 پايىزعا وسكەن. ستەپنوگور پودشيپنيك زاۋىتى, «التىنتاۋ كوكشەتاۋ» جشس, «قازاقالتىن» كونتسەرنى, «ەنكي» كىرپىش زاۋىتى جانە وزگە دە كاسىپورىندار اقمولالىق يندۋستريانى العا سۇيرەۋشى لوكوموتيۆكە اينالىپ وتىر. مىسالى, «كاماز-ينجينيرينگ» اق جۇك جانە وزگە دە ارنايى تەحنيكانىڭ 900 داناسىن شىعارىپ, 40 پايىزدىق ءوسىمدى كورسەتسە, وسىدان 3 جىل بۇرىن تسەلينوگراد اۋدانىندا اشىلعان «Sky Express Elevator KZ» جشس 77 ليفت جانە 8 ەسكالاتور شىعارعانى دا اكىم ەسەبىندە كورىنىس تاۋىپتى. جانە دە «كايك» جشس مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا تىركەمەلى تەحنيكا مەن اسپالى قۇرال-جابدىقتاردى شىعارۋعا كىرىسىپ تە كەتكەن. ەلباسىنىڭ اقش-قا ساپارى ناتيجەسىندە «Amity» تۇقىم سەبۋ كەشەنىڭ قۇراستىرۋ ليتسەنزياسىنا قول قويىلىپ, قۇنى 1,5 ميلليون دوللار بولاتىن العاشقى 12 داناسى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ناۋرىزىندا شىعادى دەپ كۇتىلۋدە. سونىمەن بىرگە روستسەلماش كومپانياسىمەن «Buhler» ماركالى اۋىر تراكتورلاردى قۇراستىرۋ ءۇشىن ليتسەنزيالىق كەلىسىمگە قول قويىلادى دەپ كۇتىلۋدە. بەلارۋس ەلىمەن بيىلعى جىلى 1800 دانا تەحنيكا قۇراستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇدان باسقا, كوكشەتاۋ قالاسىنداعى «Eurasian Group Kazakhstan» جشس بازاسىندا John Deer كومبايندارىن جيناۋ دا كوزدەلگەن.
يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا سايكەس وتكەن جىلى قۇنى 95 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 7 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ, جاڭادان 1119 جۇمىس ورىنى قۇرىلعانىن وبلىس اكىمى ەرەكشە اتاپ كورسەتتى. جەكە ينۆەستوردىڭ 63 ميلليارد تەڭگە سالۋى ەسەبىنەن جىلىنا 2 ميلليون توننا تسەمەنت شىعاراتىن ءىرى زاۋىت تا ىسكە قوسىلعانى دا نازاردان تىس قالمادى. بۇدان باسقا, وڭىردە جالپى العاندا قۋاتى جىلىنا 4 توننا بولاتىن ءۇش التىن ءوندىرۋ زاۋىتى سالىنادى. مەملەكەتتىك يننوۆاتسيالىق گراند (60 ميلليون تەڭگە) ارقىلى «BIOTRON GROUP» جشس اۋىل شارۋاشىلىعى مالدارىنا ارنالعان ۆاكتسينا شىعارا باستادى. جوبا ستەپنوگورسك قالاسىندا بيوتەحنولوگيا كلاستەرىن قۇرۋدىڭ العاشقى قادامى سانالادى. سونداي-اق قايتا وندەۋ سەكتورىن ارى قاراي دامىتۋ ماقساتىندا يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا