بۇگىن پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ «Kazakhstan Global Investment Roundtable» فورۋمىنىڭ پلەنارلىق سەسسياسىندا سويلەگەن سوزىندە ينۆەستيتسيالىق احۋالدى دامىتۋ مەن ينۆەستورلارعا ارنالعان كەڭەيتىلىپ جاتقان مۇمكىندىكتەر تۋرالى باياندادى.
قۇرمەتتى حانىمدار مەن مىرزالار!
بارشاڭىزدى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق كوكجيەگىنە ارنالعان ءبىرىنشى حالىقارالىق دوڭگەلەك ۇستەل باسىندا كورگەنىمە قۋانىشتىمىن.
ءبىزدىڭ شاقىرۋىمىزعا كەلىسىمىن بەرىپ, ءۇن قاتقان 100-دەن استام حالىقارالىق كومپانيالارعا, قارجىلىق ۇيىمدارعا, ەلشىلىكتەرگە, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارعا, شەتەلدىك باق-قا شىنايى ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرەمىز.
قازاقستان ۇكىمەتى سىزدەردىڭ كەلەلى ۇسىنىستارىڭىز بەن جاڭا يدەيالارىڭىز ءۇشىن قاشان دا اشىق. سوندىقتان, بۇگىن وسى جەردە مەنىڭ ارىپتەستەرىم – مينيسترلەر, مەملەكەتتىك جانە جەكە سەكتورلاردىڭ وكىلدەرى, ەلىمىزدىڭ جەتەكشى كاسىپكەرلەرى كۇنى بويى سىزدەرمەن بىرگە جۇمىس ىستەيتىن بولادى.
مۇنداي سۇحبات سىزدەردىڭ ينۆەستيتسيالىق ۇسىنىستارىڭىز بەن قازاقستانداعى ىسكەرلىك پەرسپەكتيۆالارىڭىز بويىنشا پىكىر الماسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جانە ءبىز سىزدەرگە ۇسىنىلىپ وتىرعان Kazakhstan International Business and Investment Dialog فورماتى تۇراقتى بولاتىنىنا ۇمىتتەنەمىز.
***
ۇكىمەتتىڭ باستى ماقساتى – قازاقستانعا «جاڭا بۋىننىڭ» ينۆەستيتسيالارىن تارتۋ پروتسەسىن ىنتالاندىرۋدىڭ اۋقىمدى ءارى ورنىقتى ستراتەگياسىن قالىپتاستىرۋ.
ءبىز بۇگىنگى كەزدەسۋدى وسى باعىتتاعى ماڭىزدى قادامداردىڭ ءبىرى رەتىندە باعالايمىز.
قازاقستان نەلىكتەن ينۆەستيتسيالار ءۇشىن تارتىمدى بولۋدا؟
ينۆەستورلار قازاقستاندا وزدەرىنىڭ بيزنەستەرىن دامىتا وتىرىپ, قانداي پايدا مەن مۇمكىندىكتەرگە يە بولادى؟
بىرىنشىدەن, الەمدىك وزگەرىستەرمەن بايلانىستى بولعان 2014-2016 جىلدارداعى قيىنشىلىقتاردان سوڭ ەل ەكونوميكاسى تۇراقتالا باستادى.
قابىلدانعان ءىس-شارالاردىڭ ناتيجەسىندە 2017 جىلدىڭ 10 ايىنداعى ءجىو ءوسىمى 4% قۇرادى. جەكەمەنشىك ينۆەستيتسيالار مەن حالىقتىڭ تۇتىنۋشىلىق بەلسەندىلىگى قالىپقا كەلۋدە.
ءسويتىپ, ەلىمىزدىڭ الەمدىك شىنايىلىققا بەيىمدەلۋى ورىن الدى. ءبىز ەكونوميكالىق ءوسىم جولىنا شىقتىق.
ەكىنشىدەن, ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز ءوزىنىڭ دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭىنە اياق باستى.
2017 جىلدىڭ باسىنان باستاپ ەل پرەزيدەنتى قازاقستاندى ءۇشىنشى جاڭعىرتۋ باعىتىن جاريالادى. ونىڭ ماقساتى – «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن, پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بەس ينستيتۋتتىق رەفورماسىن ىسكە اسىرۋ جانە جاڭا جاعدايدا ەلىمىزدى الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا قاراي ودان ءارى ىلگەرىلەتۋ.
