شاباندوز شۋماحەر

وسى ءبىر يتاليالىق كوماندا­نىڭ شاباندوزى ميحاەل شۋماحەر 1969 جىلى 3 قاڭتار كۇنى گەر­ما­نيا­دا دۇنيەگە كەلگەن. اكەسى رولف قاتارداعى قۇرىلىسشى بولا تۇرا, ماشينا جۇرگىزەتىن شاعىن كارت الاڭنىڭ يەسى ەدى. شۋماحەر ءتورت جاسىنان باستاپ وسى الاڭدا ماشينا جۇرگىزىپ ۇيرەنەدى. ونىڭ اۆتوجارىسقا دەگەن قۇمارلىعى ەرتە ويانعان. ء«تىپتى 11-12 جاسىندا جەڭىل كولىك باسقارۋ شەبەرلىگى تاجىري­بەلى جۇرگىزۋشىلەردەن ءبىر مىس­قال كەم ەمەس ەدى», دەپ جازا­دى نەمىس ءجۋرناليسى حەلمۋت كارەل ءوزىنىڭ كۇندەلىگىندە. 10-12 جا­سار شۋماحەردى دوپ ويناپ جۇر­گەن جەرىنەن كەزدەستىرىپ, «بولا­شاقتا بۇل بالادان تۇلپار تۇياقتى تەكتى شاباندوز شىعادى» دەپ 1980-جىلدارى كۇللى نەمىس ءباسپاسوزىن شۋلاتقان دا وسى حەلمۋت كارەل بولاتىن. 

گەرمانيا زاڭىندا 14 جاسقا تول­­ماعان ەل ازاماتىنا جۇر­گىزۋ­شى كۋالىگى بەرىلمەيتىندىكتەن شۋما­حەر 12 جاسىندا ليۋكسەمبۋرگكە بارىپ, سول ەلدىڭ زاڭى بويىنشا ەمتيحان تاپسىرىپ, جۇرگىزۋشى كۋا­لى­گىنە يە بولدى. 22 جاسىندا «دجور­­دان» كومانداسىنىڭ قۇرا­­مى­نا الىنادى. العاش رەت «بەل­­گيا گران-پريىنە» قاتى­سىپ, جارىس ۇستىندە ءبوليدى ىستەن شى­­عىپ, ىرىكتەۋ كەزەڭىن 7-ءشى بو­لىپ اياق­تايدى. وتتاي لاۋلا­عان جاس جىگىت­تىڭ بويىنداعى الا­پات قۇش­تار­لىقتى بايقاعان تانى­مال مەنەد­جەر فلاۆيو بريا­تورە ءوز كو­مان­داسىنا شاقىرادى. ءسويتىپ 1992 جىلى «بەنەتتونە» كومانداسى ساپىندا ونەر كورسەتىپ, العاش رەت جەڭىسكە جەتەدى. بۇل جوعارىداعى بەلگيا گران-ءپريى بولاتىن. 

شاباندوز شۋماحەر 1996 جىلى «فەرراري» كومانداسىنا اۋى­سا­­دى. وسى كوماندا ساپىن­دا 2006 جىلعا دەيىن 7 دۇركىن الەم چەمپيونى اتانىپ, عالامدىق رەكورد­­تار كىتابىنا ەندى. شابان­دوز­دىڭ لاقاپ اتى – «قىزىل بارون». بۇلاي اتانۋىنا سەبەپ – ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا نەمىس ۇشقىشى مانفرەدا فون ريحت­گوفەندى ەل «قىزىل بارون» دەپ اتاعان. ونىڭ ۇشاعى قىزىل ءتۇستى بولعان. جۋرناليستەر قىپ-قىزىل «فەر­راري» ءبوليدى تىزگىندەپ, ۇستىنە قىپ-قىزىل سپورتتىق كيىم كيگەن­دىكتەن شۋماحەردى دە وسىلاي اتاعان. 

1999 جىلى شاباندوز جىگىت جا­رىس كەزىندە اپاتقا تاپ بولدى. جا­را­قاتىنىڭ اۋىرلىعىنا باي­لانىس­تى ماماندار ونىڭ سپورت­قا قايتا ورالۋى ەكىتالاي دەگەن ەدى, بىراق ول قيىندىقتى جەڭىپ, ۇلكەن سپورتقا قايتا ورالدى. 2006 جىلى ۇلكەن سپورتپەن قوشتاس­قانىمەن, اراعا ءتورت جىل سالىپ 2010 جىلى قايتا ورالدى دا, «مەرسەدەس» كومانداسى ساپىندا كەلىسىمشارتقا وتىردى. بۇل ورالۋ ونشا ءساتتى بولمادى. 2012 جىلعا دەيىن ءبىر دۇركىن عانا ءۇشىنشى ورىننان كورىندى. 

شاباندوزدىڭ مىنەز-قۇلقى جايلى جۋرناليست حەلمۋت كارەل مىرزا: «شۋماحەردىڭ بويىندا ەشقانداي قورقىنىش, ۇرەي, الاڭداۋشىلىق سەزىمى جوق, ونىڭ ۇلكەن جەتىستىككە جەتۋىنە بىردەن-ءبىر سەبەپ وسى. مىسالى, ماكاودا وتكەن الەم چەمپيوناتى باستالار الدىندا ول ەش قاپەرسىز دوپ قۋىپ ءجۇردى. ءتىپتى چەمپيون بولعان­دا ەشقانداي قۋانبايدى, جاي كۇندە­لىكتى قاتارداعى بولىپ جاتقان وقيعا سياقتى قابىلدايدى. مۇن­داي سالقىنقاندىلىق وتە سيرەك كەز­­دەسەتىن قۇبىلىس, ونىڭ جەتىس­تى­گىنىڭ قۇپياسى وسىندا», دەپ جازىپتى. 

اتاقتى پيلوت فۋتبولدى قاتتى ۇناتادى. بوس ۋاقىتىندا دوپ تەبۋمەن اينالىسادى. 2008 جىلى شۆەيتساريا فۋتبول فەدەراتسياسى ونى اياقدوپشى ستەفان شاپيۋيزا, تەننيسشى روجەر فەدەرەر, شاڭ­عىشى بەرنحارد رۋسسيلارمەن بىرگە ەۋروپا فۋتبول فەدەراتسيا­سىنا وكىل رەتىندە تاڭداۋى تەگىن ەمەس. فۋتبولدان باسقا تەننيس ويناۋدى جانە ۆەلوسيپەدپەن جۇرگەندى, تاڭمەن تۇرىپ جاياۋ جۇگىرگەندى كۇندەلىكتى ادەتىنە اينالدىرعان. 

شۋماحەر 2013 جىلى 29 جەل­توق­سان كۇنى فرانتسيانىڭ ءالپى اڭعارى بويىندا ورنالاسقان مەريبەلد تاۋ شاڭعىسى بازاسىندا شاڭعىمەن سىرعاناپ كەلە جاتىپ, وقىستان قۇلاپ, باسىمەن تاسقا سوعىلدى. مىنە, سودان بەرى ەس-ءتۇسسىز كومادا جاتىر. وسى­لاي 43 جاسىندا سپورتتىق عۇمى­رىن اياقتاۋعا ءماجبۇر بولدى. سپورت­شى قازىر شۆەيتسارياداعى ءوز ۇيىندە. ونىڭ دەنساۋلىعى جايلى ناقتى حابار ماردىمسىز. يسپان­يالىق «Ole» جۋرنالىنىڭ مالىم­دەۋىنە قارا­عاندا, شۋماحەر ءوزىنىڭ بار بايلى­عىن ايەلىنە جانە جالعىز ۇلى ميك پەن قىزى جينا-ماريا ۇشەۋى­نە قىلداي ەتىپ تەڭ ءبولىپ بەرۋ­گە وسيەتناما جاساعان كورىنەدى. 

اقش-تىڭ «Columbia Pictures» كينو كومپانياسى شۋماحەردىڭ قازىرگى شالاجانسار كۇيىن كور­سەتەتىن دەرەكتى فيلم ءتۇسىردى. كينو تۇسىرۋشىلەر بۇل ءىستى قولعا الۋ وڭاي بولماعانىن ايتادى. ۇزاق ۋاقىت كوريننا حانىممەن كەلىسسوز جۇرگىزگەن. ناتيجەسىندە اپتاسىنا 58 ساعات تاسپا جازىپ الۋعا مۇمكىندىك العان. 

بەكەن قايرات ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»