سايكەس قۇنى 500 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 10 جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. سونىڭ التاۋىن (53,4 ميلليارد تەڭگە) اياقتاۋ بيىلعى جىلعا جوسپارلانعان. بالامالى قۋات كوزىنە قاتىستى ايتار بولساق, اكىم رەتى كەلگەندە قازىر جۇمىس ىستەپ جاتقان ەرەيمەنتاۋ اۋدانىنداعى جەل ەلەكتر ستانتسياسى (45 مەگاۆاتت) مەن تسەلينوگراد اۋدانىنداعى جەلدەن قۋات الاتىن قۇرىلعىنى (750 كۆت/ساعات) ەرەكشە اتاپ كەتتى. جالپى 2030 جىلعا قاراي بالامالى ەنەرگيا ۇلەسىن 30 پايىزعا ارتتىرىپ, وڭىردە وندىرىلەتىن ەلەكتر قۋاتىنىڭ 54 پايىزىن وسى بالامالى قۋات كوزدەرى ارقىلى ءوندىرۋ كوزدەلگەن. اگرارلىق سالادا دا وڭدى وزگەرىستەر ورتاعا سالىندى. 2017 جىلى وبلىستاعى 3,5 مىڭ اگروقۇرىلىمدارعا 38 ميلليارد تەڭگە مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلۋىنىڭ ارقاسىندا اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا قاراماي جوعارى ساپالى 5,1 ميلليون توننا استىق جينالدى. م.مىرزالين رەتى كەلگەندە قازىرگى كەزدە ءتيىمدى پايدالانىلماي جاتقان جەرلەرگە عارىشتىق مونيتورينگ جاسالاتىنىن, سونىڭ ناتيجەسى بويىنشا ول جەرلەر الىنىپ, جاقسى جۇمىس ناتيجەسىن كورسەتكەن شارۋالارعا ۇلەستىرىلەتىنىن العا تارتتى. قازىرگى تاڭدا وبلىستا 35 اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆى قۇرىلسا, تاعى 28-ءى ۇيىمداستىرىلاتىنى اتالدى. ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتۋشىلاردىڭ 70 پايىزى وسى اۋىلدىق جەرلەردە تۇراتىنى دا قاپەرگە سالىندى. مالىك كەڭەسباي ۇلى رەتى كەلگەندە قىتايلىق كاسىپكەرلەر «كوكشەتاۋمينۆودى» اق ءونىمىن گونكونگ پەن قىتايدىڭ گۋاندۋن پروۆينتسياسىنا ساتۋ جونىندەگى ساۋدا ارىپتەستىگى بولۋعا اسىق ەكەندىكتەرىن بىلدىرگەندىگىمەن ءبولىستى. ال تولىقتاي العاندا قازىر اقمولا وبلىسىنان 80 تارتا كومپانيا ءوز ونىمدەرىن ەكسپورتقا شىعارىپ كەلەدى ەكەن.
2017 جىلى ازىق ت ۇلىك ءونىمىن ءوندىرۋ 13 پايىزعا (وسىمدىك مايىن ءوندىرۋ – 170 پايىز, ەت – 122 پايىز, كولباسا ونىمدەرى 124 پايىز جانە ۇن 112 پايىز وسىمگە يە) ارتىپ, 80 ميلليارد تەڭگەگە جەتكەن. شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى 1 مىڭ بىرلىكتەن 41719-عا دەيىن وسكەندىگى ەرەكشە اتالدى. سونىڭ ناتيجەسىندە قوسىمشا 6 مىڭ جۇمىس ورىنى