جۋىردا وزبەكستاننىڭ تاريحي قالاسى سامارقاندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قايرات ءابدىراحمانوۆ, تۇرىكمەنستاننىڭ مينيسترلەر كابينەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى راشيد مەرەدوۆ جانە وزبەكستاننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ابدۋلازيز كاميلوۆ ءۇش ەلدىڭ مەملەكەتتىك شەكارالارىنىڭ ءتۇيىسۋ نۇكتەسى تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى.
بۇل كەلىسىم قازاقستان, تۇرىكمەنستان جانە وزبەكستان اراسىنداعى مەملەكەتتىك شەكارالاردىڭ حالىقارالىق-قۇقىقتىق رەسىمدەۋ كەزەڭى اياقتالىپ, ءوزارا سىيلاستىقتىڭ, تەڭدىكتىڭ جانە اۋماقتىق تۇتاستىقتىڭ بەرىك دىڭگەگى قالانعانىن بىلدىرەدى. قول قويۋ ءراسىمى اياقتالعاننان كەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قايرات ءابدىراحمانوۆ جۋرناليستەرگە: «قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ العاشقى كۇنىنەن باستاپ مەملەكەتتىك شەكارانىڭ دەليميتاتسياسىن ءبىرىنشى كەزەككە قويعان. شىن مانىندە بۇل مەملەكەتتىڭ جاۋاپتى قۇرىلىمى مەن قاۋىپسىزدىگىنىڭ ماسەلەسى بولىپ تابىلادى. بۇگىن قول قويىلعان ءۇش جاقتى كەلىسىم, نەگىزىنەن, ورتالىق ازيا ءۇشىن تاريحي وقيعا بولىپ تابىلادى, سەبەبى ول ءۇش مەملەكەتتىڭ شەكارالارىن قۇقىقتىق رەسىمدەۋدى قورىتىندىلايدى», دەدى.
قول قويۋ ءراسىمى سامارقان قالاسىندا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ «ورتالىق ازيا: تاريحى ءبىر, بولاشاعى ءبىر, تۇراقتى دامۋ مەن ءوزارا وركەندەۋ جولىنداعى ىنتىماقتاستىق» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسياسى اياسىندا ءوتتى.
بۇرىن قازاقستان تۇرىكمەنستانمەن جانە وزبەكستان رەسپۋبليكاسىمەن شەكارالار بويىنشا ەكىجاقتى دەڭگەيدە ۋاعدالاستىقتارعا قول جەتكىزگەن بولاتىن. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن تۇرىكمەنستان اراسىنداعى «قازاقستان–تۇرىكمەنستان مەملەكەتتىك شەكاراسىن دەليميتاتسيالاۋ جانە ونى دەماركاتسيالاۋ ۇدەرىسى تۋرالى» كەلىسىمگە 2001 جىلعى 5 شىلدەسىندە, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن تۇرىكمەنستان اراسىنداعى «قازاقستان – تۇرىكمەنستان مەملەكەتتىك شەكاراسىن دەماركاتسيالاۋ تۋرالى» كەلىسىمگە 2017 جىلعى 18 ساۋىردە, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن وزبەكستان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى «قازاقستان – وزبەكستان مەملەكەتتىك شەكاراسى تۋرالى» كەلىسىمگە 2001 جىلعى 16 قاراشادا, «قازاقستان – وزبەكستان مەملەكەتتىك شەكاراسىنىڭ جەكە ۋچاسكەلەرى تۋرالى شارتقا» 2002 جىلى 9 قىركۇيەكتە قول قويىلعان.
