شىڭعىس ءۋاليحانوۆ – ابىلاي حاننىڭ نەمەرەسى, ساياحاتشى-عالىم شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ اكەسى. پاتشالىق رەسەيدىڭ كەزىندە امانقاراعاي, قۇسمۇرىن, كوكشەتاۋ وكرۋگتەرىنىڭ اعا سۇلتانى بولعان تاريحي تۇلعا. باسقاسىن ايتپاعاندا بالاسى شوقاندى كادەت كورپۋسىندا وقىتىپ, ونىڭ بولاشاقتا الەمدىك دەڭگەيدە ۇلكەن وقىمىستى بولۋىنا جول اشقانى نەگە تۇرادى.
شىلدە ايىندا استانا قالاسىنداعى قارۋلى كۇشتەر اسكەري-تاريحي مۋزەيىندە ۇيىمداستىرىلعان الماتى وبلىسى ولكەتانۋ كورمەسىنىڭ سورەسىنە قويىلعان زاتتار اراسىندا جوعارىداعى شىڭعىس تورەگە قاتىستى ەكسپوناتتار دا جەتكىزىلىپتى.
سونىڭ ءبىرى – تورەنىڭ كۇمىس توستاعان-تاباعى. بۇل زاتتى كەزىندە بەلگىلى ارحيتەكتور ارىستان قاينارباەۆ الماتىداعى ورتالىق مۋزەي قورىنا تاپسىرعان كورىنەدى. ال جادىگەردىڭ قۇجاتىندا توستاعاننىڭ اقى-يەسى رەتىندە شوتا ىدىرىس ۇلىنىڭ ەسىمى اتالعان. ەلىمىزگە ەڭبەك سىڭىرگەن ساۋلەتشى شوتا اعامىز بولسا, شوقاننىڭ تۋعان ءىنىسى ماقىنىڭ بالاسى ىدىرىستىڭ ۇلى. ماقى (ماقاجان) وتە شەبەر سۋرەتشى بولعان.
مىنا سۋرەتتە تۇرعان توستاعاننىڭ قاسىنداعى كۇمىس قاسىق پەن تۇز ۇنتاقتايتىن قۇرال دا شىڭعىس تورە قولدانعان بۇيىمدار ەكەن. بۇل جادىگەرلەر 1960 جىلى شوتا ىدىرىس ۇلىنان الىنعان. قۇجاتتا كۇمىس قاسىق پەن تۇز ۇنتاقتايتىن قۇرالدى ساقتاعان ادام ماكين ەدريس (ماقين ىدىرىس) دەلىنگەن. قىسقاسى بۇل زاتتاردى مۋزەيگە تاپسىرعان تورەنىڭ ءوز ۇرپاقتارى.
شىڭعىس تورەنىڭ ءوزى دە ومبى اسكەري ۋچيليششەسىندە ءبىلىم العان كوزى قاراقتى ادام. ول ءوز زامانىندا رەسەيلىك عالىم-ساياحاتشىلارمەن جاقىن قارىم-قاتىناس ورناتىپ, ورىس گەوگرافيالىق قوعامىنا قازاق حالقى جونىندە كوپ مالىمەت بەرگەن جانە ەل ىشىندەگى قۇندى جادىگەرلەردى جيناپ-ساقتاعان. ءتىپتى كەيبىر باعالى بۇيىمداردى پەتەربوردا وتكەن شىعىستانۋشىلاردىڭ ءىىى كونگرەسىنە جولداپ, كورمەگە قويدىرعان. وسى زاتتاردىڭ جۇرناعى قازىر سانكت-پەتەربۋرگ, ماسكەۋ, ومبى جانە گامبۋرگ مۋزەيلەرىندە ساقتاۋلى. ال جوعارىداعى جادىگەر بولسا شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ «التىنەمەل» مەملەكەتتىك مەموريالدى مۋزەيى قورىندا تۇر.
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ورىنباي بالمۇرات
«ەگەمەن قازاقستان»