ەلىمىزدە جۇمىسسىزدىقتى جويۋدىڭ ءتۇرلى جولدارى قاراستىرىلۋدا. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» اتتى قازاقستان حالقىنا بيىلعى جولداۋىندا جەرگىلىكتى بيلىك الدىنا ەڭبەك رىنوگىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, از قامتىلعانداردى, جۇمىسسىزداردى جانە ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعانداردى ءونىمدى ەڭبەككە تارتۋ مىندەتىن قويدى. اسىرەسە, اۋىل جاستارىنىڭ جۇمىسسىزدىعى الاڭداتادى. كاسىبي ءبىلىم الماعاندىقتان اۋىل جاستارى ەڭبەك رىنوگىندا باسەكەگە قابىلەتسىز بولىپ قالۋدا. از قامتىلعانداردى الەۋمەتتىك قولداۋدىڭ ىقپالدى شارالارى دا جەتكىلىكتى پايدالانىلماي وتىر. مۇنىڭ ءوزى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىن كەمىتۋ قارقىنىن باياۋلاتۋدا. رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, وبلىستا كەدەيشىلىك دەڭگەيى – 3,1, ال جۇمىسسىزدىق 5,0 پايىزدى قۇرايدى. بۇل ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىمەن سالىستىرعاندا جامان كورسەتكىش ەمەس. الايدا, بۇل كورسەتكىشتەردىڭ دەڭگەيىن مەيلىنشە تومەندەتۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردىڭ قارقىنىن باسەڭسىتۋگە بولمايدى. ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن دايىندالعان «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسى وسى ءبىر كۇرمەۋى قيىن كۇردەلى ماسەلەنى وڭ شەشۋگە باعىتتالعان. سوندىقتان دا بۇل باعدارلاما حالىقتىڭ كەڭ قولداۋىنا يە بولىپ وتىر.
ەڭبەك رىنوگىنداعى وزەكتى ءماسەلەلەردى شەشىپ, جۇمىسسىزدىقپەن كۇرەسكە سەرپىن بەرەتىن جاڭا باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ وڭىردە جوسپارلى جۇرگىزىلۋدە. وبلىس ورتالىعىندا جانە اۋدانداردا جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى قۇرىلىپ, عيماراتپەن قامتاماسىز ەتىلدى. ۇستىمىزدەگى جىلى باعدارلامانىڭ ءۇش باعىتى بويىنشا وعان 5564 ءوز بەتىنشە جۇمىسپەن اينالىسۋشىلاردى, جۇمىسسىزداردى جانە تابىسى از ادامداردى تارتۋ كوزدەلدى. باعدارلامانىڭ «وقىتۋ جانە ەڭبەككە ورنالاسۋعا ىقپال ەتۋ» باعىتى بويىنشا 3200 ادامدى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا ىقپال ەتۋ جوسپارلانعان. ياعني, 1200 ادام الەۋمەتتىك جۇمىستارعا تارتىلادى, 1890 ادامعا كاسىپتىك ءبىلىم بەرىلەدى. قازىرگى تاڭدا قادرلاردى قايتا دايارلاۋ ۇيىمداستىرىلاتىن تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورىندارى كەلىسىلدى, سۇرانىسقا يە 29 ماماندىق انىقتالدى. مەملەكەتتىك تاپسىرىس اياسىندا ولار 12 ماماندىق بويىنشا وقىتىلاۋدا. قازىرگى تاڭدا 919 ادام ەڭبەكاقىلارى ءىشىنارا سۋبسياديالانىپ ەڭبەككە ورنالاستى. ولاردىڭ ورتاشا ەڭبەكاقىسى 41 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى, 313 كاسىپورىنمەن كەلىسىم-شارت جاسالدى. 1567 ادام كاسىبي ءبىلىم الۋعا وقىتىلۋدا. ولاردىڭ 70 پايىزى اۋىل جاستارى.
باعدارلامانىڭ ەكىنشى باعىتى بويىنشا اۋىلداعى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا كومەكتەسۋ اياسىندا 120 ادامعا ءوز ءىسىن اشۋ ءۇشىن 1 ملن. تەڭگەدەن بارلىعى 120 ميلليون تەڭگە كولەمىندە شاعىن نەسيە ءبولىندى. ولارعا ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا 60,0 ميلليون تەڭگە قارالدى. وبلىستىق اكىمدىك 352 ادامدى كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىنە وقىتۋدى جوسپارلاپ وتىر. قىزمەت كورسەتۋشى «بيزنەس-ناۆيگاتور» جشس بەكىتىلگەن كەستەگە سايكەس وقىتۋدى قازان ايىنان باستاپ جۇرگىزۋدە. بۇل ماقساتقا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 14,3 ميلليون تەڭگە ءبولىندى. ال, ءۇشىنشى باعىت بويىنشا ەكونوميكالىق الەۋەتى تومەن ەلدى-مەكەندەردەن دامۋ كورسەتكىشتەرى جوعارى اۋداندارعا كوشۋگە 26 وتباسى تىلەك ءبىلدىردى. جالپى, باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن وبلىس بويىنشا 446,5 ملن. تەڭگە كولەمىندە قاراجات ءبولىندى.
ءبىز بۇل باعدارلامانىڭ الداعى جىلى دا سەرپىندىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن وسى كەزدەن باستاپ دايىندىق جاسادىق. وبلىس اكىمى 2012 جىلى جالپى سوماسى 1677,6 ميلليون تەڭگە بولاتىن بيۋدجەتتىك تاپسىرىستى بەكىتتى. باعدارلاماعا الداعى جىلى 3536 ادامدى تارتۋ كوزدەلىپ وتىر. ونىڭ 746,5 ميلليون تەڭگەسى 3155 ادامدى كاسىپتىك وقىتۋعا جانە ەڭبەككە ورنالاستىرۋعا, 206,3 ميلليون تەڭگەسى 150 اۋىلدىقتىڭ ءوز ءىسىن دامىتۋىنا, ال, 386,1 ميلليون تەڭگەسى 56 وتباسىنىڭ جۇمىس ورىندارى بار اۋىلدارعا قونىس اۋدارۋىنا جۇمسالاتىن بولادى. جالپى, قاناتقاقتى باعدارلاما جۇمىسسىزدىقپەن كۇرەستە, ەڭبەك رىنوگىن نىعايتۋدا تيىمدىلىگىن كورسەتتى.
سەرىك ورىنباەۆ, اقتوبە وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ باستىعى.