مەملەكەتتىك شەكارالاردى قۇقىقتىق رەسىمدەۋدى اياقتاۋ حالىقارالىق نورمادا وسىلاي – ءتۇيىسۋ نۇكتەسىنە قول قويۋ دەپ قابىلدانعان. بۇل بارلىق قول قويۋشى جاقتاردىڭ ءبىر شەشىمگە كەلىپ, ءوزارا ماسەلەلەر تولىقتاي قاراستىرىلىپ, شەشىمىن تاپقانىن بىلدىرەتىن قۇجات. مىسالى, بۇعان دەيىن دە قازاقستان قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن, قىرعىزستانمەن مەملەكەتتىك شەكارالاردىڭ ءتۇيىسۋ نۇكتەسى تۋرالى كەلىسىمگە قول قويعان. بۇل قۇجات 2000 جىلعى 17 مامىرداعى زاڭمەن راتيفيكاتسيالانعان ەدى. ال مىنا قۇجات كەزەكتى كورشىلەرىمىزبەن ءتۇيىسۋ نۇكتەسىنە قول جەتكىزىپ وتىر.
وسى جولعى سامارقانعا جاساعان ساپارىندا قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قايرات ءابدىراحمانوۆ ءوزىنىڭ قىرعىزستاندىق, تاجىكستاندىق, تۇرىكمەنستاندىق جانە وزبەكستاندىق ارىپتەستەرىمەن 2018-2019 جىلدارعا ارنالعان سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى اراسىنداعى ورتالىق ازياداعى ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسىنا دا قول قويدى. بۇل قۇجات ايماق ەلدەرى ءسىم-دەرىنىڭ ءوزارا بايلانىستارىن كەڭەيتۋ مەن سىرتقى ساياساتتاعى ءىس-ارەكەتتەرىن ۇيلەستىرۋدى كوزدەيدى. سونىمەن قاتار مينيسترلەر كەزدەسۋلەرىن ساپالى دايىنداپ, ولاردى مازمۇندى ىستەرمەن تولىقتىرۋدى قاراستىرادى.
ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسى قاۋىپسىزدىك, ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق, سۋ-ەنەرگەتيكالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق سالالارداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى دامىتۋ بويىنشا كەلىسىلگەن پوزيتسيا مەن ۇسىنىستار دايىنداۋدى دا كوزدەيدى. سونداي-اق, ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ ءسىم باسشىلارى حالىقارالىق وزەكتى ماسەلەلەردى قاراستىرۋدىڭ كۇن تارتىبىنە, سونىمەن قاتار حالىقارالىق جانە ايماقتىق حالىقارالىق ۇيىمدار شەڭبەرىندە ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋعا كەلىستى.
اتالعان كونفەرەنتسيادا سويلەگەن سوزىندە سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ق.ءابدىراحمانوۆ قازاقستاننىڭ ورتالىق ازيا مەن اۋعانستاندا ايماقتىق بەيبىتشىلىك, قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق زوناسىنىڭ ۇلگىسىن قۇرۋدى قالايتىنىن جەتكىزدى. «وسىدان 25 جىل بۇرىن قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىن العان كۇنىنەن باستاپ پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ايماقتاعى بارلىق مەملەكەتتەردىڭ مۇددەلەرى مەن ۇمىتتەرىن ەسكەرگەن ايماقتىق ينتەگراتسيا ساياساتىن بەلسەندى تۇردە ىلگەرىلەتىپ كەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا بۇل پروتسەسس جاڭاشا قارقىن الۋدا, ونى ايماقتىق بارلىق دەڭگەيدەگى بايلانىستاردىڭ كوبەيۋى كورسەتىپ وتىر», دەدى مينيستر ءوزىنىڭ سوزىندە.
بۇل كەزدەسۋگە ورتالىق ازيا سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنەن باسقا اۋعانستاننىڭ, يراننىڭ سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆولارىنىڭ باسشىلارى, ەو جوعارعى وكىلى فەدەريكو موگەريني, بۇۇ, شىۇ, ەقىۇ, تمد جانە باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ حاتشىلىقتارىنىڭ باسشىلارى قاتىستى.
قاتىسۋشىلار نازارىنا, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى مەن ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىنىڭ اياسىندا قۇرىلعان جاسىل تەحنولوگيالار جونىندەگى حالىقارالىق ورتالىق تۋرالى دا ايتىلدى.
جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان»