ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءداستۇرلى جولداۋلارى ءبىر-ءبىرىن جۇيەلى تۇردە تولىقتىرىپ وتىراتىن قۇندى قۇجات. بيىل پرەزيدەنت الەمنىڭ ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا داۋىرىنە, تەحنولوگيالىق, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك سالالارداعى تەرەڭ جانە قارقىندى وزگەرىستەر كەزەڭىنە قادام باسقانىنا قاراي جوسپارلى ءىس-ارەكەتتەردى بەلگىلەپ بەردى.
جولداۋدا ايتىلعان «اقىلدى تەحنولوگيالار», «تسيفرلى ءداۋىر», «جاسىل تەحنولوگيا», «ۇلكەن دەرەكتەر», «تسيفرلى ءبىلىم» «ادامي كاپيتال» مۇنىڭ ءبارى ءبىلىم جانە عىلىم جۇيەسى قىزمەتىنىڭ ناتيجەسى. جاڭا ءىس-ارەكەتتەر ءبىلىمنىڭ سالتانات قۇرۋى نەگىزىندە جۇزەگە اسادى. مەملەكەت باسشىسى: «كول-كوسىر مۇنايدىڭ» ءداۋىرى اياقتالىپ كەلەدى» دەپ ەسكەرتىپ, الداعى ۋاقىتتا وزىندىك جاڭا يننوۆاتسيالىق جوبالارىمەن ءبىلىم ەكونوميكانىڭ بولەك سالاسى بولاتىنىن مەڭزەپ وتىر. وسىعان وراي الدىمىزدا جوعارى ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمدى دامىتۋدىڭ جاڭا دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتى تۇر. ەلباسى جولداۋدا: «پەداگوگتاردى وقىتۋ جانە ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جولدارىن قايتا قاراۋ كەرەك بولادى. ەلىمىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرىندەگى پەداگوگيكالىق كافەدرالار مەن فاكۋلتەتتەردى دامىتۋ قاجەت» دەيدى. وتە ورىندى. سەبەبى قانداي مامانداردى دايارلاساق تا, كىمگە ءبىلىم بەرسەك تە ونى وقىتاتىن مۇعالىم. سوندىقتان ءبىرىنشى كەزەكتە مۇعالىم كادرلار دايارلاۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ قاجەت. ال ءبىز ءوز دەڭگەيىندە جان-جاقتى ءبىلىمدى, ساپالى پەداگوگ دايارلاپ ءجۇرمىز بە؟ ويلاناتىن ماسەلە. رەسپۋبليكا بويىنشا پەداگوگ ماماندار دايارلايتىن شامامەن 73 جوعارى وقۋ ورنى بار. سانى كوپ, ساپاسى كۇماندى. كەزىندە رەسپۋبليكامىزدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلامالارىن ورىنداۋ ءۇشىن قاجەتتى كادرلار دايارلايتىن بازالىق 11 جوعارى وقۋ ورنى انىقتالدى. ءار وقۋ ورنى بەلگىلەنگەن باعىت جانە ورنالاسۋ بەلدەۋلەرىنە (وڭتۇستىك, سولتۇستىك, باتىس, شىعىس) قاراي ناقتى ءبىر سالاعا مامان دايارلايدى. وقۋ بازاسىن, ماتەريالدىق جاعدايىن, ءبىلىم باعدارلامالارىن سول سالاعا نەگىزدەيدى. ياعني ساپالى ءبىلىم بەرۋگە بارلىق جاعداي جاسايدى. سول سەكىلدى پەداگوگيكالىق باعىتتا مامان دايارلايتىن بازالىق جوعارى وقۋ ورىندارىن انىقتاپ, ونى ايماقتىق جەردىڭ ەرەكشەلىگىنە قاراي جاساقتاپ, شەكتەۋلى وقۋ ورىندارىنا اينالدىرۋ كەرەك. ىرىكتەلگەن پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارى ادام كاپيتالىنىڭ شوعىرلانۋى, عىلىمى, تەحنيكالىق جابدىقتالۋى, قارجىلىق قورى, اكادەميالىق ەركىندىگىمەن ەرەكشەلەنىپ, ەليتالى پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنا اينالادى. بۇعان قوسا اتالعان وقۋ ورىندارىنا ءتۇسۋ ءۇشىن ۇلكەن كونكۋرس بولادى دا باسەكە ارتادى, وسىلايشا پەداگوگ مامانداردىڭ بەدەلىن جوعارىلاتۋعا بولادى دەپ ويلايمىن.