ءۇش باعىتتا اۋقىمدى جۇمىس ءورىس الدى: ساياسي دەموكراتيزاتسيالاۋ (كونستيتۋتسيالىق رەفورما جۇرگىزىلدى), قوعامدىق وي-سانانى جاڭعىرتۋ جانە ادامي كاپيتال ساپاسىن ارتتىرۋ, ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ جاڭا مودەلىن قۇرۋ, جەكەشەلەندىرۋ مەن قايتا رەتتەۋ ەسەبىنەن ەكونوميكاداعى مەملەكەتتىڭ ءرولىن قىسقارتۋ, جەكە سەكتوردى ىنتالاندىرۋ, تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ جانە تسيفرلاندىرۋ, جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرۋ.
ۇكىمەت الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ بارلىق نەگىزگى باعىتتارى بويىنشا جان-جاقتى جول كارتاسىن قامتيتىن 2025 جىلعا دەيىنگى ءىس-قيمىلدىڭ ستراتەگيالىق جوسپارىن قابىلدادى. ول مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاراۋىندا.
وزگەرىستەر مەن پايدا بولاتىن قاۋىپ-قاتەرلەردى ءتيىمدى باسقارۋ ءۇشىن جوبالىق باسقارۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى.
باسىمدىقتا — ەكونوميكانىڭ 8 بازالىق سالاسى جانە جۇمىستىڭ مىناداي تۋرا باعىتتارى بار:
ەكونوميكانىڭ پەرسپەكتيۆالىق سەكتورلارىندا جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ;
جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ;
تەحنولوگيالىق قايتا جاراقتاندىرۋ جانە تسيفرلاندىرۋ.
قازىر جوبالىق مەنەدجمەنت ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرى دەڭگەيىندە ەنگىزىلۋدە.
وسىلايشا, ءبىز اۋقىمدى دايىندىق جۇمىستارىن جۇرگىزدىك, نە ىستەۋ جانە قالاي ىستەۋ قاجەتتىگىن بىلەمىز.
ۇشىنشىدەن, قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى اياسىندا كولەمدى ينۆەستيتسيالار سالۋ كوزدەلگەن اگروونەركاسىپ كەشەنىن جانە ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سالالارىن جاڭارتۋ, زاماناۋي عىلىمدى قاجەتسىنەتىن ءوندىرىستى دامىتۋ بويىنشا ءبىزدىڭ ساياساتىمىز ينۆەستورلارعا ۇلكەن مۇمكىندىكتەر اشادى.
ءبىز ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋدى جالعاستىرىپ, ينۆەستورلاردى مەتاللۋرگيا, مۇناي وڭدەۋ, حيميا جانە ماشينا جاساۋ سالاسىنا شاقىرامىز.
قازاقستان مىس, التىن, سيرەك كەزدەسەتىن جانە سيرەكجەرلىك مەتالدار, ونىڭ ىشىندە ليتي, ۆانادي, فوسفات شيكىزاتى جانە ت. ب. ءوندىرىسىن شىعارۋ جانە دامىتۋ جونىندەگى كوپتەگەن جوبالارعا يە.
وڭدەۋ ونەركاسىبىن ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن ءبىز گەولوگيالىق بارلاۋعا, شيكىزاتتى بايىتۋعا جانە وڭدەۋگە ارنالعان جاڭا تەحنولوگيالاردى ينۆەستيتسيالاۋعا مۇددەلىمىز.
ءبىز اگروونەركاسىپ كەشەنىن اۋقىمدى جاڭعىرتۋدى باستادىق. قازاقستان بيداي ۇنىن شىعارۋ بويىنشا الەمدىك كوشباسشىلاردىڭ ءبىرى. ءبىز بۇل ارتىقشىلىقتى ودان ءارى نىعايتامىز, دەگەنمەن اگرارلىق سەكتوردى قۇرىلىمدىق رەفورمالاۋ جۇمىستارىن جۇزەگە اسىرىپ, نارىق سۇرانىسىنا سايكەس ەگىستىك القاپتارىن ءارتاراپتاندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىرمىز.
تىڭايتقىشتار, بيوقوسپالار جانە سۇرىپتاۋ سالاسىنداعى جاڭا ازىرلەمەلەردى ەنگىزۋدى قوسا العاندا, بارلىق سالانى عىلىمي-تەحنيكالىق جانە تەحنولوگيالىق قايتا جاراقتاندىرۋ شارالارى قولعا الىندى.
مۇنىڭ ءبارى ازىق-ت ۇلىك ونەركاسىبىنە ينۆەستيتسيا سالۋعا ۇلكەن مۇمكىندىكتەر بەرەدى.
