بايكەن ءاشىم ۇلى – زۇلماتتى وتان سوعىسىنىڭ قان مايدانىندا ەل الدىنداعى بورىشىن ورىنداپ, اۋىر جاراقاتتانۋىنا قاراماستان سوعىستىڭ سوڭىنا دەيىن اسكەر ساپىندا بولعان قاھارمان جاۋىنگەر, سوعىستان كەيىنگى ەل ءومىرىن قالپىنا كەلتىرۋگە, تىڭ دالانى يگەرۋگە بەلسەندى قاتىسقان مايتالمان-ەڭبەككەر. ەرەكشە قابىلەتى مەن ءبىلىمىنىڭ, تاۋداي تالابى مەن تاباندىلىعىنىڭ, تاۋسىلماس قاجىر-قايراتىنىڭ ارقاسىندا ومىرلىك ەڭبەك جولىندا كەڭەستىك قازاقستاننىڭ قارقىندى يندۋستريالىق دامۋىنا – ماڭىزدى ونەركاسىپتىك نىسانداردىڭ ىسكە قوسىلۋىنا, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ وركەندەۋىنە زور ۇلەسىن قوسقان, ۇزدىك ۇيىمداستىرۋشى تۇلعا. سول كەزەڭدە رەسپۋبليكامىز ونەركاسىبىنىڭ كولەمى جاعىنان وداق بويىنشا وزىقتار قاتارىندا بولىپ, ءۇشىنشى ورىندى يەلەنگەنى – بايكەن ءاشىم ۇلىنىڭ وراسان ىرگەلى ەڭبەگىنىڭ جەمىسى مەن جەڭىسى ەكەندىگى ءسوزسىز. سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى اتاعىمەن ماراپاتتالۋى – ەلگە سىڭىرگەن ەرەن ەڭبەگىنىڭ لايىقتى باعالانۋى.
مەن بايكەن اشىم ۇلىمەن ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى بولعان كەزىمدە تانىس بولدىم, كوپ جىلدار بويى ەل يگىلىگى جولىندا ونىڭ قول استىندا, ىنتىماقتاستىقتا ەڭبەك ەتتىم. وسى ناتيجەلى ەڭبەككە تولى جالىندى جىلدار قويناۋىندا بايكەن ءاشىم ۇلى سەكىلدى ەرەن, بىلىكتى باسقارۋشىلىعىمەن قاتار, ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرى مول, بەينەسى ىزگىلىكتەن تۇراتىن جانمەن كەزدەسىپ, بىرلەسە ەڭبەك ەتكەنىم ءۇشىن تاعدىرىما ىرزاشىلىعىم مول. بويىندا بيىك مادەنيەت, ۇلكەنگە – قۇرمەت, كىشىگە – ىزەت مولىنان قالىپتاسقان, بايسالدى مىنەزدى, ۇلكەن ىستەردى ارتىق دابىراسىز, قاراپايىمدىلىقپەن اتقاراتىن ءازىز ازاماتپەن جاۋاپتى قىزمەت پەن ۇلاعاتتى ىستەر بارىسىنداعى قويان-قولتىق قارىم-قاتىناسىمىز كەيىننەن جاقىن, ادامي سىيلاستىققا ۇلاسقان ەدى.
مەنىڭ ءومىرىمنىڭ قيىنشىلىقتى ساتىندە, قۋدالاۋعا ۇشىراپ, مينيسترلىكتەن, ءتىپتى, ەلدەن جىراق كەتۋگە ء ماجبۇر بولىپ, ماسكەۋدە ءۇش جىلداي تۇرعان كەزىمدە ماسكەۋدەگى وداقتىق جوعارعى كەڭەستە رەسپۋبليكالاردىڭ ءبىر ايلىق كەزەگىن اتقارىپ جۇرگەن بايكەن ءاشىم ۇلىنىڭ ارنايى شاقىرۋىمەن قابىلداۋىندا بولعان ەدىم. كەيىننەن الماتىعا بارعاندا «ماسكەۋدە جاقسى باعالاۋدا» دەپ ءوزىنىڭ پىكىرىن ايتىپ, جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ رايىنان قايتۋىنا سەبەپشى بولدى, بۇل جايىندا ماعان حابارلاپ: «ەندى ەلگە ورالۋىڭا بولادى» دەپ اسقان جاناشىرلىق تانىتقان ەدى. قوناقجايلىقپەن كرەملدە داستارقان جايىپ, قارسى العانى ەسىمنەن كەتپەيدى. وسىلايشا, بايكەن ءاشىم ۇلىنىڭ ارقاسىندا ون ءبىر جىل بويى رەسپۋبليكامىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى بولعان شاعىمدا بۇيىرماعان وداقتىق بيلىكتىڭ ءتورى – كرەملدەن ءدام تاتقانىم بار.
