بيۋدجەتتىڭ يگەرىلۋىنە قاتاڭ باقىلاۋ قاجەت

مەملەكەت باسشىسى ناقتىلاپ بەرگەن تاپسىرمالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن زاڭ جوباسىن ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ تانىس­تىردى. وسىعان وراي دەپۋتاتتار بيۋدجەت قارجىسىنىڭ ءتيىمدى جۇمسالۋىنا قا­تىستى ماسەلەلەردى قىزۋ تالقىلادى. ال ءماجىلىس تور­اعاسى ن.نىعماتۋلين بولسا, بايان­داماشىعا قاراتا ايتقان سوزىندە بيۋدجەت قارجىلارىنىڭ ءتيىمسىز يگەرىلۋىنە قاتىستى ناقتى ولشەم بولۋ كەرەكتىگىن العا تارتتى.

«ايتپەسە, سىزدەر بيۋدجەت كو­­دەك­سىندە تۇسىنىك رەتىندە ۇسى­نىپ وتىرعان «ناتيجەلىلىك», «جاۋاپ­كەر­شىلىك», «پەرس­پەك­تيۆتى» سياقتى جال­پىلاما سوزدەر اۋ­قىم­دى مەملەكەت قارجىسىن ءبولۋ كەزىندە ناق­تى دالەل بولا المايدى. ويتكەنى ولار­دىڭ ەشبىرىنىڭ تاجى­ريبەلىك, قولدان­بالىق سيپاتى جوق. ال سۋبەك­تيۆتى باعا­لاۋدىڭ سوڭى جاقسى­لىققا اپارماۋى مۇمكىن. ەگەر قار­جى ءبىر مەملەكەتتىك ورگاننان باسقا ورگانعا قايتا بولىنسە, ونىڭ ال­دىندا نە سەبەپتەن ءتيىمسىز ورىن­دال­عانىنا جانە سوڭعى ناتي­جەنىڭ قالاي بولعانىنا جاۋاپ بەرۋىمىز كەرەك. وسىدان كەيىن عانا جەكە جاۋاپكەرشىلىككە قادام جاساي الامىز», دەدى ول.

سونداي-اق ن.نىعماتۋلين ەكىنشى وقىلىمعا دەيىن ء«تيىم­سىز ورىنداۋ» تۇسىنىگىنىڭ قارجى­گەر­لەرگە دە, قاراپايىم ازاماتقا دا تۇسىنىكتى ناقتى انىق­تا­ما­سىن تۇ­جى­رىمداۋ قاجەتتىگىن قاداپ ايتتى. ال تالقىلاۋ بارى­سىندا دە­پۋ­تاتتار تاراپىنان كۆازي­مەم­­لەكەتتىك سەكتورعا بولىنەتىن قارا­جاتتار كولەمىنىڭ ۇلتتىق ەكونو­ميكا مينيسترلىگى دەڭگەيىندە عا­نا كەلىسىلەتىندىگى قاتاڭ سىنعا الىن­دى. ءماجىلىس توراعاسىنىڭ پىكى­رىنشە, پرەزي­دەنت بىرنەشە مارتە ۇكى­مەتكە باقى­لاۋعا الۋعا تاپ­سىر­عان مەملە­كەتتىك زايم ماسە­لەلەرى تاعى دا مينيسترلىك دەڭ­گەيىنە ءتۇسىپ وتىر­عان كورىنەدى. ونى­مەن قوسا ۇسى­نىلىپ وتىرعان رەداك­تسيا ەل­باسىنىڭ بيۋدجەتتى باقى­لاۋ جو­نىندەگى نۇسقاۋلارىمەن سايكەس كەل­مەگەندىكتەن بۇل نورمانى پرە­زي­دەنت تاپسىرماسىن ەسەپكە الا وتىرىپ, قايتادان تياناقتاۋ قاجەت.

«بىزگە ناقتى ناتيجە كەرەك. ول تۇر­عىن ۇيلەر مەن مەكتەپ, با­لا-باقشالار جانە اۋرۋحا­نالار سالۋ. سوندا عانا ەلبا­سى­نىڭ بو­لىنگەن قارجىلار ەكونوميكانى دامىتۋعا, ازاماتتاردى جۇمىسپەن قامتۋ­عا جانە حالىقتىڭ ءال-اۋ­قاتىن ارت­تىرۋعا جۇ­مىس ىستەۋ كەرەكتىگى جو­نىن­دەگى تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرامىز», دەدى ن.نىع­ماتۋلين.