جىل سايىن ەلىمىزدە ءار سالا بويىنشا جوعارى ءبىلىمدى ماماندار قاجەتتىلىگىنە تالداۋ جۇرگىزىلەدى. سول تالداۋ بويىنشا پەداگوگيكالىق ءبىلىمى بار ماماندارعا قاجەتتىلىك ءوسىپ وتىر. ماسەلەن, الماتى وبلىسىندا پەداگوگ كادرلاردىڭ تاپشىلىعى ءالى دە ورىن الۋدا. اسىرەسە اۋىلدىق جەرلەردە بۇل مۇقتاجدىق قاتتى بايقالادى. مۇنىڭ ءبىرىنشى سەبەبى, 90-جىلدارى پەداگوگيكالىق ماماندىقتارعا جەتكىلىكتى دارەجەدە كوڭىل بولىنبەدى. سەبەبى زاڭگەر, ەكونوميست, قارجىگەر ماماندىقتارىنا سۇرانىس ارتىپ, جاستاردىڭ باسىم بولىگى وسى ماماندىقتى يگەرۋگە تىرىستى. ەكىنشى سەبەبى, «100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا», «بالاپان» باعدارلامالارى جۇزەگە اسىرىلىپ, مەكتەپتەردىڭ, مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەردىڭ كوپتەپ اشىلۋىنا قاتىستى بولسا, ءۇشىنشى, دەموگرافيالىق جاعدايدىڭ جاقسارۋى, ياعني وقۋشىلار سانىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى دەپ ايتار ەدىم. تاعى ءبىر سەبەبى, پەداگوگيكالىق ماماندىق بويىنشا جوعارى وقۋ ورىندارىن ۇزدىك نەمەسە جاقسى باعامەن بىتىرۋشىلەر عىلىمي-پەداگوگيكالىق قىزمەتتە جۇمىس ىستەگىلەرى كەلمەيدى. ويتكەنى پەداگوگيكالىق قىزمەتتىڭ جالاقىسى از بولعاندىقتان «مارتەبەلى» ماماندىققا ساناماي, ءوندىرىس ورىندارى نەمەسە كاسىپتىك قۇرىلىمدارعا كەتۋگە تىرىسادى. بۇگىندە زامان تالابىنا لايىق مامانداردى, اسىرەسە ماتەماتيكا جانە جاراتىلىستانۋ عىلىمدارىن جاقسى مەڭگەرگەن جاڭا فورماتسياداعى كادرلاردى ءبىلىم مەن ءوندىرىستىڭ, تسيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ تىعىز بايلانىسى نەگىزىندە دايىنداۋ قاجەتتىگىنە كوزىمىز جەتىپ وتىر. ءبىز جاپپاي وقىتۋدان باس تارتىپ, جەكەلەگەن ماماندار دايارلاۋعا بەت بۇرۋىمىز قاجەت. بۇل ءۇشىن دۋالدى وقىتۋدى جەتىلدىرىپ, جۇمىس بەرۋشىمەن تىعىز بايلانىس ورناتىپ, ءمودۋلدى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى ارقىلى مامان دايارلاۋ قاجەت. الەۋمەتتىك ارىپتەستىك نەگىزىندە جۇمىس بەرۋشىلەر كەڭەسىن قۇرىپ, ولاردىڭ تالاپ-مىندەتتەرىن ەسكەرۋ ورىندى. ءار ماماندى وقىتۋدا جەكە ءبىلىم بەرۋ تراەكتورياسىن قۇرىپ, ماماندىعىنىڭ ەرەكشەلىگىنە بايلانىستى قاجەت دەگەن جاعدايدا ءوندىرىس ورنىندا ءدارىس جۇرگىزۋ قاجەت دەر ەدىم. سوندا عانا ءبىلىمى مەن قۇزىرلىلىعى ءتورتىنشى رەۆوليۋتسيا داۋىرىنە ساي كەلەتىن ساپالى كادر دايارلايمىز جانە جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتەمىز. پرەزيدەنت «بارشاعا ارنالعان تەگىن كاسىبي-تەحنيكالىق ءبىلىم» باعدارلاماسىنىڭ جالعاساتىنىن ايتتى. ارينە بارلىق جاستاردىڭ جوعارى بىلىمگە قولى جەتە بەرمەيتىنى انىق. ونىڭ وبەكتيۆتى دە, سۋبەكتيۆتى دە سەبەپتەرى بار. جاستارعا العاشقى ءبىلىم مەن ماماندىق يگەرۋدى مەملەكەت ءوز مىندەتىنە الىپ, تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتى وتەي الاتىن, قولىنان ءىس كەلەتىن كاسىبي ءبىلىمى بار ورتا قول مامانداردى دايارلاۋى قاي جاعىنان بولسا دا ءتيىمدى بولماق.
مارات مالتەكباسوۆ,
پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى,
پروفەسسور,
الماتى وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى