جۇمىستى جالعاستىرار جاستار قايدا؟

 جاسىرىپ-جاۋىپ قايتەمىز, ءتىپتى اۋىلدا تۋىپ-وسكەن قىز-جىگىتتەردىڭ وزدەرى قالاداعى تىرشىلىككە تەز ارادا بەيىمدەلگەندىكتەن بە, كىم ءبىلسىن, ايتەۋىر وقۋ-ءبىلىم العان سوڭ كوبى ەلگە بارىپ ەڭبەك ەتۋگە سونشالىقتى ق ۇلىقتى ەمەس. باسقا مامانداردى ايتپاعاننىڭ وزىندە, قازىر اۋىلداعى مالشى-مەحانيزاتورلاردىڭ ورتاشا جاسى الپىستىڭ ۇستىندە, جەتپىسكە جاقىن. كوبى زەينەت جاسىندا بولسا دا, امال جوق, قاتاردان قالماي جۇمىس ىستەپ ءجۇر. بۇل قاشانعا دەيىن جالعاسادى دەيسىز؟ ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ولاردىڭ ءىزىن باسىپ, جۇمىسىن جالعاستىراتىن جاستار قايدا؟  وسىمەن ساباقتاس تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە بار – جاس مامانداردىڭ باسىم بولىگىنىڭ بىلىكتىلىگى مەن ماشىعى تو­مەن. ءتيىستى وقۋ ورنىن بىتىرگەندىگىن راس­تاي­­تىن ديپلومى بار, بىراق اۋىل ش­ا­رۋا­­شىلىعى مەن ءوندىرىستىڭ قازانىندا قاي­ناماعاندىقتان, ولاردى ءبىراز ۋاقىت تار­بيەلەۋگە, تاجىريبە جيناقتاۋىنا تۋرا كەلەدى. ويتكەنى, ولار بىردەن بەل شە­شە كىرىسىپ كەتەتىن دايىن مامان ەمەس. باس­قا امالى جوق بولعاندىقتان, ەڭبەك ۇجىم­دا­رىنىڭ باسشىلارى وسىنداي ماماندار­دى دا جۇمىسقا قابىلداۋعا ءماجبۇر. «ۋاقىت وتە كەلە توسەلەتىن شىعار», ء«ومىردىڭ ءوزى ۇيرەتەدى عوي» دەپ وزدەرىن جۇباتىپ جاتاتىنىن تالاي مارتە ەستىدىك. جاسىراتىنى جوق, اۋدان-قالالاردا ۇدايى وتكىزىلەتىن ەڭبەك جارمەڭكەلەرىندە جۇمىسشى ماماندارىنا سۇرانىس وتە جوعارى. كەرەك دەسەڭىز, جالاقىسى جوعارى, بارلىق جاعدايى جاسالاتىن جۇمىس ورىندارى دا از ەمەس. بىراق, سوعان لايىق ماماندار تابىلماي جاتادى. بۇل اۋىلعا دا, قالاعا دا ءتان.. ءبىراز جىلدان بەرى جالعاسىپ كەلە جاتقان جاعداي بۇل. سوندا مۇنى شەشۋدىڭ جولى قانداي؟ بۇرىن اۋىلدا دا, قالادا دا كاسىپتىك-تەحنيكالىق ۋچيليششەلەر كوپ ەدى. قازىر جوق. ونىڭ ورنىنا تەحنيكالىق مەكتەپتەر اشىلدى. قارجىلاندىرۋدىڭ جانە قاجەتتىلىكتىڭ جوقتىعىنا بايلانىستى جابىلىپ قالعاندارى دا از ەمەس. بۇل – نارىقتىڭ قاتال تالابى. ال تەحنيكالىق مەكتەپتەردىڭ ىشىندە جوعارى كوللەدج بولىپ جاتقاندارى دا بار. ءبارى ەمەس, ارينە. ويتكەنى, كەز كەلگەن ورتا ارناۋ- لى وقۋ ورنى قازىر مۇنداي جوعارى دەڭگەيگە يە بولا المايدى. تالاپ پەن جاۋاپكەرشىلىك وتە جوعارى. وسىعان سايما-ساي كەلەتىن وقۋ ورىندارى سيرەك. بۇل دۇرىس قادام. سانى بار, ساپاسى جوق, قاجەتسىز كادر­لاردى توپىرلاتىپ جاتقان سانسىز وقۋ ورىندارىنىڭ قاتارىن ازايتىپ, سۇرانىسقا