ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق اۋقىمداعى باستامالارى مەن ايماقتىق جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىككە قاتەر توندىرگەن ءتۇرلى كيكىلجىڭدەردى رەتتەۋدەگى قىزمەتى ادامزاتتىڭ كوز الدىندا. ولاردىڭ بارلىعى قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتتاعى جەمىستى قادامدارىن ايقىن سيپاتتايدى. سونداي-اق, بۇل باعىتتاعى تابىستارىمىز ەلىمىزدىڭ وركەنيەت تورىندەگى ورنىن بەلگىلەپ, اسا بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جۇمىسىنا بەلسەنە قاتىسۋعا جول اشتى. اسىرەسە قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ مۇشەسى اتانۋى تاريحي وقيعا رەتىندە باعالانۋدا.
بۇل بەدەلدى ۇيىمعا مۇشە بولۋ مارتەبەسى قازاقستانعا جايدان-جاي كەلگەن جوق. بۇل ارادا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بىتىمگەرشىلىك باستامالارى, جاھاندىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنا قاتىستى ۇستانىمدارى, ەلىمىزدىڭ ىرگەلى حالىقارالىق قۇرىلىمدارعا توراعالىق ەتۋ تاجىريبەسى بارىنشا ەسكەرىلگەنى ءسوزسىز. وسى ورايدا, ەلىمىزدىڭ جالپى ساياساتى پرەزيدەنت تاراپىنان ايقىندالاتىنىن ەسكەرەتىن بولساق, مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەمدىك دارەجەدەگى ساياساتكەرلىگى ايقىن كورىنەدى.
قازاقستان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى رەتىندەگى قىزمەتىن باستاعانىنا ءبىر جىلعا جۋىقتادى. وسى ارالىقتا اتقارىلعان ناتيجەلى جۇمىستار از ەمەس. ولاردىڭ بارلىعى ن.نازارباەۆتىڭ ەلىمىزدىڭ 2017-2018 جىلدار كەزەڭىنە بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى رەتىندە وكىلەتتىگىنىڭ باستالۋىنا وراي جاريالاعان قازاقستاننىڭ قاۋىپسىز, ءəدىل جəنە وركەندەگەن əلەم قۇرۋ ءۇشىن جاھاندىق əرىپتەستىكتى نىعايتۋ جونىندەگى تۇجىرىمدامالىق كوزقاراسىندا, ياعني قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە ارناعان ساياسي ۇندەۋىندە اتاپ كورسەتىلگەن جەتى باسىمدىق اياسىندا جۇزەگە اسىرىلۋدا.
ەستەرىڭىزدە بولار, 2016 جىلعى 28 ماۋسىمدا, نيۋ-يورك قالاسىندا ورنالاسقان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ شتاب-پاتەرىندە بەدەلدى دەلەگاتسيالاردىڭ قاتىسۋىمەن بولعان 2017-2018 جىلدارعا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەلەرىن سايلاۋ شاراسىندا ەلىمىزدىڭ ءباسى جوعارى بولىپ, اتالعان كەڭەسكە مۇشەلىككە ەنگەن بولاتىن. بۇل سايلاۋ باسەكەلەس ءاربىر مەملەكەت ءۇشىن حالىقارالىق ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. سول جولى ازيا-تىنىق مۇحيتى ايماعىنان سايلاۋعا تۇسكەن ەكى ۇمىتكەر – قازاقستان مەن تايلاندتىڭ جەڭىسكە جەتۋ مۇمكىندىگى بىردەي ەدى. الايدا ەلىمىزدىڭ ايى وڭىنان تۋىپ, كوزدەلگەن ماقساتقا قول جەتكىزىلدى. بۇل ارادا قازاقستاننىڭ بۇۇ-داعى «ديپلوماتيالىق دەسانتتارى» دا ابجىلدىك تانىتىپ, سايلاۋ شاراسىنىڭ قاربالاستى ساتىندە ساۋاتتى ءىس-قيمىل جاساي بىلگەنىن ايتۋىمىز كەرەك...