ايتا كەتەيىك, زاڭ جوباسىندا بيۋد­جەت­تىك باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋدى وڭاي­لاتۋ مەن مەم­لە­كەتتىك ورگانداردىڭ دەربەستىگىن ارتتىرۋ, ەسەپكە جازۋ ادىسىمەن بيۋد­جەتتەۋدى بىرتىندەپ ەنگىزۋ, مەم­لە­كەتتىك جانە مەملەكەت كە­پىل­­دىك بەرگەن بورىشتى رەتتەۋ­دى كۇشەيتۋ, ءىت-جوبالاردى, مەملە­كەت­تىك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جۇيە­لەرىن قۇرۋ, دامىتۋ ءۇشىن قاجەت­تى قۇجاتتامانى دايىنداۋ راسىم­دەرىن وڭايلاتۋ باعىتتارى بويىن­شا تۇزەتۋلەر قامتىلىپ وتىر. سون­دىقتان دا ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تانىستىرعان زاڭ جوباسى ارقىلى بىرقاتار نەگىزگى باعىت­تار بويىنشا تۇزەتۋلەردىڭ ىشىندە كەلىسۋدىڭ جەكەلەگەن كەزەڭ­دەرىن جويۋ تەتىگى دە بار.

«ەڭ الدىمەن دامۋعا ارنالعان ماقساتتى ترانسفەرتتەردىڭ ناتي­جەلەرى تۋرالى كەلىسىمدى جويۋ ۇسىنىلىپ وتىر. سەبەبى, بۇگىن­گى تاڭدا ولار بيۋدجەتتىك باعدار­لامالاردى قايتالاۋدا. سونىڭ نا­تي­جەسىندە ورتالىق جانە جەر­گىلىكتى دەڭ­گەيدەگى 1,5 مىڭنان اس­تام قۇجات قىس­قار­تىلادى دەپ بول­جانۋدا. ال ور­تالىق مەم­لە­كەت­­تىك ورگان­داردىڭ اكىمشىلىك شى­عىن­­دارىن ورتاق ليميت ارقى­لى جوس­پارلاۋ تەتىگى بيۋدجەتتىك وتى­نىش­­تەردى دايىنداۋ مەن ۇسىنى­لاتىن قۇجاتتاردىڭ كولەمىن جەڭىل­دەتەدى», دەدى ت.سۇلەيمەنوۆ.

جيىندا مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى ء(مجا) جوبالارىن جوسپارلاۋ راسىمدەرىن وڭايلاتۋ ماقساتىندا بار­لىق ۇدەرىستى 5-تەن 3 كەزەڭگە قىسقارتۋ ۇسىنى­لىپ وتىرعاندىعى دا ايتىلدى. وسى ماقساتتا ءمجا جوبا­لارىنىڭ تۇ­جىرىم­دامالىق كەزەڭ­دەرى مەن كەلى­سىم جوبالارىنىڭ ساراپتاماسى جويى­لاتىندىعى بەلگىلى بولدى.

«بۇل ءمجا جوبالارىن دايىنداۋ مەرزىمىن 7 ايدان 3 ايعا دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بە­رە­دى جانە جوباداعى تاعى ءبىر جاڭا­لىعىمىز «باعدارلامالىق ءمجا» ەنگىزۋ بولىپ تابىلادى. ناتيجەسىندە ءمجا راسىم­دەرى قىسقا جانە بيزنەس ءۇشىن قولجەتىمدى بولادى», دەدى مي­نيستر. جالپى, زاڭ جوباسى ۇسىنى­لىپ وتىرعان تۇزەتۋلەردىڭ بيۋد­جەت­تىك قار­جىنىڭ ەكونوميكاعا جىل­دا­مىراق جەت­كىزىلۋىنە, يگەرىل­مەگەن سومالاردى ازاي­تۋ مەن ءمجا جوبالارىنىڭ كولە­­مىن ۇلعايتۋعا, سونداي-اق مەملە­كەت­تىك ورگانداردىڭ ۇلكەن دەربەس­تىگى جاع­دايىنداعى زور جاۋاپكەر­شى­لى­گىنە ىقپال ەتەتىندىگى ەسكەرىلىپ, ءبىرىنشى وقىلىمدا ءبىراۋىزدان ماقۇلداندى.

وسى كۇنگى وتىرىس اياسىندا «ۇستاپ بەرۋ تۋرالى كونۆەنتسيا­نى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى حالىق قالاۋلىلارى تاراپىنان قولداۋعا يە بولدى. سونىمەن قاتار ءماجىلىس جاڭا زاڭ جوبالارىن جۇمىسقا الىپ, ولار بويىنشا بەيىندى كوميتەتتەرگە قورىتىندى ازىرلەۋ مەر­زىم­دەرى بەلگىلەندى. ونىڭ ءبىرى – ساق­تاندىرۋ جانە ساقتاندىرۋ قىز­مەتى ماسەلەلەرى تۋرالى بولسا, ەكىنشىسى – تمد-عا قاتىسۋشى مەم­لەكەتتەردىڭ اۆتوكولىك قۇرالدارىن جىمقىرۋعا قارسى كۇرەس جانە ولاردى قايتارۋدى قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى زاڭ جوباسى.

نۇرلىبەك دوسىباي, «ەگەمەن قازاقستان»