ۇكىمەتتىڭ قىتايمەن, باسقا دا كورشىلەس نارىقتارمەن ساۋدا شەكتەۋلەرىن الىپ تاستاۋ بويىنشا اتقارعان جۇمىستارىمەن قاتار, بۇل قارقىندى ءارى ەكسپورتقا باعدارلانعان اگروبيزنەس سەكتورىن ەرەكشە تارتىمدى ەتەدى.
اسىرەسە قىتايمەن ۇلكەن جۇمىس جۇرگىزىلدى. ەكى ەل اراسىنداعى بارلىق دەرلىك نەگىزگى ساۋدا كەدەرگىلەرى رەتتەلدى. شامامەن وتكەن اپتادا قىتايدىڭ مەملەكەتتىڭ كەڭەسىنىڭ پرەمەرى لي كەتسيانمەن سوچي قالاسىندا كەزدەسۋ ءوتتى, وندا ءبىز قالعان ساۋدا كەدەرگىلەرى 2018 جىلى تولىقتاي رەتكە كەلتىرىلەدى دەپ كەلىستىك. وسىلايشا, وتە اۋقىمدى نارىق اشىلادى جانە دە بۇگىن قازاقستاندا شىعارىلاتىن ءونىم — اۋىل شارۋاشىلىعى, ورگانيكالىق ونىمدەر قىتايدا جوعارى سۇرانىسقا يە.
تورتىنشىدەن, قازاقستان بۇگىندە ينفراقۇرىلىمدى, لوگيستيكانى, كولىكتى جانە ولارمەن بايلانىستى قىزمەتتەردى دامىتۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيالىق تارتىمدى ەل بولىپ وتىر.
سوڭعى ءۇش جىلدا ءبىز اۋقىمدى ينفراقۇرىلىمدىق قۇرىلىس جۇرگىزىپ, ماڭىزدى الەمدىك نارىقتارعا شىعۋ ءۇشىن قىسقا ءارى ۇنەمدى كولىكتىك-لوگيستيكالىق «جول» جاسادىق.
«باتىس ەۋروپا — باتىس قىتاي» حالىقارالىق ترانزيت ءدالىزىنىڭ قازاقستاندىق ۋچاسكەسىنىڭ شامامەن 3 مىڭ شاقىرىمىندا قۇرىلىس اياقتالدى, بۇل قىتايداعى ليانيۋنگان پورتىنان رەسەيدىڭ سانكت-پەتەربۋرگ پورتىنا جۇك تاسىمالداۋ ۋاقىتىن 10 كۇنگە دەيىن قىسقارتادى.
ورتالىق ازيا ەلدەرىن پارسى شىعاناعى مەن يراننىڭ وڭتۇستىگىندەگى باندار-ابباس پورتىمەن بايلانىستىراتىن «قازاقستان — تۇركىمەنستان — يران» جاڭا تەمىرجول ءدالىزى سالىندى.
ءبىز قىتايمەن شەكارادا «قورعاس — شىعىس قاقپاسى» قۇرعاق پورتىن سالدىق. بۇل قازاقستانداعى تۇڭعىش جەر بەتىندەگى پورت جانە ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى لوگيستيكالىق پارك.
ەلىمىزدىڭ باتىسىندا كاسپي تەڭىزىندەگى اقتاۋ پورتى كەڭەيتىلدى. جاڭا پاروم كەشەندەرى جۇيەسى بار قۇرىق جاڭا پورتى سالىندى. مۇنداي قادامدار قازاقستاندىق پورتتاردىڭ جۇكتەمە قۋاتىن جىلىنا 25 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرادى.
مۇنىڭ ءبارى ينفراقۇرىلىمدىق شەكتەۋلەردى الىپ تاستايدى, سولتۇستىكتەن وڭتۇستىككە قاراي جانە شىعىستان باتىسقا قاراي جۇك تاسىمالداۋ ۋاقىتىن قىسقارتادى, بۇل بيزنەس ءۇشىن وتە ءتيىمدى!
ءبىزدىڭ ستراتەگيالىق ماقساتىمىز — قازاقستاندى ورتالىق ازيانىڭ ءىرى كولىكتىك-لوگيستيكالىق حابى ەتۋ.
ۇكىمەت الداعى ەكى-ءۇش جىلدا (2020 جىلعا قاراي) ترانزيتتىك تاسىمالداردى 2 ملن كونتەينەرگە دەيىن ۇلعايتىپ, ترانزيتتەن $5 ملرد دەيىن پايدا تابۋدى جوسپارلاپ وتىر.
قازاقستاننىڭ بارلىق كولىكتىك-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمى جانە «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ء«بىر بەلدەۋ جانە ءبىر جول» جانە «جىبەك جولىنىڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىن» قۇرۋ بويىنشا قىتايدىڭ مەگا جوبالارىمەن تۇيىندەس.
ءبىز ينۆەستورلاردى كولىك جانە لوگيستيكا سالاسىنا ينۆەستيتسيا سالىپ, بىزبەن بىرگە ءوسىپ, قارجىلاي پايدا تابۋعا شاقىرامىز!
بەسىنشىدەن, ەلىمىزدە يننوۆاتسيالىق-يندۋستريالىق دامۋدىڭ ەكىنشى بەسجىلدىعى جۇرگىزىلىپ جاتىر. قازاقستاننىڭ ونەركاسىپتىك كاسىپورىندارى الدىڭعى قاتارلى تەحنولوگيالاردى, يندۋستريا 4.0 ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋگە, ءوندىرىستى اۆتوماتتاندىرۋعا جانە روبوتتاندىرۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىر.
بيىل نەمىس سەرىكتەستەر — فراۋنگوفەر اتىنداعى قولدانبالى زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىمەن بىلەسىپ, ءبىز وڭدەۋ جانە تاۋ-كەن سەكتورلارىنىڭ 500 كاسىپورنىنىڭ وسىنداي جاڭعىرتۋعا ازىرلىگىن باعالادىق, جانە ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سالالارىن تەحنولوگيالىق جاڭارتىپ, تسيفرلاندىرۋدىڭ جول كارتاسىن دايىندادىق.
كۇنى كەشە ۇكىمەت وتىرىسىندا ءبىز «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن قابىلدادىق, ول ەلباسىنىڭ قاراۋىنا جىبەرىلدى. قىركۇيەكتە ەل ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن ۇلكەن تانىستىرىلىم ءوتتى.
التىنشىدان, قازاقستانعا ينۆەستيتسيا سالۋ ارقىلى سىزدەر قانداي نارىققا يە بولاسىزدار. ەۋروپا مەن ازيا اراسىنداعى جەر ءۇستى ساۋدا "كوپىرىنىڭ" ورتالىعىندا ورنالاسۋىنىڭ ارقاسىندا, سونداي-اق ءبىزدىڭ تاتۋ كورشىلىك ساياساتىمىزعا جانە ساۋداداعا كەدەرگىلەردى ازايتۋىنا بايلانىستى قازاقستانعا ەڭ ءىرى — ەاەو, رەسەي, قىتاي, ورتالىق ازيا نارىقتارى اشىق.
ءبىزدىڭ ينۆەستورلارىمىزعا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىنداعى ينتەگراتسيالىق پروتسەستەر ەلەۋلى پەرسپەكتيۆالار اشۋدا.
بارلىق سىرتقى ەكونوميكالىق باعىتتار بويىنشا ساۋدا-ساتتىقتى دامىتۋ ءۇشىن كەدەندىك جانە سەرتيفيكاتتاۋ كەدەرگىلەرىن تومەندەتۋ بويىنشا تۇراقتى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.
جەتىنشىدەن, ءبىز ينۆەستورلارعا مۇلدەم جاڭا تەتىك — استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن ۇسىنامىز. بۇگىن ءبىز وعان جەكە پانەلدىك سەسسيا ارنادىق.
ونىڭ باستى ماقساتى — يننوۆاتسيالىق قىزمەتتى ىنتالاندىرۋ جانە ينۆەستيتسيالار تارتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ.
ءبىز قارجى ورتالىعىن حالىقارالىق بيرجالارمەن بىرلەسۋدىڭ زاماناۋي قارجى قۇرالى رەتىندە قۇردىق. ونىڭ قاتىسۋشىلارى ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن سالىقتىق, ۆيزالىق جانە ەڭبەك رەجيمدەرى ۇسىنىلادى.
احقو سوت ءىسىن اعىلشىن تىلىندە جۇرگىزۋ ارقىلى بريتاندىق قۇقىقتىڭ قاعيدالارى مەن نورمالارىنا سايكەس جۇمىس ىستەيتىن بولادى. تۋىندايتىن داۋلاردى شەشۋ ءۇشىن ونىڭ اۋماعىندا حالىقارالىق اربيتراج ورتالىعى جۇمىس ىستەيتىن بولادى.
2018 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ, وسى اربيتراج ورتالىعىنىڭ اشىقتىعى ەكساۋماقتىلىق قاعيداسى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىنى وتە ماڭىزدى. كەز كەلگەن ينۆەستور ءوز جوباسىنىڭ ەل اۋماعىنىڭ قاي جەرىندە ىسكە اسىرىلۋىنا قاراماستان, سوندا جۇگىنە الادى.
مۇنداي قارجى قىزمەتتەرىن الەمنىڭ ساناۋلى ەلدەرى عانا ۇسىنا الادى!
