ءيا, حاكىم اتامىزدىڭ بۇل دانىشپاندىعى تۋراسىندا از ايتىلىپ جۇرگەن جوق. ءبىز «قاراشادا ءومىر تۇر» دەپ باستالاتىن ولەڭىنىڭ العاشقى سەگىز جولىن وزىمىزشە تالداي وتىرىپ ءوزىن-ءوزى تارازىلاي بىلگەن كەمەڭگەردىڭ ءوز سالماعىن دا باعامداي العانى تۋرالى ايتقىمىز كەلدى.
«قاراشادا ءومىر تۇر,
توقتاتساڭ توقسان كونەر مە؟
ارتتاعى مايدا كوڭىل ءجۇر,
جالىنساڭ قايتىپ كەلەر مە؟
مايداعى جۇرتتىڭ ءىشى – قار,
بايشەشەك قارعا ونەر مە؟
ىشىندە كىمنىڭ وتى بار,
قار جاۋسا دا سونەر مە؟», دەيدى. بىلاي قاراساڭ اسا ءبىر جۇمباق, تۇسىنىككە اۋىر دۇنيە ەمەس سەكىلدى, بىراق ولەڭدى ىشتەن سەزىنگەن تۇستا وسى سەگىز جولعا تۇتاس ادام ءومىرى ءھام باعاسى سىيىپ تۇرعانداي الاپات سەزىمدى باستان كەشەسىز. «قاراشادا ءومىر تۇر» – بۇل ابايدىڭ بارشىن تارتقان ۋاقىتى. قاراشادان كەيىن – جىلدىڭ سوڭى جەلتوقسان. ونى ادام ومىرىمەن قاتار ورگەندە ءومىردىڭ اقىرى دەيمىز. قاراشانى ورتالاپ, سول اقىرعا قاراي اياڭداپ كەلە جاتقان ۋاقىتتى توقتاتىپ, توسىپ, كىدىرتىپ تۇرۋ مۇمكىن ەمەس, ارينە. «ارتتاعى مايى» – جاستىق شاق. ول ەندى ورالمايدى. بۇل ءتورت تارماق بىلايشا ايتقاندا, جالپى ءومىردىڭ ۇستىنى. حاكىم ەندى فيلوسوفياسىنا كوشەدى.
«مايداعى جۇرتتىڭ ءىشى – قار», دەيدى. بۇل ەندى كەيىنگىگە قاراپ وتىرىپ كەيىگەنى. ءوزى «ىستىق قايرات, نۇرلى اقىل, جىلى جۇرەكتى» ادامنىڭ ەڭ نەگىزگى قاسيەتى سانايتىن اباي كەيىنگى «كەۋدەسى – تولعان قۋلىق وي, ءبارى دە پىسىق, ەزبە ەمەس, قۇمارى ونىڭ – ايت پەن توي, پايدا مەن ماقتان – وزگە ەمەس» جاستاردان سونى تابا الماي قايراندايدى. ءبىلىم دە, پاراسات تا سول ءۇش قاسيەتكە قونباق ەدى عوي. ال مايداعى جۇرتتىڭ ءىشى – سالقىن, سۋىق, جىگەرسىز, نۇرسىز, تالاپسىز. وعان ەندى بايشەشەك ونەر مە, پاراسات, ءبىلىم قونار ما؟ ال ەندىگى بايلامدى قاراڭىز! «ىشىندە كىمنىڭ وتى بار, قار جاۋسا دا سونەر مە؟!». قاراشا كەلىپ, جەلتوقسانعا ۇلاسسا دا, جەلتوقسان ءبىتىپ ءومىرىن اقىرلاستىرسا دا ىشىندە وتى بار ادامنىڭ «مەنى» سول سونبەگەن قالپى, جالىنداعان قالپى «مەنىكىنەن» اجىراپ قانا كەتە بارادى ەكەن. مىنە, ءومىر! قۇلشىنىس, قۋات! ىشىندەگى وتى سونگەن وتىزدان ون ەسە, ءجۇز ەسە ارتىق الپىس! ول – ابايدىڭ الپىسى!
كەيدە اينالامنان سونداي الپىستى, جەتپىستى, ءتىپتى سەكسەندى كورەم. قىزىعام! ىشىمدەگى قولامتانى ۇرلەيمىن كەپ! شىرپى سالام, لاپ ەتىپ بارىپ ءوشىپ جاتادى. جانتالاسام! وتتى كارىلىك – بىقسىق جاستىققا بەرگىسىز قارتتىق. ول بىقسىعان جاستىعىڭا پىسقىرىپ تا قارامايدى. ايتپاقشى, قارتتىقتىڭ قۋاتىن جەتپىسباي, سەكسەنبايلارمەن عانا بايلانىستىرىپ ويلايتىن باستار كوپ. ءبىزدىڭ ايتپاعىمىز باسقا. ومىرگە دەگەن كوزقاراس, قۇلشىنىس, ەڭبەك, پاراسات, «مەنى مەن مەنىكى ايىرىلعانشا» مازداپ تۇرار وت, ماڭگى مىعىم قۇرىشتاي قۋات. ونداي ادامدار سونشا كوپ تە بولمايتىن سەكىلدى مە, قالاي؟
مەن اناۋ ءبىر اقساقالدىڭ كەۋدەسىنەن سەكسەۋىلدىڭ شوعى مازداعان سەكسەندى, تومىرتقالاماپ ۇرتتاماساڭ اۋىز كۇيدىرەر توقتى سورپاسىنداي قايناپ تۇرعان توقساندى دا كورەم. ءسىز شە؟
ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»