قازىرگى تاڭدا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ەلباسىنىڭ بۇۇ-عا مۇشە ەلدەرگە ارناعان ساياسي ۇندەۋىندە كورسەتىلگەن باسىمدىقتاردى باسشىلىققا الا وتىرىپ, اتالعان كەڭەستەگى جۇمىسىن بەلسەندى جۇرگىزۋدە.
مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان باسىمدىقتار قاتارىندا جاھاندىق سوعىس قاتەرىنىڭ جولىن كەسۋ, يادرولىق قارۋسىز الەم قۇرۋ, اۋعانستاندا تىنىشتىق ورناتۋعا ىقپال ەتۋ, ورتالىق ازياداعى بەيبىتشىلىكتى نىعايتۋ, بۇۇ قامقورلىعىمەن جاھاندىق لاڭكەستىككە قارسى كۇش بىرىكتىرۋ, افريكانىڭ بەيبىت دامۋىنا كومەكتەسۋ, بۇۇ-نىڭ ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىن, بەيبىتشىلىك, قاۋىپسىزدىك جانە دامۋ اراسىنداعى اجىراماس بايلانىستى ىلگەرىلەتۋ, بۇۇ-نى ءححى عاسىر تالاپتارىنا بەيىمدەۋ جانە جاھاندىق پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن ۇجىمدىق ساياسي ەرىكتى نىعايتۋ ماقساتىندا مەملەكەتتەر مەن ۇكىمەتتەر باسشىلارى دەڭگەيىندە قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشە مەملەكەتتەردىڭ تۇراقتى كەزدەسۋلەر تەتىگىن جاساۋعا كەلىسۋ سياقتى ماسەلەلەر بار.
بۇگىنگە دەيىن قازاقستاندىق ديپلوماتتار بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ كوپتەگەن رەسمي وتىرىستارىنا, بەيرەسمي جينالىستارىنا بەلسەنە اتسالىستى. سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ قاتىسۋىمەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ە-10 اتتى تۇراقتى ەمەس مۇشەلەر كىرەتىن توپتىڭ ماڭىزدى باسقوسۋلارى ءوتتى. بۇدان بولەك, ءبىزدىڭ ديپلوماتتار كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ بىرقاتار رەسمي ساپارىنا قاتىستى. سونداي-اق ەلىمىزدىڭ ارالاسۋىمەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ بىرقاتار ماڭىزدى قارارلارى, قك توراعاسىنىڭ مالىمدەمەلەرى, كەڭەستىڭ كوپتەگەن رەسمي رەليزدەرى قابىلداندى.
قازاقستان تاراپىنىڭ قاتىسۋىمەن ۇيىمداستىرىلعان شارالاردىڭ باسىم بولىگى تاياۋ شىعىس, سيريا جانە يەمەندەگى جاعدايلارعا, افريكاداعى كيكىلجىڭدەرگە, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ ىسىنە, سولتۇستىك كورەيانىڭ ءجون-جوسىقسىز ارەكەتتەرىنە, حالىقارالىق تەرروريزم مەن ءدىني ەكسترەميزمگە بايلانىستى تاقىرىپتارعا ارنالدى.
نەگىزىنەن قازاقستان ءوزى توراعالىق ەتەتىن كوميتەتتەردىڭ جۇمىسىن جوعارى دارەجەدە ۇيىمداستىرۋدا. ماسەلەن, «يسلام مەملەكەتىنە» (قازاقستاندا تىيىم سالىنعان) قارسى كۇرەس, اۋعانستاندى قالپىنا كەلتىرۋ جانە سومالي/ەريترەياداعى جاعداي جونىندەگى كوميتەتتەرگە قاتىستى جۇمىس اياسىندا كەڭەستىڭ بىرقاتار ماڭىزدى قارارى ازىرلەنىپ, قابىلداندى. ولاردىڭ اراسىندا ەكسترەميستەردىڭ مادەني مۇرا نىساندارىن كۇيرەتۋىنە قارسى كۇرەس, قك-ءنىڭ اۋعانستانداعى جاعدايدىڭ ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە اسەرى, لاڭكەستەردىڭ ۇگىت-ناسيحات ارەكەتتەرىنە قارسى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق جانە سوماليدەگى جاعدايدى قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى اسا ماڭىزدى قارارلار بار.
تۇسىنە بىلگەنگە كوميتەتتەرگە توراعالىق جاساۋ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى جانە ديپلوماتيالىق تۇرعىداعى جوعارى دەڭگەيلى بىلىكتىلىكتى تالاپ ەتەدى. بۇگىندە قازاقستاندىق ديپلوماتتاردىڭ قىزمەتى سۇرانىسقا يە. بۇعان دالەل رەتىندە ايتارىمىز, ءبىزدىڭ ديپلوماتتارىمىزدى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى ارىپتەستەرى سولتۇستىك كورەيا مەن يراننىڭ يادرولىق باعدارلامالارىنا قاتىستى ارنايى كوميتەتتەردىڭ وتىرىستارىنا ءجيى شاقىراتىن بولعان. بۇل جەردە قازاقستاننىڭ يادرولىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى مول تاجىريبەسىنىڭ دە ەسكەرىلەتىنى بەلگىلى.
جالپى, ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ مۇشەلىگىنە ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ىشىندە ءبىرىنشى بولىپ سايلانعانى بەلگىلى. بۇل ءوز كەزەگىندە قازاقستاندى ورتالىق ازيانىڭ بۇۇ قك-دەگى وكىلى رەتىندە قاراستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى ورايدا ءبىزدىڭ ديپلوماتتارىمىز ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ وكىلدەرىمەن مەيىلىنشە ءجيى ارالاسىپ, ءتۇرلى دەڭگەيدەگى باسقوسۋلاردى تۇراقتى تۇردە ۇيىمداستىرىپ كەلەدى. نەگىزىنەن بۇل ءۇردىس ايماق ەلدەرىنىڭ سىرتقى ساياساتقا باعىتتالعان كۇش-جىگەرىن ءبىر ارناعا توعىستىرىپ, ورتاق مۇددە ورايىنداعى ماسەلەلەردى بىرلەسە شەشۋگە وڭ ىقپالىن تيگىزۋدە.
وسى ارادا ەرەكشە توقتالا كەتەر جايت, ەلىمىزدىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشە بولۋى ەۋرازيا كەڭىستىگى ءۇشىن, ورتالىق ازيا ءۇشىن تيىمدىلىگىن كورسەتۋدە. ويتكەنى, اتالعان ايماقتارداعى وزەكتى ماسەلەلەر بۇرىن الەمدىك قوعامداستىقتىڭ نازارىنان سىرت قالىپ جاتاتىن, ال قازىر بۇل ۇردىسكە توقتام سالىنعان. ويتكەنى قازاقستان بۇۇ قك-ءنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى رەتىندە وسى وڭىرلەردەگى وتكىر ماسەلەلەردى كۇن تارتىبىندە شىعارا الادى. قازاقستان قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە 2018 جىلعى قاڭتار ايىندا توراعالىق ەتەتىن بولادى. وسى توراعالىق كەزىندە ورتالىق ازياعا قاتىستى قك-ءنىڭ ارنايى قارارى قابىلدانباق. بۇل قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ شەشىمى, دالىرەگى, قارارى حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ نازارىن ورتالىق ازياعا اۋدارىپ, ءوڭىردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن تۇراقتىلىعىنا, ورنىقتى دامۋىنا وڭ ىقپالىن تيگىزەدى دەپ كۇتىلۋدە.
ەلباسىنىڭ جوعارىدا اتالىپ وتكەن ۇندەۋىندە ايتىلعانداي, «قازاقستان كەڭەستە بارلىق مۇشە ەلدەرمەن اتالعان باسىم باعىتتار بويىنشا اشىق, ءادىل جانە ساياسي جاعداياتسىز, جاۋاپتى, سالماقتى جانە سىندارلى تۇردە جۇمىس ىستەۋگە نيەتتى». قورىتا ايتقاندا, بۇۇ جارعىسىنىڭ 24-بابىنا سايكەس, حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك پەن بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋ باستى مىندەتى سانالاتىن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى قازاقستاننىڭ جۇمىسى جوعارى دەڭگەيدە. بۇل ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق قوعامداستىق الدىنداعى بيىك بەدەلىن كورسەتەدى.
جولدىباي بازار, «ەگەمەن قازاقستان»