سەگىزىنشىدەن, قازاقستاندا قازىر جۇرگىزىلىپ جاتقان جەكەشەلەندىرۋدىڭ ەكىنشى اۋقىمدى «تولقىنى» ينۆەستورلار ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىكتەر بەرەدى.
ۇكىمەت ەكونوميكانى مەملەكەت يەلىگىنەن الۋ ساياساتىن جۇرگىزىپ جاتىر. 900-گە جۋىق كومپانيا (902) باسەكەلەس ورتاعا بەرىلەدى.
مەملەكەتتىك مەنشىك پەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ (ۇلتتىق حولدينگتەردىڭ 57 كومپانياسى) 65 ۇزدىك كومپانياسى ەڭ تارتىمدىلارى بولىپ سانالادى.
ءسىزدى جەكەشەلەندىرۋگە قاتىسۋعا شاقىرامىن.
مەن قازىر ينۆەستورلار ءۇشىن ەڭ ءتيىمدى ءسات كەلدى دەپ ويلايمىن.
اتالعان تاقىرىپقا دا جەكە سەسسيا ارنادىق.
***
قۇرمەتتى حانىمدار مەن مىرزالار!
ءبىراز ۋاقىتتان كەيىن مامانداندىرىلعان «دوڭگەلەك ۇستەلدەر» مەن بريفينگتەر وتكىزىلەدى, وندا سىزدەردى قىزىقتىراتىن سۇراقتار بويىنشا قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ مۇشەلەرىمەن تولىعىراق اڭگىمەلەسۋگە بولادى.
ءبىز ۇسىناتىن شارالار مەن جوبالار حالىقارالىق بيزنەس قاۋىمداستىققا قىزىعۋشىلىق پەن پايدا اكەلەتىنىنە سەنىمدىمىن.
ءبىزدىڭ بارلىق جوسپارلارىمىزدى تابىستى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جاڭا ينۆەستيتسيالار اعىنى قاجەت.
بۇل ماسەلەنى شەشۋدىڭ نەگىزى بار.
قازاقستان بۇگىندە PriceWaterhouseCoopers (PWC) جانە دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ ەسەبىنە سايكەس 189 ەلدىڭ ىشىندە سالىق احۋالىنىڭ قولايلىلىق دەڭگەيى بويىنشا 18-ءشى ورىنعا يە.
سونداي-اق, قازاقستان دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ Doing Business رەيتينگىسىندە الەمنىڭ 190 ەلى اراسىندا 36-ورىنعا يە. ءبىز رەيتينگتىڭ بارلىق 10 ينديكاتورى بويىنشا جاقسى كورسەتكىشەرگە قول جەتكىزدىك. «مينوريتارلىق ينۆەستورلاردى قورعاۋ» ينديكاتورى بويىنشا ءبىز ءبىرىنشى ورىندى يەمدەنەمىز. «كەلىسىمشارتتاردى ورىنداۋ» كورسەتكىشى بويىنشا – التىنشى ورىن.
ءبىز الدىمىزعا Doing Business رەيتينگىسىندە جاقىن ارادا 20-لىقتىڭ قاتارىنان ورىن الۋ تۋرالى ماقسات قويدىق.
وسى ماقساتتا ءبىز 2018 جىلى ۇلتتىق جانە سۋبۇلتتىق دەڭگەيلەردە بيزنەس جۇرگىزۋ جاعدايلارىن جاقسارتۋ ءۇشىن جاڭا, جەتىنشى زاڭنامالىق تۇزەتۋلەر پاكەتىن دايىندايمىز.
سونىمەن بىرگە, ءبىز ينۆەستيتسيا ءۇشىن جاھاندىق باسەكەلەستىك كۇشەيىپ تۇرعان جاعدايدا, ءار ينۆەستور ءۇشىن بەلسەندى تۇردە كۇرەسۋدەن باسقا تاڭداۋ جوق ەكەنىن تۇسىنەمىز.
ءارى ءبىز سوعان دايىنبىز!
بۇگىندە قازاقستان ۇكىمەتى ينۆەستورلار ءۇشىن بارىنشا قولايلى جاعداي جاساۋ ساياساتىن ۇستاناتىنىن مالىمدەيدى!
ەگەر ءسىز ۇكىمەتتىڭ ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ ءۇشىن نە ىستەگەنىن سۇراساڭىز, مەن ناقتى شەشىمدەر بار ەكەنىن جانە ولارعا سۇيەنە الاتىنىڭىزدى نىق سەنىممەن ايتا الامىن!
ماڭىزدىلارىنا توقتالىپ وتەيىن.