الماتىدا قوناقتاردا بولعان كەزىمىزدە توردە وتىراتىن بايكەن ءاشىم ۇلى مەنى جانە بالالار حيرۋرگى كامال ورمانتاەۆتى قاسىنا شاقىرىپ الىپ, سول كەزدەرى قالىپتاسقان داستۇرگە ساي قولىمىزعا جەڭىل سۋسىن ۇستاتىپ, «الىپ قويىڭدار» دەپ ءازىل-شىنىن ارالاستىرىپ, ءبىزدى باسقالاردىڭ ىشىندە ءبىر توبەدەي كورىپ, ەرەكشە ەركەلەتىپ جۇرەتىن. جالپى, بايكەن ءاشىم ۇلىنىڭ ءومىرى مەن قىزمەتى سول ۋاقىتتىڭ وزىندە ارىپتەستەرى, ءىزباسارلارى ءۇشىن ۇلكەن باسقارۋ, ۇيىمداستىرۋ, شەبەرلىك مەكتەبى بولاتىن. قازىر دە ونىمەن بىرگە ەڭبەك ەتكەن ەڭبەك ارداگەرلەرى باس قوسقاندا بارلىعى ءبىراۋىزدان بايكەن ءاشىم ۇلىنىڭ ۇكىمەت, وبلىستىق باسشىلىق ماجىلىستەرىن وتكىزۋدەگى ەرەكشە ءستيلىن, ادىلدىگىن, مەكتەپتەردى, اۋرۋحانالاردى, ونەركاسىپ تسەحتارىن ءوزى كوزىمەن كورىپ, ارالاۋدى ۇناتاتىندىعىن جانە ەرەكشە بايقاعىشتىعىن, وعان جالعان ايتا المايتىندارىن ەرەكشە تەبىرەنىسپەن, ىقىلاسپەن ەسكە الادى.
بايكەن ءاشىم ۇلى كەڭەستىك قازاقستان سەكىلدى الىپ ەلدەگى بيىك لاۋازىم يەسى بولعانىنا قاراماستان, حالقىمىزدىڭ « ۇلىق بولساڭ, كىشىك بول» دەگەن دانا سوزىنە اسا لايىق, ءاردايىم جىلى ءجۇزدى, ادەپتى, رۋحاني دۇنيەسى باي ادام بولدى. ونىڭ جوعارى مادەنيەتتىڭ يەسى ەكەندىگىن ەڭ اۋىر ءسوزى: ء«سىز بايىپسىز ادامسىز» دەپ ايتۋمەن شەكتەلۋىنەن اڭعارۋعا بولاتىن. مەن, اسىرەسە, قازىرگى مەملەكەتتىك باسقارۋشىلىق قىزمەتتەگى كەيبىر ادامداردىڭ ءتۇرلى توسىن مىنەزى مەن ايقاي-شۋلى باسقارۋ ءادىسىن كورگەندە, ۇنەمى بايكەن ءاشىم ۇلىن قۇرمەتپەن جانە قيماستىقپەن ەسكە الامىن. وعان ءتان تاعى ءبىر قاسيەت – ۋاقىتتىڭ مينۋتىنا دەيىن قاستەرلەپ, دالدىك قاسيەتپەن ءجۇرىپ-تۇراتىندىعى ەدى. جۇمىس بابىنداعى قاتاڭ ەتيكەتتى ساقتاۋى ءوز الدىنا, قوناققا بارعاننىڭ وزىندە تۋرا ۋاقىتپەن, ءدال مينۋتىندا كەلەتىن. ول كىسى باراتىن جەردە ۋاقىتىنان بۇرىن بارىپ وتىراتىنبىز. ال قازىرگى كەزدە كوبىنەسە, باسشى ازاماتتار قوناققا كەلەتىن بولسا, اسىپ-ساسپاي, «قىزمەت بابىمەن كەشىكتىك» دەگەن جەلەۋمەن, وزگە جۇرتتى ءبىرشاما ۋاقىت سارعايتىپ كۇتتىرىپ بارىپ كەلەتىندىگى – بۇگىنگى كۇننىڭ جاعىمسىز كورىنىستەرىنىڭ ءبىرى.
