سەيسەنبى كۇنى ستراسبۋرگ قالاسىندا وتكەن وتىرىستا ەۋروپالىق پارلامەنت داۋىس بەرۋشىلەردىڭ ناتيجەسى بويىنشا قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى سەرىكتەستىك پەن ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويۋعا كەلىستى.
2015 جىلدىڭ 21 جەلتوقسانىندا استانادا قول قويىلعان جانە 2016 جىلدىڭ 1 مامىرىنان باستاپ ۋاقىتشا قولدانىسقا ەنگىزىلگەن كەڭەيتىلگەن سەرىكتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى 654 دەپۋتتاتىڭ 511-ءى قولداعان بولاتىن. ال 115 پارلامەنتاري قارسى شىقسا, 28-ءى داۋىس بەرۋدەن باس تارتتى.
«بۇل كەلىسىم ورتالىق ازيانىڭ ەڭ ماڭىزدى ەلىمەن ساياسي جانە ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىققا ىقپال ەتەدى. ەۋروپالىق وداق قازاقستاننىڭ ەڭ ءىرى ينۆوستورى ءارى ماڭىزدى ساۋدا ارىپتەستەرىنىڭ ءبىرى بولىپ ەسەپتەلەدى», – دەدى ەۋروپارلامەنتتىڭ فينليانديالىق دەپۋتاتى ليسا يااكونسااري.
سونداي-اق, ول ەلىمىز ەۋرووداقتىڭ ورتالىق ازياداعى ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
ال فورماتتاعى ىنتىماقتاستىق مىنا ىستەردەگى ماسەلەلەردى جانداندىرا تۇسپەك: ساۋدا, ەنەرگەتيكا جانە تۇراقتى دامۋ, سونداي-اق, تەرروريزمگە قارسى كۇرەس جانە جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋدى تاراتپاۋ سەكىلدى قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى.
ەۋروپالىق پارلامەنت ادام قۇقىعى تاقىرىبىنا قاتىستى ايتارلىقتاي رەفورمالار كۇتىپ وتىر. بۇل ەو-مەن ەكونوميكالىق بايلانىستاردى نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزۋى قاجەت.
«پارلامەنت قازاقستانمەن ادام قۇقىعى جونىندە ديالوگ جۇرگىزۋ ءىسىن جاقسىلىققا بالايدى. الداعى ۋاقىتتا وسى ماسەلەدە تۇراقتى تۇردە ديالوگقا قاتىسىپ تۇرادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. ءبىز ۇلكەن كەلىسىمدەر ەكى تاراپقا دا ايتارلىقتاي پايدا اكەلەدى دەپ ەسەپتەيمىز», – دەپ قورىتىندىلادى ليسا يااكونسااري.
ال ەۋروپالىق كوميسسيا اتىنان قاتىسقان ادىلەتتىلىك, تۇتىنۋشىلار جانە گەندەرلىك تەڭدىك ماسەلەلەرىنە قاتىستى ەۋروكوميسسار ۆەرا يۋروۆانىڭ ايتۋىنشا سەرىكتەستىك پەن ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ تۋرالى كەلىسىم ەو-نىڭ ايماقتاعى ەڭ جاقىن سەرىكتەستەرىنىڭ بىرىمەن قارىم-قاتىناس ورناتۋدىڭ جاڭا دەڭگەيىن كورسەتتى. ول قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋ قازىرگى ساتتەگىدەي بەرىك بولماعانىن العا تارتتى.
«ەۋروپالىق وداق پەن ورتالىق ازياداعى ارىپتەستەرىمىزدىڭ اراسىندا بىرقاتار ورتاق ماقسات بار: ايماقتاعى بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىق, تەرروريزممەن كۇرەس, زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن كۇشەيتۋ, ءال-اۋقات پەن ساۋدانىڭ جاقسارۋى. ەو مەن قازاقستاننىڭ جوعارى دەڭگەيدەگى ىنتىماقتاستىعى ءىس جۇزىندەگى ەكى جاقتىڭ ورتاق ماقساتتارى مەن مۇددەلەرىن العا جىلجىتۋدىڭ سەنىمدى ۇلگىسى سانالادى», – دەدى ۆەرا يۋروۆا.
جاڭا كەلىسىم ىنتىماقتاستىقتىڭ 29 باعىتتى قامتيدى. ولاردىڭ قاتارىنا ەكونوميكا, ساۋدا, جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋدى تاراتپاۋ, تەرروريزممەن كۇرەس, كليماتتىڭ وزگەرۋى, دەنساۋلىق ساقتاۋ, مەملەكەتتىك قارجىنى جانە سالىق سالۋدى باسقارۋ باعىتى كىرەدى.
ۆەرا يۋروۆانىڭ ايتۋىنشا ەۋرووداق قازاقستاننىڭ جاسىل ەكونوميكانى ناسيحاتتاۋداعى مىندەتتەرىن جوعارى باعالايدى. بۇل ەۋروپالىق كوميسسيانىڭ نازار اۋدارىپ وتىرعان باستى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. سونداي-اق, ەو-نىڭ ورتالىق ازياداعى ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن دا ۇمىتپادى.
ەۋروكوميسسار ءوز سوزىندە حالىقارالىق الاڭدا قازاقستان «ايماقتىق جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتەگى ماڭىزدى سەرىكتەس» اتانعانىن ايتتى. بۇدان بولەك, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ رەجىمىن كۇشەيتۋ جانە حالىقارالىق تۇراقتىلىقتى نىعايتۋ ىسىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءرولىن ەسكە سالدى.
ءوز كەزەگىندە ەۋروپالىق پارلامەنت دەلەگاتسياسىنىڭ باسشىسى, ەۋروپارلامەنتتىڭ لاتۆيالىق دەپۋتاتى يۆەتا گريگۋلە قازىرگى ۋاقىتتا ەو-عا مۇشە 28 مەملەكەتتىڭ 18-ءى سەرىكتەستىك پەن ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ تۋرالى كەلىسىمدى بەكىتكەنىن اتاپ ءوتتى. ول قازاقستان ەو-نىڭ ايماقتاعى تۇراقتى ءارى كونسترۋكتيۆتى سەرىكتەسى ەكەنىن ايتۋدى ۇمىتپادى. قر تەرروريزممەن كۇرەستىڭ باستى كەپىلگەرى ەكەنىن, سونداي-اق, جاڭا كەلىسىم ەلىمىزدىڭ «جاڭا پلاتفورما مەن ينۆەستيتسيانىڭ قۇرالى» بولاتىنىن مالىمدەدى.
دايىنداعان ايان ءابدۋالي, «ەگەمەن قازاقستان»