ينۆەستيتسيالار اعىنىن ىنتالاندىرۋ ءۇشىن ءبىز جاڭا ۇلتتىق ينۆەستيتسيالىق ستراتەگيانى ازىرلەدىك جانە ونى ىسكە اسىرۋدى قولعا الدىق. ونى ازىرلەۋگە دۇنيەجۇزىلىك بانك ماماندارى مەن باسقا دا حالىقارالىق ساراپشىلار قاتىستى.
شەتەلدىك جانە ايماقتىق قۇرىلىمدار جەلىسىمەن «كazakh Invest» ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ ۇلتتىق كومپانياسى قۇرىلدى. ول ۇكىمەت اتىنان شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن «بىرىڭعاي كەلىسسوز جۇرگىزۋشى» رەتىندە ارەكەت ەتەدى.
بۇدان وزگە, ماڭىزدى ەلدەردە قازاقستان ەلشىلىكتەرىندە ەلشىلەردىڭ ينۆەستيتسيالار جونىندەگى كەڭەسشىلەرى تاعايىندالادى. ولاردىڭ بارلىعى سىزگە قولجەتىمدى بولادى!
سونداي-اق, ەكسپورت ونىمدەرىن وندىرۋشىلەردى قولداۋ ءۇشىن كەدەرگىلەردى جويۋعا, سىرتقى جانە ىشكى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا باعىتتالعان ارنايى ەكسپورتتىق ستراتەگيا ازىرلەندى. مۇندا ءسىزدىڭ ارىپتەسىڭىز «Kazakh Export» جاڭا ۇلتتىق كومپانياسى بولادى.
ءبىز ەكى ماڭىزدى باعىتتا كاسىپكەرلىك جانە ينۆەستيتسيالار سالاسىنداعى زاڭنامانى تۇبەگەيلى وزگەرتتىك.
ءبىرىنشىسى — بيزنەستىڭ شىعىندارىن جان-جاقتى تومەندەتۋ جانە ەڭ الدىمەن ەنەرگەتيكا, كولىك, لوگيستيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى قايتا رەتتەۋ رەفورماسى. شاعىن جانە ورتا بيزنەستى تەكسەرۋگە قويىلاتىن تالاپتاردى شامامەن 60%-عا دەرلىك ازايتتىق. ليتسەنزيالار مەن رۇقساتتار سانى 3 ەسەدەن استامعا قىسقارتىلدى. سالىق ورگاندارىنىڭ جوسپارلى تەكسەرۋلەرى 40%-عا قىسقارتىلدى.
ەكىنشى باعىت — بۇل بيۋروكراتيانى تومەندەتۋ جانە E-government ۆەب-پورتالى ارقىلى ەلەكتروندى تۇردەگى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ارتتىرۋ.
ۇكىمەت جاڭا سالىق كودەكسىنىڭ جوباسىن ازىرلەپ, پارلامەنتكە ۇسىندى, ونىڭ يدەولوگياسى سالىق تولەۋشىلەردىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋعا جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردى ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان. بارلىق بەلگىسىزدىكتەر مەن قاتەلىكتەر سالىق تولەۋشىلەردىڭ پايداسىنا تۇسىندىرىلەدى.
بۇدان وزگە, جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى جاڭا كودەكس ازىرلەندى, ول «كىم ءبىرىنشى كەلدى, سول الدى» قاعيداسىنا نەگىزدەلگەن. ول قورلاردى ەسەپتەيتىن جانە گەولوگيالىق اقپاراتقا ەركىن اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتەتىن حالىقارالىق جۇيەنى ەنگىزەدى. قابىلدانعان شارالار قاتتى پايدالى قازبالارعا 18 ايدان 10 كۇنگە دەيىن جەر قويناۋىن پايدالانۋ قۇقىعىن بەرۋ ۋاقىتىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونىمەن قاتار كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا ايتارلىقتاي سەرپىن بەرەتىن جاڭا كەدەن كودەكسى دايىندالدى. باسىمدىق دەكلاراتسيانى ەلەكتروندى تۇردە بەرۋگە قويىلادى. سونىڭ ناتيجەسىندە تاۋارلاردى شىعارۋ ۋاقىتى التى ەسەگە, 4 ساعاتقا دەيىن ازايادى.
ەركىن ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالدى ايماقتاردى رەتتەۋدى جاقسارتاتىن زاڭ جوباسى ازىرلەندى.
ينۆەستيتسيالار ءۇشىن ماڭىزدى بارلىق وسى زاڭدار مəجىلىستە تالقىلاندى, جانە سەناتتا قارالعاننان كەيىن كوپ ۇزاماي بارلىق 4 زاڭ جوباسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ قول قويۋىنا ۇسىنىلادى. ءبىز ولار 2018 جىلدان باستاپ كۇشىنە ەنەدى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز.
ۇكىمەت ينۆەستيتسيالىق احۋال كوپتەگەن جاعدايدا جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىنىڭ ارەكەتتەرىنە بايلانىستى ەكەنىن تۇسىنەدى. سوندىقتان دا ءبىز بيىلدان باستاپ بيزنەستى جۇرگىزۋدىڭ قولايلىعى بويىنشا وڭىرلەردى باعالايتىن جاڭا رەيتينگ ەنگىزدىك, ول سۋبۇلتتىق رەيتينگ دەپ اتالادى. ەرتەڭ ەلباسى پرەميالاردى تابىستايدى.
نەگىزگى نازار ينۆەستورلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتۋگە, ونەركاسىپتىك نىساندارعا جەر تەلىمىن بەرۋ تارتىبىندەگى اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالاتىن بولادى.
ءبىز شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتۋعا قاتىستى ءادىس-تاسىلدەرىمىزدى ىرىقتاندىردىق. بۇل ماڭىزدى ماسەلە. ءبىز تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا جالپى جۇمىس كۇشىن دايارلاۋ ماسەلەسىن شەشتىك.
الايدا, قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى اياسىندا شەشىلۋى ءتيىس مىندەتتەر جوعارى تەحنولوگيالىق وندىرىستە جۇمىس ىستەۋگە قابىلەتتى ءارى ەڭ وزىق داعدىلاردى يگەرگەن, «جاڭا بۋىن» كاسىپتەرى بويىنشا جوعارى بىلىكتى مامانداردى تالاپ ەتەدى.
سول سەبەپتى دە ءبىز شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتۋ جولدارىن جەڭىلدەتىپ جاتىرمىز. قازىردىڭ وزىندە 60-تان استام ەلدىڭ ازاماتتارى قازاقستانعا ۆيزاسىز رەجيمدە كەلە الادى.
مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ, مامانداردى جەرگىلىكتى قامتۋ, ناقتى شەتەلدىك زاڭدى تۇلعاداعى جۇمىس تاجىريبەسى بويىنشا تالاپتار جەڭىلدەتىلگەن.
بارلىق ينۆەستورلاردى الاڭداتىپ وتىرعان ۇلكەن ماسەلە — مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك. ءبىز جوبالاردى جوسپارلاۋدىڭ بارلىق راسىمدەرىن جەڭىلدەتتىك.
ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, سپورت, تۇرعىن ءۇي شارۋاشىلىعى, اۋىل شارۋاشىلىعى, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, ەنەرگەتيكا جانە كولىك سالالارىندا تيپتىك كونكۋرستىق قۇجاتتاردى بەكىتتىك.
ءبىز سونداي-اق كەلىسىمشارتتار جوبالارىنىڭ ساراپتاماسىن جانە كونكۋرستىق راسىمدەردى وڭتايلاندىردىق. تۇتىنۋ كەپىلدىگىن ءۇش جانە ودان دا كوپ جىلعا دەيىن ارتتىردىق.
اقپاراتتانۋ دەڭگەيى مەن تاجىريبە الماسۋدى ارتتىرۋ ءۇشىن ءمجا تابىستى ىسكە اسىرىلعان جوبالارىنىڭ بىرىڭعاي بازاسىن قۇردىق. ەندى ول سىزدەرگە قولجەتىمدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, بۇگىندە ءبىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق فورۋم جۇمىسى اياسىندا ۇلكەن الماتى اينالما جولى جوباسى بويىنشا مەموراندۋمعا قول قويىلادى.
مەن تۇرىك جانە كورەي سەرىكتەستەرىن قۇتتىقتاعىم كەلەدى. پروتسەسس باستاۋ الدى! بۇل جاڭارتىلعان ءمجا تەتىگى اياسىنداعى العاشقى "جوبا" جانە بارلىق ينۆەستورلار ءۇشىن جاقسى بەلگى دەۋگە بولادى.
قۇرمەتتى حانىمدار مەن مىرزالار!
قازاقستان ۇكىمەتى ارقاشان دا ينۆەستورلارمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ حالىقارالىق قاعيدالارى مەن ستاندارتتارىن ۇستانىپ كەلدى, الداعى ۋاقىتتا ۇستانا بەرەدى دە.
ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدىڭ باستى باعىتى — جەكە مەنشىككە, زاڭ ۇستەمدىگىنە بەرىكتىكتى قامتاماسىز ەتۋ. 2018 جىلدان باستاپ ءبىز اعىلشىن قۇقىق نورمالارى بويىنشا مۇمكىن بولاتىن داۋلاردى شەشۋدى قامتاماسىز ەتەمىز.
قازاقستان اشىق ەل بولعان جانە وسىلاي قالادى دا. ءبىز ەىدۇ ينۆەستيتسيالار جونىندەگى كوميتەتىنە قوسىلدىق.
بۇگىن مەن ۇكىمەتتىڭ بيزنەس ءۇشىن ءتيىمدى, جاقسى جاعداي جاساۋ تۋرالى سىندارلى شەشىمىن اتاپ وتكىم كەلەدى.
بىرىنشىدەن, ينۆەستورلارعا ۇسىنىلاتىن كونسۋلتاتسيالىق قىزمەتتەردى كۇشەيتەمىز. مەملەكەتتىك جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا جىبەرگەن ءاربىر سۇراعىڭىزعا جاۋاپ ون جۇمىس كۇنى ىشىندە اعىلشىن تىلىندە بەرىلەدى.
بۇنى ورتالىق جانە جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءبىرىنشى باسشىلارى جەكە جاۋاپكەرشىلىكتەرىنە الادى.
ەكىنشىدەن, 2020 جىلدان باستاپ شەتەلدىك ينۆەستورلارعا مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى اعىلشىن تىلىندە ۇسىنۋعا بىرتىندەپ كوشەمىز.
حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى, مەملەكەتتىك كلينيكالار, مەكتەپتەر, مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى, كوشى-قون جانە سالىق قىزمەتىنە اعىلشىن ءتىلىن بىلەتىن قىزمەتكەرلەر ارنايى جۇمىسقا قابىلداناتىن بولادى.
ۇشىنشىدەن, ينۆەستورلار ءۇشىن بارلىق نەگىزگى نورماتيۆتىك جانە قۇقىقتىق اكتىلەر, سونداي-اق, ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ۆەب-سايتتارىندا جانە «Kazakh Invest» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ سايتىندا اعىلشىن تىلىندە جاريالانادى.
تورتىنشىدەن, ءبىز شەتەلدىك ينۆەستورلارعا, ەڭ الدىمەن ەلەكتروندىق ۆيزانى ەنگىزۋ, شەكارادان ءوتۋ, كوشى-قون ەسەپتەرى مەن قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى پروتسەستەرىنە, ەلگە كىرۋگە جاقسى جاعداي جاساۋدى جالعاستىرامىز.
بارلىق وسى ءتورت باعىت بويىنشا ءاربىر ۋاكىلەتتى ورگان قاجەتتى جۇمىستى جاسايدى.
قۇرمەتتى دوستار!
بۇگىنگى ءىس-شارا تىعىز ىنتىماقتاستىققا ىقپال ەتىپ, ىسكەرلىك ورتالار سەرىكتەستىگىنىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى مەن پەرسپەكتيۆالارىن ايقىندايدى دەپ سەنەمىن.
ءبىز ينۆەستورلارمەن ۇنەمى ديالوگ ورناتۋ ارقىلى تۇيىتكىلدى ماسەلەلەردى دەرەۋ شەشۋگە دايىنبىز. جوعارى دەڭگەيدە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن شەتەلدىك ينۆەستورلار كەڭەسى ستراتەگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋمەن اينالىسادى.
ۇكىمەت دەڭگەيىندە ءبىز ۇنەمى ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ جونىندەگى كەڭەستىڭ جانە قازاقستاننىڭ ەۋروپالىق بيزنەس قاۋىمداستىعىنىڭ جۇمىسى ارقىلى تۇراقتى ديالوگ جۇرگىزەمىز.
سونىمەن قاتار شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى ينۆەستيتسيالىق ومبۋدسمەن دە قولجەتىمدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستورلار اراسىندا ءوزىن سەنىمدى ىسكەرلىك سەرىكتەس رەتىندە دالەلدەدى.
سوڭعى 10 جىلدا ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سەكتورلارىنا شامامەن $250 ملرد تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيا تارتىلدى.
قازاقستانعا كەلىپ, جوبالارىن وسىندا جۇزەگە اسىرىپ جاتقان ءاربىر ينۆەستورعا العىسىمىزدى بىلدىرەمىز. ولاردىڭ مىسالى مەن بۇگىنگى ءبىزدىڭ اڭگىمەمىز ءسىزدى قازاقستاندا جاڭا ىسكەرلىك بيىكتەردى باعىندىرۋعا شابىتتاندىرادى دەگەن سەنىمدەمىز!