مەملەكەتتىك جۇمىس بابىندا توعىسقان ءومىرىمىزدىڭ ارنالارى كەيىنگى كەزەڭدە دە اجىرامادى. بايكەن ءاشىم ۇلى زەينەتكە شىققان ۋاقىتىندا دا ءجيى كەزدەسىپ تۇردىق. زەينەت جاسىندا دا ەڭسەسىن بيىك, بويىن تىك ۇستايتىن, بايىپتى, اسەرلى سوزىمەن ءارتۇرلى كەزدەسۋلەردە ءسوز سويلەگەندە جاس دارىنداردان وزىق شىعاتىن. وتباسىلارىمىزدىڭ اراسىندا جاقىن تۋىسقانداي قارىم-قاتىناس ورناعان ەدى. جۇبايى باقىت اسەتقىزىمەن ەكەۋىنىڭ جاراسىمدى, قاتار وتىرعانى, جاستارىنا قاراماستان, ءبىر-بىرىنە دەگەن ىستىق ىقىلاستارىن ساقتاۋى جان سۇيسىنەرلىك كورىنىس بولاتىن. باقىت اسەتقىزى اۋىر ناۋقاسقا شالدىققان كەزىندە ۇدايى ءحالىن بىلۋگە بارىپ تۇردىم. بايكەن ءاشىم ۇلى ۇلگىلى وتباسىن قۇرىپ, الپىس جىلدان استام ۋاقىت وتاسقان, سانالى ۇرپاعىنا ءومىر سىيلاعان جان جارىنىڭ سوڭىنان كوپ ۇزاماي, جيىرما كۇندەي ۋاقىت وتكەندە دۇنيەدەن وزعاندىعى – ەكەۋىنىڭ ءتاڭىر قوسقان جۇپ ەكەندىگىنىڭ كۋاسى ەدى. جاقسى ادام ومىردەن وتكەندە, كەڭ دۇنيە ورتايعانداي بولىپ كورىنەدى, جان دۇنيەم ازا تۇتىپ, جاقىن اعامنان ايرىلعانداي كۇيدە بولدىم. ۇرپاعىنا, ءۇرىم-بۇتاعىنا اكەلەرى-اتالارى سەكىلدى ۇزاق, بەرەكەلى, ونەگەلى عۇمىر كەشۋىن تىلەۋمەن كوڭىلىمدى دەمەگەن ەدىم. 2014 جىلدىڭ سوڭىندا ەلباسىنىڭ ىنتاسىمەن الماتى قالاسىنداعى جاندوسوۆ جانە روزىباقيەۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا جاڭا مەشىت سالىنىپ, وعان «بايكەن» ەسىمىنىڭ بەرىلۋى – زور مارتەبەلى, ەل قۇپتاعان ءىس بولدى. بۇل – بايكەن ءاشىم ۇلىنىڭ بارشا حالقىمىزدىڭ پەرزەنتى بولعاندىعىنىڭ, سونىمەن قاتار, ادال ابىرويى مەن كىرشىكسىز رۋحاني دۇنيەسىنىڭ دالەلى ەكەندىگى انىق.
بايكەن ءاشىم ۇلى سىندى ەلىمىزدىڭ ىرگەسىن نىعايتىپ, بۇگىنگى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ نەگىزىن سالۋعا بار سانالى عۇمىرىن ارناعان جارقىن تۇلعالاردىڭ ءومىرى مەن قىزمەتى – حالقىمىزدىڭ ماڭگى ەسىندە قالادى دەگەن سەنىمدەمىن.
تورەگەلدى شارمانوۆ