يە بىلىكتى ماماندار دايارلايتىن جوعارى كوللەدجدەر كوبەيسە قۇبا-قۇپ, ارينە. بىراق, ونداي ءبىلىم مەكەمەلەرى قازاقستاندا ازىرگە كوپ ەمەس, ساناۋلى. وڭتۇستىك قازاقستان جوعارى جاڭا تەحنولوگيالار كوللەدجى وسىنداي دارەجەگە يە بولعان وقۋ ورىندارىنىڭ العاشقىسى. بۇل وقۋ ورداسىن تىلگە تيەك ەتىپ وتىرعان سەبەبىمىز, بۇگىنگى تاقىرىبىمىزعا تامى­زىق بولىپ وتىرعان ماسەلە − بىلىكتى ما­مان­دار دايارلاۋ جونىندەگى وسىنداي كول­لەدجدەردىڭ تاجىريبەسى رەسپۋبليكا اۋماعىندا كەڭىرەك تاراتىلسا دەگەن وي. ­جوعارى كوللەدجدىڭ ەڭ باستى ەرەك­شەلىگى – ءۇش دەڭگەيلى ءبىلىم بەرۋ. ونىڭ ءبىرىن­شى دەڭگەيىندە وقۋعا قابىلدانعان جاس­تار جۇمىسشى ماماندىقتارىنا توسەلەدى. ال ەكىنشى دەڭگەي بويىنشا كوللەدج باعدارلاماسى, ءۇشىنشى دەڭ­گەي كەزىندە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە وقىتىلادى. ينتەگراتسيالىق ءبىلىم بەرۋ دەگەنىمىز مىنە, وسى. مۇنىڭ تيىمدىلىگى وتە جوعارى ەكەنىنە كوز جەتىپ وتىر. ويتكەنى وسى ارقىلى ساپالى ماماندارعا قول جەتە باستادى. قازىر وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ءوندىرىس جانە قۇرىلىس ورىندارىندا قاجەتتى ماماندار جەتكىلىكتى. جاستار كوللەدجدە وقىپ ءجۇرىپ-اق بولاشاق جۇمىس ورىندارىنىڭ قىر-سىرىنا قانىعا باستايدى. بۇل رەتتە مودۋلدىك تەحنولوگيا ءادىسى بويىنشا ءبىلىم الۋدىڭ دا پايداسى زور. تۇسىنىكتى تىلمەن ايتقاندا, ستۋدەنتتەر ءدارىستىڭ 65 پايىزىن الەۋمەتتىك سەرىكتەستەردىڭ وندىرىستىك بازاسىندا الادى. ولار جوعارى كوللەدج قابىرعاسىندا ءبىلىم الا ءجۇرىپ ۋاقىتىنىڭ كوپ بولىگىن ءوندىرىس ورىندارىندا نەمەسە قۇرىلىس الاڭىندا وتكىزەدى دەگەن ءسوز. وڭتۇستىك قازاقستان جوعارى جاڭا تەحنولوگيالار كوللەدجىنىڭ سەنىمدى سەرىكتەسى – «وتاۋستروي» كومپانياسى وڭتۇستىك وڭىردە عانا ەمەس, قازاقستانعا بەلگىلى. وندىرىستىك بازاسى وتە جاقسى. تەك قۇرىلىسپەن عانا اينالىسپايدى, سونىمەن بىرگە وسى سالاعا قاجەتتى گاز-بلوك پەن پليتانىڭ, قۇبىردىڭ ءتۇر-ءتۇرىن شىعاراتىن ءوندىرىس ورىندارى دا جەت­كىلىكتى. وسىنىڭ ءبارىن ستۋدەنتتەردىڭ كوز­بەن كورىپ, قولمەن ۇستاپ, وقۋ-تاجىريبە با­رى­سىندا كەڭىرەك قانىعۋىنا مۇمكىندىك بەر­گەن­دىكتەن, ولاردىڭ قىزىعۋشىلىعى مەن ىنتا-جىگەرى وتە جوعارى. ەڭ باستىسى, كولل­ەدجدى بىتىرگەن تۇلەكتەر ءۇشىن جۇمىس ورنى دايىن. ءبىلىمدى دە بىلىكتى ماماندارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن وسىنداي تاجىريبەلەرگە دە ءتيىستى ورىنداردىڭ جەتكىلىكتى ءمان بەرگەنى ءجون بولار ەدى.