قۇرىلىپ, بيۋدجەتكە سالىق رەتىندە 21 پايىزدىق قوسىمشا ءتۇسىم تۇسكەن. مىسال دا جوق ەمەس. ءۇشىنشى توپتاعى مۇگەدەكتىگى بولسا دا ەسەت نۇرالين دەگەن ازامات جۇمىسپەن قامتۋ باعدارلاماسى بويىنشا 3 ميلليون تەڭگە نەسيە الىپ, كراسنىي يار اۋىلىندا جىلىجاي اشىپتى. ال زەرەندى اۋدانىنىڭ تۇرعىنى اندرەي رىمانوۆ ءوز قارجىسىنا سپورتتىق-ساۋىقتىرۋ ورتالىعىن سالۋدى ويلاستىرعاندىعىن ايتىپ, وبلىس اكىمىنە وسى ۇسىنىسىمەن شىققان كورىنەدى. ويتكەنى جەرگىلىكتى اكىمدىك جەر تەلىمىن بەرۋدى قاجەت دەپ تاپپاعان. م.مىرزالين اۋدان اكىمىنە بۇل ماسەلەنى شەشۋدى جۇكتەي وتىرىپ, بارلىق وڭىرلەردە ءوز قارجىسىنا الەۋمەتتىك جانە وزگە دە تۇرعىندارعا قاجەتتى نىسانداردى سالۋشىلارعا قولداۋ كورسەتىلۋى قاجەتتىگىن قاتاڭ ەسكەرتتى. ويتكەنى ەلباسىنىڭ ءوزى وبلىس اكىمدەرىنەن وسىنى تالاپ ەتىپ وتىر. «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 2017 جىلى 426 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلسە, بۇل 3640 وتباسى وزدەرىنىڭ باسپانا ماسەلەسىن جاقسارتىپ العاندىعىن كورسەتەدى. سونىمەن قاتار 11 اۋىلدىق ەلدى مەكەندە 241 شاقىرىم بولاتىن سۋ قۇبىرى تارتىلىپتى. بۇگىنگى تاڭدا ەلدى مەكەندەردى ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ 59 پايىزعا عانا شەشىمىن تاپقان. سوندىقتان دا بيىلدىققا 14 اۋىلدا سۋ جەتكىزۋ قۇبىرلارىن تارتۋ كوزدەلسە, تاعى 19-دا جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتىن ازىرلەنۋ قولعا الىنعان. ءوڭىر تۇرعىندارى ءۇشىن تاعى ءبىر جاقسى جاڭالىق, «Global Gas Group» جشس اقمولا وبلىسىنا كوگىلدىر وتىن جەتكىزۋ جوباسى بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتقاندىعى ايتىلماي قالمادى. العاشقى كەزەڭدە وبلىس ورتالىعىن قوسقاندا جەتى اۋدان, سونىڭ ىشىندە بۋراباي پوسەلكەسى گازبەن قامتاماسىز ەتىلەتىنى اۋىزعا الىندى. وتكەن جىلى «نۇرلى جەر» جوبالارىن قوسا ەسەپتەگەندە وبلىستا 630 شاقىرىم جول جوندەۋ كورسە, سونىڭ 236 شاقىرىمى جەرگىلىكتى جولدار سانالادى. بۇل ورايدا «ششۋچينسك-زەرەدى» تاس جولى جانە كوكشەتاۋ قالاسىنا كىرە بەرىستەگى جول (4 جولاقتى) ۇلكەيتىلىپ, ايتارلىقتاي وزگەرەدى دەپ كۇتىلۋدە. سونىمەن قاتار اقكول, اتباسار, بۇلاندى, ەسىل, ەرەيمەنتاۋ, جارقايىن, زەرەدى جانە ساندىقتاۋ اۋداندارىندا پوسەلكەارالىق جولدار دا جوندەۋ كورەدى.
بۇگىندە ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىندە 515 مەكتەپ اقپاراتتى-كوممۋنيكاتيۆتىك تەحنولوگيالاردى قولدانادى. وبلىستاعى بارشا مەكتەپتەر ينتەرنەت جەلىسىنە جانە «Bilim Land» يننوۆاتسيالىق ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسىنا قوسىلعان. مەكتەپتەردى مۋلتيمەديالىق جانە جاڭا راديوتەحنيكالىق كابينەتتەرمەن جاراقتاندىرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا وراي مۇعالىمدەردىڭ جالاقىسى 30 پايىزعا وسكەنى ەرەكشە اتالدى. ال 2018 جىلى 12 جاڭا نىسان سالىنسا, تاعى 15-ءى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلەتىن بولادى. وتكەن جىلى وبلىسقا 384 مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى كەلسە, سولاردىڭ 140-ى دارىگەر. ولاردىڭ 61-ىنە وبلىس ورتالىعىنان پاتەر ءبولىنىپتى. اكىم ورايى كەلگەندە ش.ۋاليحانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ ۋنيۆەرسيتەتى بازاسىندا 150 ورىندىق مەديتسينا فاكۋلتەتىن اشۋ ماسەلەسىنىڭ قاراستىرىلىپ جاتقاندىعىمەن دە بولىسە كەتتى. ششۋچينسك-بۋراباي كۋرورتتى ايماعىن دامىتۋدىڭ ءۇشىنشى كەزەڭىنە سايكەس 60 ميلليارد تەڭگە يگەرىلىپ جاتقاندىعىنا نازار اۋدارتقان م.مىرزالين بيىل ششۋچينسك قالاسى مەن بۋراباي پوسەلكەسىندە ينجەنەرلىك جەلىلەر مەن اۆتو جولدىڭ سالىناتىندىعىن جەتكىزدى. ماسەلەن, ۇلكەن چەباچە كولى جاعاسىندا 233 گەكتارلىق اۋماقتا جاڭا كۋرورتتى ايماق سالىنادى. ال بۋراباي پوسەلكەسىنىڭ وزىندە 14 گەكاتر جەرگە مەشىت, اۆتوتۇراق جانە تۇرعىن ۇيلەرى بار كۋرورتتىق كەشەن بوي كوتەرەدى دەپ كۇتىلۋدە. تاعى ءبىر جاعىمدى جاڭالىق, «Rixos» قوناق ءۇيى ماڭىندا جالپى اۋماعى 370 گەكتارعا پرەميۋم-كلاستى كۋرورتتىق ايماق پايدا بولادى. اكىم سونىمەن قاتار كوكشەتاۋ قالاسىنا دا توقتالماي وتپەدى. اتاپ ايتقاندا, قالا اينالاسىن كوك جەلەككە اينالدىرۋ ماقساتىندا 1292 گەكتار اۋماققا تال وتىرعىزۋ باستالاتىندىعىمەن ءبولىستى. قالا ورتالىعىنداعى قوپا وزەنىنە بالىق جىبەرىلىپ, جاعاجاي ايتارلىقتاي وزگەرىسكە ۇشىرايتىندىعى دا كولدەنەڭ تارتىلدى. 2017 جىلى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ اياسىڭدا 4,4 ميلليارد تەڭگە سوماسىنا 115 ءىس-شارا جۇزەگە اسىرىلسا, «قازاقستاننىڭ 100 قاسيەتتى ورىنى» رەسپۋبليكالىق كارتاسىنا اقمولا وبلىسىنىڭ 10 نىسانى كىرىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا بارلىق قاسيەتتى ورىندار تۋرالى اقپارات زاماناۋي QR-كودى تەحنولوگياسى بويىنشا ساندىق جۇيەگە كوشىرىلۋدە.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا ءوڭىر باسشىسى ەلىمىزدىڭ باعدارلامالىق قۇجاتتارىن جۇزەگە اسىرۋ مەملەكەت پەن جەكە بيزنەستىڭ بىرلەسە ارەكەت ەتۋىنىڭ ارقاسىندا جۇزەگە اسىرىلاتىندىعىن ەرەكشە اتادى. ەشكىم دە سىرت قالماۋى ءتيىس. بىرلەسكەن كۇش بىرىكتىرۋدىڭ ارقاسىندا عانا تۇراقتى ەكونوميكا ءوسىمىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بار. ول ءۇشىن ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق جانە رۋحاني الەۋەتى جەتكىلىكتى. ەلباسىنىڭ سەنىمى مەن ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ ءۇمىتى قانشالىقتى اقتالدى ونى ءبىز اعىمداعى جىلى بىلەتىن بولامىز.
اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»
اقمولا وبلىسى.وبلىسى