• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قازاقستان 24 قاراشا, 2017

جاقسى ءداستۇر – وتباسىنىڭ تىرەگى

5091 رەت
كورسەتىلدى

ادامدار اراسىندا نەكەدەن, تۋىس­تىقتان, بالا اسىراپ الۋ­دان, وتباسىندا تاربيەلەۋ ءۇشىن با­لا الۋدان تۋىندايىن قا­تى­ناس­تار وتباسىلىق قاتى­ناس­­تار دەپ اتالادى. بىراق وتبا­سىن­­دا­عى­ قاتىناستاردىڭ ءبارى بىر­­دەي قۇ­قىقتىق تۇرعىدا رەتتە­لە بەر­مەي­دى. وتباسىنداعى قاتى­ناس­­تار, نە­گىزىنەن, ادامگەر­شىلىك, ىز­گ­ى­لىك-ونە­گەلىلىك نورمالارى نە­گى­­زىندە رەت­تەلىپ, وتباسىلىق ءومىر قا­لى­بى ۇلتتىق داستۇرلەر مەن ادەت-عۇرىپتارعا سۇيەنىپ شەشى­مىن تاپ­سا كوسەگەمىز كوگەرەدى. دەگەن­مەن بۇگىنگى قوعامدا وتباسىلىق پروب­­لەمالار كوپتەپ كورىنىس تابۋ­دا.

وسى ماسەلەنىڭ سەبەپتەرىن انىقتاۋ مەن شەشۋ جولى توڭىرەگىندە وڭىرىمىزدە وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا «وبلىستىڭ اۋدان, قالالارىندا وتباسىنىڭ بەدەلىن كوتەرۋ, نەكە جانە وتباسى قۇندىلىقتارىن دا­رىپتەۋ جانە قوعامنىڭ گەندەرلىك ما­دەنيەتىن ارتتىرۋ بويىنشا ءىس-شارالار ۇي­ىم­داستىرۋ» اتتى الەۋمەتتىك جوبانى جانە مەملەكەت باسشىسىنىڭ «بولاشاققا باع­دار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىن نا­سيحاتتاۋ ماقساتىندا «عالامات» قو­عام­دىق بىرلەستىگى «وتىرار» وبلىستىق عى­لىمي-امبەباپ كىتاپحاناسىمەن بىرلەسىپ وب­لىستاعى بارلىق قالالىق, اۋدان­دىق كىتاپحانالاردىڭ قاتىسۋىمەن «جاق­سى ءداستۇر – وتباسىنىڭ تىرەگى» تا­قى­رىبىندا كەز­دەسۋلەر وتكىزدى.

بۇل كەز­دە­سۋلەردىڭ ەرەك­شەلىگى – كىتاپحانا قىز­مەت­كەرلەرىنىڭ ۇ­ي­ىمداستىرۋىمەن سالت-ءداستۇر مەن وتباسى تاقىرىبى بويىنشا كىتاپ كورمەلەرىن جا­نە ۇمىتىلىپ بارا جاتقان سالت-داس­تۇرلەردى قايتا جاڭ­عىر­تۋ ماقساتىندا كورىنىستەر كور­سە­تىلدى. شىمكەنت قالاسىندا وتبا­سى كۇنىنە وراي­لاستىرىلعان كەزدە­سۋ «وتىرار» وب­ل­ىستىق عىلىمي-ام­بە­باپ كىتاپ­حا­نا­سىن­دا وتە مازمۇندى ءوت­تى. كەزدەسۋگە ار­­نايى شاقىرىلعان عىلى­مي-امبەباپ كىتاپ­حا­نانىڭ ديرەكتورى ك.ايداربەكوۆا, وب­لىستىق ادەت-عۇ­رىپ جانە سالت-ءداستۇر ورتالىعىنىڭ دي­رەك­تورى ج.تاعاەۆ جانە اتالمىش ورتا­لىقتىڭ قىزمەتكەرلەرى, وبلىستىق ءدىن ىست­ەرى باسقارماسىنىڭ ءدىن ماسەلەلەرىن زەرت­تەۋ ورتالىعىنىڭ مامانى ۇ.الي­اك­بار ۇلى, وبلىستىق ايەلدەر كەڭە­سى­نىڭ ءتورايىمى ب.جاندوسوۆا, پسيحولوگ گ.مالعايداروۆا ءسوز الىپ, وتباسى جانە ونىڭ قۇندىلىقتارى ماسەلەسىن ءدىني, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, ساياسي جانە پسيحولوگيالىق تۇرعىدان جان-جاقتى تالقىلادى. اۋدان, قالالاردا وتكەن كەزدەسۋلەرگە جەرگىلىكتى تۇرعىندار, وقىرماندار, ستۋدەنتتەر مەن وقۋشىلار, جاس جانە كوپ بالالى وتباسىلار قاتىسىپ, ءوز ويلارىمەن ءبولىسىپ, پىكىر الماستى.

ارداگەرلەر كەڭەسى, اجەلەر القاسى مۇ­شەلەرى, مۇعالىمدەر مەن ارداقتى انالار تار­بيە جونىندە تاجىريبەلەرىمەن ءبولىسىپ, جاستارعا باتاسىن بەردى. بىرنەشە جىلدان بەرى «عالامات» قوعامدىق بىرلەستىگى دايىنداپ تۇسىرگەن بەينەروليكتەر مەن بەينەفيلمدەر كوپشىلىككە ۇسىنىلىپ تالقىلاندى. بەينەفيلم كەيىپكەرلەرى كەزدەسۋگە ارنايى شاقىرىلىپ ءسوز سويلەپ, اتا-بابامىزدان كەلە جاتقان سالت-ءداستۇرىمىزدى, ادەپ-عۇرپىمىزدى ۇمىتپاۋعا, ناسي­حات­تاۋعا شاقىردى.

سونىمەن قاتار جوبا اياسىندا «وتى­رار» تەلەارناسى ستۋدياسىندا وب­­لىس­­تىق ايەلدەر كەڭەسى, «ارۋلار» ايەل­دەر كلۋب مۇشەلەرى, باق وكىلدەرى مەن جاستاردىڭ قاتىسۋىمەن «بەرىك وتباسى – كۇشتى مەملەكەت» اتتى تەلەبايان ءتۇسىرىلدى. باس­قو­سۋعا وڭىرىمىزدەگى ۇلگىلى وتباسىلار شاقى­رى­لىپ, باقىتتى وتباسىن قۇرۋ جانە ساق­تاۋ ماسەلەسى توڭىرەگىندە باعىت-باعدار بەرىپ, كەڭەستەرىن ۇسىندى. پەداگوگتار اۋلەتى يباشەۆتار, سپورتشىلار اۋلەتى تولەگەنوۆتەر وتباسىنداعى ومىرلىك تا­جى­­ريبەلەرى جايىندا اڭگىمەلەپ, بالا تار­بيەسىندەگى وزىندىك ەرەكشەلىكتەرىمەن ءبو­لىستى.

جوبا اياسىندا «جاقسى ءداستۇر – وت­با­سىنىڭ تىرەگى» اتتى اقپاراتتىق-ادىس­تەمەلىك كىتاپشا شىعارىلعان. كى­تاپ­شا ءىس-شاراعا قاتىسۋشىلار مەن وب­لى­سى­مىز­داعى كىتاپحانالارعا تاراتىلدى. وسى تاقىرىپتا شىمكەنت قالاسىنىڭ ۇل­­كەن كوشەلەرى بويلارىندا 2 بيلبورد ءىلىن­­دى. ۇمىتىلىپ بارا جاتقان سالت-ءداس­تۇر, ادەت-عۇرىپتارىمىزدى ناسيحاتتاۋ با­عى­تىندا 2 بەينەروليك دايارلانىپ جەر­گى­لىكتى تەلارنادان كورسەتىلدى. وت­با­سى­لىق تا­قىرىپتا تاسساي ەلدى مەكەنىنىڭ تۇر­عىندارى قۇدايبەرگەنوۆتەر اۋلەتى تۋ­رالى بەينەفيلم ءتۇسىرىلدى. جوبا بويىن­شا سەنىم تەلەفونى قىزمەت اتقارادى. بۇ­گىن­گى تاڭدا سەنىم تەلەفونىنا 50-دەن اسا وت­باسىلىق جاعداي بويىنشا سۇراقتار كەلىپ تۇسكەن.

كەلىپ تۇسكەن سۇراقتارعا ار­نايى بەلگىلەنگەن مامان جاۋاپ بەرۋدە. بىلتىرعى جىلى سەنىم تەلەفونىنا تەك وبلىس تۇرعىندارى قوڭىراۋ شالسا, قا­زىردە ەلىمىزدىڭ باسقا دا وڭىرلەرىنەن سۇ­راقتار مەن ۇسىنىستار تۇسۋدە. سەنىم تەلەفونى ارقىلى تىركەلگەن ماسەلەلەر رەسپۋبليكالىق «قىزمەت» گازەتىندە جاريالانىپ وتىرادى. بۇل اتقارىلىپ جاتقان ءىس-شارالاردىڭ نەگىزگى ماقساتى قازاق حالقىنىڭ تاريحى, مادەنيەتى مەن ۇلتتىق سالت-داستۇرلەرىن جانە ادەت-عۇرىپتارىن, قازاقستاندىق قو­عام­دا وتباسى ينستيتۋتىنىڭ قۇندى­لىق­تارىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ بولىپ تابىلادى.

 

دانا مامانوۆا,

«عالامات» قوعامدىق

بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار