جانكەلدين اۋدانىنداعى اققورا قىستاعىنان ءزىلدىڭ ءتىسى تابىلدى.
جەرگىلىكتى تۇرعىن مۇرات سالمۇراتوۆ مۇنى اۋىل ىرگەسىندەگى قىراتتان تاۋىپ العانىن ايتادى. ول اۋەلى مۇنىڭ ەجەلگى زامانعى جانۋاردىڭ ءتىسى ەكەنىن بىلمەگەن. دەگەنمەن, تاس ەمەس, سۇيەك ەكەنىن اجىراتقان سوڭ, عالامتورداعى ءزىلدىڭ سۇيەكتەرىمەن سالىستىرعاندا ءتىس سۋرەتتەرىمەن دالمە-ءدال كەلگەن. ول تاپقان ولجاسىن جاقىندا عانا قوستاناي وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنە اكەلىپ تاپسىردى.
– تورعاي كەنتىنەن 40 شاقىرىم جەردەن تابىلعان سۇيەكتىڭ ءزىلدىڭ ءتىسى ەكەنى راس. ونىڭ ۇزىندىعى 16 سانتيمەتر. نەگىزى ءزىلدىڭ 6 ءتىسى بولادى. ونىڭ ەكەۋى سىرتقا شىعىپ تۇراتىن ازۋ سۇيەك تىستەرى, بيۆەن دەپ اتالادى عوي. قالعان تورتەۋى جاق سۇيەكتەرىنە ەكەۋدەن ورنالاسقان, ونىمەن ازىعىن شايناپ جەگەن. مىنا تابىلعان ءتىس سول تاماق شاينايتىن ازۋ ءتىسىنىڭ ءبىرى, – دەيدى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قىزمەتكەرى, پالەونتولوگ اندرەي اندريۋششەنكو.
اندرەيدىڭ ايتۋىنشا, ءزىلدىڭ ءتىسى وزەننىڭ جاعاسىنان تابىلعان, ونى سۋ شايىپ شىعارىپ تاستاعان. كوكتەمدە تورعاي وزەندەرى تاسىعاندا قاتتى ەكپىنمەن جاعانى ۇرىپ, قۇلاتىپ اعادى. سونداي كەزدە تەرەڭدە جاتقان ەجەلگى زامان جانۋارلارىنىڭ سۇيەكتەرى توپىراقتىڭ سىرتىنا شىعىپ قالادى. ءزىلدىڭ ءتىسى تابىلعان جەردە باسقا دا سۇيەكتەر جاتقان كورىنەدى.
– مۋزەيدە نەشە ءزىل بار؟ – دەيمىز پالەونتولوگ اندرەي اندريۋششەنكوعا.
– ءزىلدىڭ تولىق سۇيەگى ءبىر جەردەن تابىلعان ەمەس. بىراق مۋزەيدە ءزىلدىڭ ونداعان ازۋ ءتىسى, قابىرعالارى, جىلىكتەرى, ومىرتقالارى جەتەدى. ءبىر ەمەس, ونشاقتى ءزىلدىڭ سۇيەگى بار دەۋگە بولادى, ولاردىڭ ساقتالۋى دا ءارتۇرلى. ايتپاقشى, تورعايدا وتكەن عاسىردىڭ 70-ءشى جىلدارى ەجەلگى زامان جانۋارلارىنىڭ سۇيەگى وتە كوپ كەزدەسەتىن. ۇلى جىلانشىق بويىنان جاس كەزىمىزدە ءبىز تولىپ جاتقان سۇيەك تاۋىپ, سونىڭ شامامىز جەتكەنىنشە باس سۇيەگىن, سوسىن شامالى باسقا سۇيەكتەرىن عانا الىپ كەلگەن ەدىك. ال كەيىنگى جىلدارى ەجەلگى سۇيەكتەر ساۋداسىمەن اينالىساتىن «پالەونتولوگتار» كوبەيدى, جىلانشىق بويىنداعى سۇيەكتەردى سولار قويماي الىپ كەتىپ وتىرعان, – دەيدى اندرەي.
قوستاناي-تورعاي وڭىرىنەن ەستە جوق ەجەلگى زاماندى ەلەستەتەتىن ءزىلدىڭ سۇيەگى ءجيى تابىلادى. كۇزدە قۇسمۇرىنداعى كومىر كارەرىنەن ءزىلدىڭ ازۋ سۇيەك ءتىسىنىڭ تابىلعانىن وقىرمانعا جەتكىزگەنبىز. جازدا تاران اۋدانىنان ءزىلدىڭ زامانداسى بولاتىن بەلگىسىز جانۋاردىڭ تاسقا اينالعان سۇيەگى تابىلعان, ونى مۋزەي پالەونتولوگتارى ءالى زەردەلەۋ ۇستىندە.
ءنازيرا جارىمبەت, «ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي