ولاردىڭ دا تاعدىرى, مىنەزى بولادى. كىتاپتار دا قۇرساققا تۇسكەن سابيدەي ميعا بىتەدى. كۇن سايىن جەتىلەدى. تولعاتاسىڭ, وبەكتەيسىڭ, ازابى دا بار... ايى-كۇنى كەلگەندە جارىققا شىعادى.
ويدى وي قوزعايدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن ءبىزدىڭ بابالارىمىزدىڭ جازبا مۇرالارىنا قاتىستى اۋىزشا ايتىلىپ نەمەسە ءبيتتىڭ قابىعىنداي كىتاپشامەن شەكتەلگەن قىپشاق جازبا مۇرالارى شىن مانىندە اسا باي تاريحقا يە ەكەنى ايان. سوناۋ 2003 جىلى «قىپشاق جازبا مۇرالارى» دەگەن قۇندى زەرتتەۋ جارىق كورگەن-ءدى.
مايدا ارىپتەرمەن تەرىلگەن, 1084 بەتتەن تۇراتىن العاشقى تومنىڭ سالماعى سەنسەڭىزدەر – 3,5 كيلو تارتقان ەدى. وسىناۋ قۇندى ەڭبەكتىڭ اۆتورى عىلىمي ورتادا جانكەشتى ەڭبەكقورلىعىمەن ابىرويعا بولەنگەن وتانداسىمىز, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى الەكساندر گاركاۆەتس بولاتىن. تاعدىردىڭ تالاي تەپەرىشىن باستان وتكەرىپ, تاريحتىڭ قاتپارلارىندا كومەسكىلەنىپ قالىپ كەتكەن تۇركى حالىقتارىنىڭ ءتۇرلى بولجامدى جازبا تاريحى عىلىمعا ادال بەرىلگەن وسى ءبىر وقىمىستىنىڭ ارقاسىندا انىق دەرەكتەر دايەكتەلگەن-ءدى. سونىمەن ءبىر عاسىرلاردا التاي مەن دۋنايعا دەيىنگى ارالىقتا سالتانات قۇرعان ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىزدىڭ ءتىلى جانە ونىڭ جازبا تاريحى تۋرالى الەكساندر گاركاۆەتسپەن بۇكپەسىز سىرلاسا وتىرىپ: – قازىر كىتاپ باستىرىپ شىعارۋ تاڭسىق ەمەس, قولىنا قالام ۇستاعان ەكىنىڭ ءبىرى ويىنا كەلگەنىن ىسكە اسىرىپ, كىتاپ جازىپ جاتقانىنا ءسىز عالىم رەتىندە قالاي قارايسىز؟ – دەپ قالدىم.
– مەنىڭشە, وتە دۇرىس. اتا-بابا, اكە-شەشەلەرىن ۇلىقتاپ, جازبا مۇرا جاساپ جاتقانداردى بارىنشا قۇپتايمىن. مىسالى ارميان ارىپتەرىمەن جازىلعان قىپشاق جازبا مۇرالارىندا ءبىر جىگىت سوناۋ ءبىر عاسىرلاردا «پالەن ايدىڭ پالەن كۇنىندە مەن ۇيلەندىم…» دەپ باستاپ, ءوزىنىڭ تويىن سۋرەتتەپ شىعادى. سول جازبالارعا قاراپ, سول زامانداعى ولاردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگى, قاي زات قالاي اتالعانىن انىقتاۋعا بولادى. بەس عاسىردان كەيىن تاريحتا بەلگىسىز ءبىر پەندەنىڭ جازعاندارى ءبىز ءۇشىن التىن ارىپتەرمەن جازىلعان ۇلى مۇراعا اينالعان جوق پا؟! قالاي جازىلسا دا كىتاپتار جازىلا بەرسىن, رۋحاني بايلىق مولايا بەرسىن. ۋاقىت كەرەگىن ءوزى ەكشەپ الادى.
ايناش ەسالي, «ەگەمەن قازاقستان»
الماتى