«نۇر وتان» پارتياسى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق فيليالى جانىنداعى «ميراس» قوعامدىق كەڭەسىندە ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ حالىققا جولداۋىن ءتۇسىندىرۋ جانە ناسيحاتتاۋ جونىندە ءماجىلىس ءوتتى.
جيىندى قوعامدىق كەڭەس توراعاسى, بەلگىلى جازۋشى مارحابات بايعۇت جۇرگىزىپ وتىردى. كەڭەستە نەگىزگى باياندامانى جاساعان «نۇر وتان» پارتياسى وقو فيليالى ساياسي جۇمىستار ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ساكەن ماجىنبەكوۆ ەكونوميكانىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدا شەتەلدە قولعا الىنعان وزىق تاجىريبەلەردى العا تارتتى. شارۋالارىمىزعا كەرەك-اۋ دەگەن نيەتپەن وسىنداعى مىسالداردى كەلتىردىك. بالكىم, كومەگى تيەر.
ەلباسى جولداۋىندا ەلىمىزدەگى اگروونەركاسىپ كەشەنىن جاڭا تەحنولوگيالىق دەڭگەيگە كوتەرۋ جاعدايى ايتىلادى. ول قولدان كەلمەيتىن شارۋا ەمەس. اي ماڭداي كەتپەنگە ارقا سۇيەتىن ۋاقىت ءوتىپ كەتتى. بۇگىندە عىلىمنىڭ جاقسى جاڭالىقتارىن وندىرىسكە ەندىرگەن ەلدەر ەكى جەپ بيگە شىعىپ وتىر. س.ماجىنبەكوۆ گوللانديادا كۇنىنە 60 ليتر ءسۇت بەرمەيتىن سيىرلاردى قاساپحاناعا جىبەرەتىندىگى جونىندە دەرەك كەلتىردى. ال ءبىز سول سيىردىڭ ىشكەن سۋى مەن جەگەن جەم-ءشوبىن قورەك قىلعان, بىراق كۇنىنە بەس-ون ليتر ءسۇت بەرسە قاناعات قىلاتىن, سىرتى كاۋكيگەن, جەلىنى بوس زەڭگى بابا تۇقىمىن قاناعات ەتىپ وتىرمىز.
جەرى تاۋ-تاستى, دالاسىنىڭ دەنى ايتاقىر يزرايل مەملەكەتى تامشىلاتىپ سۋارۋ, جىلىجاي, قارقىندى باۋ ارقىلى ءبىرتالاي مەملەكەتتى ءوز ونىمدەرىمەن اسىراپ كەلەدى. تۇركيانىڭ كوكونىسى ەۋروپا نارىعىن جاۋلاپ العان. الىپ جەردى يەلەنگەن رەسەيدىڭ ءوزى تۇركيالىق فەرمەرلەردىڭ وسىرگەن ونىمىنە ءزارۋ. بالتىق جاعالاۋى ەلدەرى مەن گوللانديا سياقتى مەملەكەتتەر اۋىل شارۋاشىلىعىندا عىلىم جەتىستىكتەرىن پايدالانۋدا زور تابىسقا جەتىپ وتىر.
ءبىز اۋزىمىزدىڭ سۋى قۇرعاپ تامسانا جەپ وتىرعان پولشا فەرمەرلەرىنىڭ الماسى دا ءۇشىنشى سۇرىپتا ەكەن. ولار ءبىرىنشى, ەكىنشى سۇرىپتاعىلارىن, ياعني جارتىسى بال, جارتىسى شەكەر الماسىن ەۋروپا, اقش نارىعىنا جىبەرەدى. ال ۇلكەندىگى جاس بالانىڭ باسىنداي اپورت وسىرگەن, بىراق وندىرىستىك قاجەتتىلىك دەپ ءجۇرىپ تۇقىمىن تۇزاي قۇرتىپ الا جازداعان قازاقستان شەتەلدىڭ اششى الماسىن جەپ, شەكەسىنەن شەرۋەن اتىپ وتىر.
ەلباسى جولداۋىندا «اقىلدى تەحنولوگيالاردان» بولەك, «اقىلدى قالالار» تۋرالى ايتىلدى. مەملەكەت باسشىسى قول جەتپەس كوكتەگى ايعا قول سوزايىق دەمەيدى.
