• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ءبىلىم 22 اقپان, 2018

قازاق ءتىلىنىڭ جاڭا الىپبيىندە قوعامدىق پىكىر ەسكەرىلگەن

640 رەت
كورسەتىلدى

توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى, كوپتەن كۇتكەن تاريحي ماڭىزعا يە وقيعا – ەلباسى قازاق ءتىلىنىڭ جاڭا ءالىپبيى تۋرالى جارلىعىنا قول قويدى.

بۇكىل قوعام بولىپ اتسا­لىس­قان, ەل بولىپ بەلسەندىلىك تا­نىت­قان جاڭا ءالىپبي نۇسقاسىن حالىق جاقسى قابىلدادى دەپ وي­لايمىن. ولاي دەيتىنىم, بۇل ماسەلە ءتۇرلى دەڭگەيدە تالاي تالقىدان ءوتىپ, ماماندار مەن قوعامنىڭ پىكىرى ەس­كەرىلىپ, جەتىلدىرىلگەن, كوڭىلگە قونىمدى, قولدانىسقا وتە ىڭ­عايلى نۇسقا بولىپ بەكىتىلدى.

ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتى لاتىن قارپىنە كوشۋ – بۇل الەمدىك وركەنيەتكە قول جەتكىزۋدىڭ باستى جولى ەكەنىن ءبىلىپ, وعان بۇگىننەن باستاپ بەيىمدەلە بەرۋى ءتيىس.

لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋ – ۇلتىمىز ءۇشىن جاسالعان ماڭىز­دى قادامداردىڭ ءبىرى. ەل تاريحىنا كوز جۇگىرتسەك, ءبىرىنشى بايلىق قاشاندا – جەر, ەكىنشىسى – ءتىل, ءۇشىنشىسى – مەملەكەت جانە ونىڭ تاريحى بولۋى كەرەكتىگى اي­قىن­دالادى.

كەزىندە الاش قايراتكەرلەرى دە لاتىن ءالىپبيىن كەڭىنەن قول­دان­­عان. الاش ارداقتىسى احمەت باي­­تۇر­­سىن ۇلى ايتىپ كەتكەندەي, «ۇلت­تىڭ ساقتالۋىنا دا, جو­عا­لۋى­­نا دا سەبەپ بولاتىن نار­سەنىڭ ەڭ قۋات­­تىسى – ءتىلى». سون­دىق­تان لا­­­تىن قارپى بىزگە جات دۇ­نيە ەمەس.

وركەنيەتتى الەم لاتىن جازۋىن ەرتەدەن پايدالانعانىن بىلە­مىز. بۇگىندە لاتىن قارپى دۇنيە ءجۇزىنىڭ جۇزدەن اسا ەلدەرىندە قولدانىسقا ەنسە كەرەك. ماسەلەن تۇركيا, ازەربايجان, وزبەكستان, تۇرىكمەنستان ەلدەرى بۇل الىپبيگە الدەقاشان كوشىپ ۇلگەرگەن.

لاتىن قارپىنە ءوتۋ – ورىس ءتىلدى نەمەسە وزگە ءتىلدى ازامات­تارى­مىزدىڭ مۇددەسىنە قايشى ەمەس. كەرىسىنشە, قولدانىستاعى ورىس ءتىلى ءوز قىزمەتىن جالعاستىرا بەر­مەك. ال ماماندار لاتىن قار­پىنە كوشۋ ارقىلى قازاق ءتىلىن جاس بۋىنعا, شەتەلدىكتەرگە ۇيرەنۋ الدەقايدا جەڭىلدەيتىنىن العا تارتۋدا.

شارتاراپقا زور سىلكىنىس تۋ­عىز­عان ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق سيپاتتاعى ماقا­لا­سىندا «قوعامدىق سانا جاڭعى­رۋ­دىڭ نەگىزگى قاعيدالارىن قا­لىپ­­تاس­تىرۋدى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, ءبىزدىڭ زامان سىنا­عىنا لايىقتى توتەپ بەرۋىمىزگە قاجەتتى ناقتى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋىمىزدى دا تالاپ ەتەدى. وسىعان بايلانىستى مەن الداعى جىلداردا مىقتاپ قولعا الۋ قاجەت بولاتىن بىرنەشە جوبانى ۇسىنامىن. بىرىنشىدەن, قازاق ءتىلىن بىرتىندەپ لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ جۇمىستارىن باستاۋىمىز كەرەك...», – دەلىنگەن.

ەلباسى اتاپ وتكەندەي قازاق ءتىلىن لاتىن قارپىنە كوشىرۋ ما­سەلەسىنىڭ ءمانى تەرەڭدە جاتىر. سە­­بەبى بۇل جەردە گرافيكا ماسە­لەسى عانا ەمەس, قوعامدىق سانا مەن مادەنيەتتى قايتا جاڭعىرتۋ ماسەلەسى تۇر. حالقىمىزدىڭ با­سىم كوپشىلىگى قوس ءتىلدى, ال سوڭ­­عى كەزدەگى اعىلشىن تىلىنە دە­گەن سۇرانىستىڭ ارتقانىن ەس­كەرەر بولساق لاتىن تىلىنە كو­شۋ قوعامدا ايتارلىقتاي پروبلەما تۋىنداتپاۋى ءتيىس.

لاتىن قارپىنە كوشۋ ار­قى­لى كوش ىلگەرى جۇرەتىنى انىق. ماسەلەن: ءتىلدىڭ تابيعي تازا­لىعى ساقتالىپ, قازاق ءتىلىن وقىتۋ بارىسىندا ارتىق تاڭبا مەن ەملەگە قاتىستى ەرەجەلەر قىسقارىپ, قازاق قاۋىمى دۇنيە­­جۇزىلىك عالامتور جەلىسىنە ەركىن ەنە الادى. ەڭ باستىسى, لا­تىن قارپىنە كوشۋ ارقىلى قازاق ءتىلى­نىڭ مارتەبەسى ارتىپ, حالىق­­ارالىق دەڭگەيگە شىعۋىنا مۇم­­كىن­دىك تۋماق. سونىمەن قاتار لا­تىن قارپىن قولدانا­تىن تۇر­كى الەمىمەن رۋحاني, مادەني, ەكو­نوميكالىق جان-جاق­تى بايلا­نىس­تىڭ ارتۋىنا دا مۇم­كىندىك زور بولادى دەپ كۇتىلۋدە.

بۇل ءىرى باستاما – تاۋەلسىز مەملەكەت پەن قازاق قوعامىنىڭ دارا تاڭداۋى. ەلىمىز بۇعان دايىن دەسەم ارتىق ايتپاعان بولارمىن. جاڭا قارىپكە كوشۋ ۇل­كەن نارتاۋەكەلدەن تۋعان شە­شىم. قورىتا كەلگەندە, قازاق حال­قى­نىڭ ىلگەرىرەكتە قولدانعان الىپ­بيىنە قايتا ورالۋى, ۇلتتىق سانا­مىزدىڭ قايتا جاڭعىرۋىنا جول اشادى دەمەكپىن.

ايدار ءابۋوۆ, حالىقارالىق مادەنيەت جانە ءدىن ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى

سوڭعى جاڭالىقتار