نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا قازاق حالقىنىڭ ۇلى جازۋشىسى, عۇلاما عالىم مۇحتار اۋەزوۆتىڭ 120 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان «ماڭگىلىك ەلدىڭ رۋحاني بايراعى – مۇحتار اۋەزوۆ» اتتى ەستەلىك, سىرلى سۇحبات كەشى ءوتتى.
كەشكە بەلگىلى عالىم, قوعام قايراتكەرى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ, ابايتانۋشى, عالىم مەكەمتاس مىرزاحمەتوۆ, ديپلومات, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى مۇرات اۋەزوۆ قاتىستى.
كەشتىڭ شىمىلدىعى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پرەزيدەنتى شيگەو كاتسۋدىڭ قۇتتىقتاۋ سوزىمەن اشىلدى. ءسوزىن قازاقشا باستاعان شيگەو كاتسۋ اۋەزوۆتىڭ جازۋشىلىق جولى مەن اۋدارما سالاسىنداعى ەڭبەگىنە توقتالىپ, كەشكە كەلگەن قۇرمەتتى قوناقتاردى قۇتتىقتادى. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ستۋدەنتتىك ىستەر جانە حالىقارالىق قاتىناستار جونىندەگى ۆيتسە-پرەزيدەنتى ق.دايروۆا ەلىمىزدەگى ەڭ ۇزدىك ءبىلىم ورداسىنىڭ شاكىرتتەرى تەك قانا تەحنوكرات ەمەس, رۋحانياتقا دا جاقىن ەكەنىن ايتتى. سەبەبى ستۋدەنتتەر وركەسترى قۇرمانعازىنىڭ كۇيىن ورىنداپ, «اماناتقا ادالدىق» اتتى اۋەزوۆكە ارنالعان ساحنالىق قويىلىم قويدى.
«كىسىلىك – تۇلعامەن ولشەنەدى. بايتاق تاريحىمىزدى تۇلعالار تاريحى قۇرايدى. ءبىر قازاققا عانا ەمەس, الەمگە اياۋلى ۇل بولعان اسا كورنەكتى جازۋشىمىز, ۇستازىمىز مۇحتار ومارحان ۇلى اۋەزوۆتىڭ 120 جىلدىق مەرەيتويىن ۇيىمداستىرىپ وتىرعان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ باسشىلىعىنا, پرەزيدەنتىنە العىسىمدى ايتامىن. اۋەزوۆ تۋرالى از جازىلعان جوق, از ايتىلعان جوق. ءالى دە ايتىلىپ, جازىلادى. اۋەزوۆ – قانشا ايتسا دا تاۋسىلمايتىن بايتاق الەم. ءبىر زامانداردا ەسىكتەن سىعالاعان, اۋديتورياعا ەركىن كىرۋگە يمەنگەن ءبىز ەندى ەستەلىك ايتاتىن جاسقا كەلىپپىز. العاشقى كۋرسىمىزدا حالىق اۋىز ادەبيەتىنەن, ودان كەيىنگى جىلى ابايتانۋدان, ءۇشىنشى كۋرستا كسرو حالىقتارى ادەبيەتىنەن مۇحاڭ بىزگە ءدارىس وقىدى. الدىڭعى وقىعانداردان سۇراساق, ولارعا ساباق بەرگەنىمەن, ءدال بىزگە ءۇش جىل قاتىرىنان ساباق بەرمەپتى. ءبىز وتە باقىتتى كۋرس بولدىق. ونىڭ ۇستىنە ءبىر جىل ءبىر كافەدرادا ۇستازىممەن قىزمەتتەس بولعان ەدىم.
وعان دا اۋەزوۆ ءوزى مۇرىندىق بولعان. وقۋ بىتىرەر جىلى ادەبي جىل قورىتىندىسىندا دراماتۋرگياعا بايلانىستى ءسوز سويلەدىم. سول ءسوزىم ۇناپ قالىپ, سونداعى رەكتورىمىز دارحانباەۆقا تەلەفون شالىپ, ماعان ۋنيۆەرسيتەتتە قالۋعا جاعداي جاسادى. ۇستازدىق سول ءۇمىتىن اقتاۋ بارىمىزگە پارىز بولدى. اۋەزوۆ جولى – ۇلگى, اۋەزوۆ بيىگى – ماقسات, اۋەزوۆ جۇلدىزى – باعدار بولىپ قالا بەرمەك», دەپ ۇستاز ۇلاعاتىن ەسكە العان مىرزاتاي جولداسبەكوۆ كەمەڭگەر جازۋشىنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا كەڭىنەن توقتالدى. مەكەمتاس مىر- زاحمەتوۆ ءسوزىن ابايدان باستادى. ابايدىڭ «تولىق ادام» ءىلىمىن سوڭعى ۋاقىتتا زەرتتەپ, سەگىز ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وقۋ باعدارلاماسىنا ەنگىزگەن عالىم بۇل ۇعىمنىڭ ءتۇپ-تامىرىن ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىنگى داۋىردە ءومىر سۇرگەن افراسيابتىڭ بولمىسىنان تاۋىپتى.
ونىڭ ادامگەرشىلىك تۋرالى وسيەتى بۇكىل تۇران دالاسىنا تاراعان. عالىم قىتايدىڭ, ءۇندىستاننىڭ كيەلى كىتاپتارىنان دا سوعان ۇقساس ۇعىمداردى تاپقانىن ايتتى. كەيىن حالىق ساناسى وزگەرگەندە قوجا احمەت ياساۋي بۇل ۇعىمدى قايتا جازعانعا ۇقسايدى. ول كەمەل ادام سيپاتىن «تولىق ادام» دەپ اباي جالعاستىرىپتى. ال حاكىمنىڭ شىعارماشىلىعىمەن, ومىرىمەن قازاق حالقىن ءجىتى تانىستىرعان اۋەزوۆ بولاتىن. مەكەمتاس مىرزاحمەتوۆ جازۋشىنىڭ, ءبىرىنشى ابايتانۋشىنىڭ وسى قىرىنا توقتالدى.
وسى كەشتىڭ اياسىندا مۇرات مۇحتار ۇلى اۋەزوۆتىڭ ء«دىلىم» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. بۇگىنگى كۇنى قازاق ينتەللەكتۋالدارىنىڭ اعا بۋىنىنا اينالعان مۇرات اۋەزوۆتىڭ ءومىر جولىنان سىر شەرتەتىن كىتاپ نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ كىتاپحاناسىنا جانە رۋحاني جاڭعىرۋ ورتالىعىنا سىيعا تارتىلدى. وسىمەن قوسا ايتا كەتەتىن جايت, مىرزاتاي جولداسبەكوۆ تا ءوزىنىڭ قولتاڭباسى جازىلعان كىتاپتارىن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ۇجىمىنا سىيلادى. مۇرات اۋەزوۆ ستۋدەنتتەردىڭ كوكەيىندەگى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرىپ, ء«دىلىم» كىتابىنىڭ تاقىرىپتىق, يدەيالىق ەرەكشەلىكتەرىنە توقتالدى.
نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ اتقارۋشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى ەردان قۇساين كەشتى قورىتىندىلاپ, قوناقتارعا العىس ايتتى.
باعاشار تۇرسىنباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتى تۇسىرگەن سۇلتان سەيىت