بۇگىندە كوممۋنالدىق تولەمنىڭ ەڭ قىمباتى ماسكەۋ قالاسىندا ەكەن. قازاقستان دا سول تولەم قىمبات ەلدەردىڭ قاتارىنا جاتادى. ءبىز كەشەگى كسرو-نىڭ جىلۋ جۇرگىزۋ, سۋ وتكىزۋ جۇيەسىنىڭ زاردابىن تارتىپ وتىرمىز. ويتكەنى مىڭ تۇرعىنعا ارنالعان جىلۋ جۇيەسى ستانساسى ۇلكەن بولعانىمەن, ۇيلەردەن الىس ورنالاسقاندىقتان جىلۋدىڭ دەنى سىرتقا كەتەدى. سۋ جۇيەسىندە دە وسىنداي رەتسىزدىكتەر بار. ال سكانديناۆيا ەلدەرىندەگى «اقىلدى قالالاردا» وسىنىڭ ءبارى ەسكەرىلگەن. ولار «جاسىل ەنەرگيانىڭ» بارلىق مۇمكىندىكتەرىن ءتيىمدى پايدالانىپ وتىر.
س.ماجىنبەكوۆ گەرمانيادا جەتى مىڭ تۇرعىنى بار ءۇيدىڭ قىستان ءۇش توننا اعاش كومىرمەن شىعاتىندىعىن مىسالعا كەلتىردى. ولاردا قازاندىق جەرتولەدە ورنالاسقان. جىلۋ ۇنەمدى. سول ۇيلەر كۇن ەنەرگياسى ارقىلى جارىعىن ايىرىپ وتىر. ءۇي توبەسىندە جاۋىن-شاشىن, قار جينايتىن قوندىرعى ارقىلى سۋ ماسەلەسىن دە شەشىپ وتىر. ىقشام, وڭتايلى ءارى ارزان.
جۋىردا وبلىسقا كەلگەن ساپارىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى-اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ومىرزاق شوكەەۆ وتە وتكىر ماسەلەنى كوتەردى. – اۋىل شارۋاشىلىعىنا بەرىلەتىن سۋبسيديا بۇگىنگى تاڭدا 240 ملرد تەڭگەگە جەتتى. بۇل – ەلباسىنىڭ اتالعان سالاعا دەگەن قامقورلىعى. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن 2,5 ەسەگە كوبەيتۋ كەرەكتىگىن تاپسىردى. بۇل تۇرعىدا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى – اگرارلى سالا ەكەندىگىن ەسكەرۋ كەرەك. ەت, ءسۇت, ماقتا ونىمدەرى مەن باقشا داقىلدارىن وندىرۋدە ءوڭىردىڭ ۇلەسى ەرەكشە. الداعى ۋاقىتتا ۇكىمەت ماجىلىسىندە جىلدىڭ جاڭا جوسپارىن بەكىتىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋ ءۇشىن تىڭ جوبالاردى قولعا الاتىن بولامىز, – دەدى ءو.شوكەەۆ. وسىنى ايتقان ول اۋىل شارۋاشىلىعىنا بەرىلىپ جاتقان سۋبسيديانىڭ ايتارلىقتاي قايتارىمى جوقتىعىنا قىنجىلىس ءبىلدىردى. شارۋاشىلىقتار ۇكىمەت بەرگەن اقشانى ۇنەمدەي بىلمەيدى.
قازاقستاندا كوز مايىن تاۋىسىپ جاڭا تەحنولوگيانى جاساپ جاتقان عالىمدار كوپ. كەيبىرەۋلەرى ءوز ەلىمىزدە مۇمكىندىگى بولماعان سوڭ شەتەلگە كەتىپ جاتىر. كەزىندە كسرو-دا شىعاتىن عىلىمي جۋرنالداردى اۋدارۋمەن اينالىساتىن ءبىر ورتالىق جاپونيادا بولعان ەكەن. جاقسى ىزدەنىستەردى ءىس جۇزىنە اسىرادى. الىسقا بارماي-اق, تامشىلاتىپ سۋارۋدىڭ العاشقى نەگىزى جامبىلداعى گيدرومەلوراتيۆتىك ينستيتۋتتا جاسالعانىن ايتساق بولادى. تاريحي وتانى يزرايلگە كوشكەن عالىم ارمانىن سول جەردە ىسكە اسىرعان.
ايتپاعىمىز, ەلباسى جولداۋىندا نە ىستەۋ كەرەك ەكەنىن بارىنشا ناقتىلاپ بەردى. كەتپەن سابىنان قاراۋىل قاراماي, سولاردى جۇزەگە اسىرا الساق شىن باقۋاتتى ەل بولامىز. وعان قازاقستاننىڭ جاعدايى جەتەدى.
باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى