ارىز-شاعىمداردى ءتيىمدى قاراۋدىڭ ماڭىزدىلىعى ەسكەرىلىپ, اشىق پروكۋراتۋرا جوباسىنىڭ اياسىندا ءساۋىر ايىنان باستاپ باس پروكۋراتۋرا جانىنان ازاماتتاردى قابىلداۋ ورتالىعى اشىلىپ, حالىققا قىزمەت كورسەتىلۋدە. جىل سوڭىنا دەيىن وسىنداي ورتالىقتاردى وڭىرلەردە دە اشۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ورتالىقتا پروكۋرورلار قابىلداۋ جۇرگىزىپ, ازاماتتاردىڭ بۇزىلعان قۇقىقتارىن قورعاپ, كەڭەس بەرۋدە جانە شاعىمداردى جازۋعا كومەكتەسۋدە. ورتالىقتىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى ايىنا ءبىر رەت باس پروكۋروردىڭ جەكە قابىلداۋىن ۇيىمداستىرادى.
باس پروكۋراتۋرا باسشىلىعىنىڭ قابىلداۋىنا جازىلۋ Call-ورتالىعىنا شالىنعان قوڭىراۋلار, پورتالدارعا («115.kz», «egov.kz») تۇسكەن ەلەكتروندى جانە قاعاز فورماتى وتىنىشتەر بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل رەتتە باس پروكۋروردىڭ قابىلداۋىنا جازۋ ارىز بەرۋشىگە باس پروكۋرور ورىنباسارىنىڭ سول ماسەلە بويىنشا ءوتىنىشتى قاناعاتتاندىرۋدان باس تارتۋ تۋرالى جاۋابى بار بولعاندا عانا جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق, شەشىم قابىلداۋ پروتسەسىنە ارالاسپاۋ ماقساتىندا سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ ساتىسىنداعى جانە سوتتارداعى ىستەر بويىنشا قابىلداۋ جۇزەگە اسىرىلمايدى.
بۇدان باسقا, سول ماسەلە بويىنشا بۇرىن باس پروكۋرورمەن جاۋاپ بەرىلگەن جانە سوت اكتىلەرىنە شاعىم بەرۋ مەرزىمىن وتكىزىپ العان ادامدار باس پروكۋروردىڭ قابىلداۋىنا جازىلا المايدى. بيىل وسى كەزگە دەيىن باس پروكۋروردىڭ جەكە قابىلداۋىندا بارلىعى 84 ازامات پەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ وكىلدەرى بولعان. ال باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارلارى 92 ازامات پەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ وكىلدەرىن قابىلداعان.
سوت اكتىسىمەن نەمەسە مەملەكەتتىك ورگان باسشىلارىنىڭ ارەكەتتەرىن داۋلاۋ ماسەلەسى كەيبىر جاعدايلاردا جەرگىلىكتى پروكۋرورلارمەن دۇرىس شەشىلمەگەن سوڭ, باس پروكۋروردىڭ قابىلداۋىنا جۇگىنۋشى ازاماتتاردىڭ سانى دا كوبەيە تۇسۋدە. بيىلعى جىلى وتىنىشتەردى ءتيىستى دەڭگەيدە قاراماعانى ءۇشىن پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ 13 قىزمەتكەرى تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى.
زامان تالابىنا ساي قاي سالادا بولسىن جاڭا تەحنولوگيا-لار قولدانىلۋدا. بەينەكونفەرەنتسبايلانىس قۇرالىنىڭ كومەگىمەن قابىلداۋعا جازىلعان ازاماتتار «وn-line» رەجىمىندە استانا قالاسىنا كەلمەي-اق, باس پروكۋرورمەن سويلەسىپ, ءوتىنىش ءمانىن بايانداۋىنا مۇمكىندىك بار. وسىنداي تارتىپپەن وڭىرلەردەن 5 ازامات جۇگىنگەن.
اتالعان جەكە قابىلداۋدا 10 شاعىم قاناعاتتاندىرىلعان. بارلىعى 4 ازاماتتىق, 2 قىلمىستىق ءىس بويىنشا سوت اكتىلەرىنىڭ زاڭدىلىعىن قاداعالاۋ جايلى وتىنىشتەر قولداۋ تاپقان. ماسەلەن, لاۋازىمدىق وكىلەتتىگىن تەرىس پايدالانعانى (قك-ءنىڭ 307-بابى 1-بولىگى) جانە قىزمەتتىك جالعاندىق جاساعانى (قك-ءنىڭ 314-بابى 1-بولىگى) ءۇشىن سوتتالعان گ.موتينا باس پروكۋروردىڭ جەكە قابىلداۋىنا جۇگىنگەن.
باس پروكۋراتۋرانىڭ قىزمەتكەرى سىرىم اقباەۆتىڭ جەتە زەردەلەۋىمەن گ.موتينانىڭ مەملەكەت مۇددەسىنە زالال كەلتىرمەگەنى, اقشا قاراجاتتارىن ۇيىمنىڭ ماقساتتارى مەن مىندەتتەرىنە سايكەس كەلەتىن ءىس-شارالارعا جۇمساعانى انىقتالعان. ال ول «كولوس» بالالار مادەني-ساۋىق ورتالىعى» مك قك-نىڭ ديرەكتورى بولا تۇرا مۇگەدەك بالالار شاراسىنا بولىنگەن قاراجاتتى باسقا ماقساتقا جۇمسادى دەگەن جەلەۋمەن سوتتالعان.
جابىرلەنۋشىگە قالا اكىمدىگى تاراپىنان قانداي دا بولماسىن ماتەريالدىق زالال كەلگەندىگى جونىندە تالاپ قويىلماعان. سوتتالعان, گ.موتينا بارلىق ءىس-شارالارعا قاراجات بولىنە بەرمەگەنىن, سوندىقتان اتالعان ءىس-شارالاردى وتكىزۋ ءۇشىن اقشانى باسقا كوزدەن العانىن تەرىسكە شىعارماعان جانە باسقاشا ىستەۋگە مۇمكىندىگى بولماعانىن كورسەتكەن. اكىمدىك اتالعان ءىس-شارالاردى جوسپارعا ەنگىزبەگەن, قاراجاتتى مەملەكەتتىك مەرەكەلەر مەن اتاۋلى كۇندەردى وتكىزۋگە بولمەگەن. سوندىقتان, گ.موتينا ءوزىنىڭ مىندەتىن اتقارۋ ءۇشىن وسىنداي قادامدار جاساۋعا ءماجبۇر بولعان.
ال ونىڭ جالعان قۇجاتتاردى جاساۋ سەبەبى قالا اكىمدىگىنىڭ جوسپاردان تىس ءىس-شارالارعا قاراجاتتى ءبولۋ بويىنشا جۇمىستى ءتيىستى تۇردە ۇيىمداستىرماۋىنان بولعان. سوتتالعان گ.موتيناعا قاتىستى ۇكىمدى باس پروكۋرور قاراپ, ونىڭ ارەكەتىندە قىلمىس قۇرامى بولماعانى انىقتالادى. ءسويتىپ, جوعارعى سوت سوتتالعان گ.موتينانى اقتادى.
سونىمەن قاتار, ۋ.ەرعاليەۆانىڭ استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ ارەكەتى جايلى ءوتىنىشى قارالىپ, ونىڭ تۇرعىن ءۇي كەزەگىنە قاتىستى قۇقىعى بۇزىلعاندىعى انىقتالدى.
ونىڭ ءوز كەزەگىن مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قورىنان تۇرعىن ۇيگە مۇقتاجدار تىزىمىنە اۋىستىرۋ تۋرالى قاۋلىنى زاڭسىز دەپ تانۋ جونىندەگى تالابى سوتپەن قاناعاتتاندىرۋسىز قالدىرىلعان.
ۋ.ەرعاليەۆا «تۇرعىن ءۇي قارىم-قاتىناستارى تۋرالى» زاڭ تالابىنا سايكەس تۇرعىن ۇيگە مۇقتاج مارتەبەسىن جوعالتپاسا دا, اكىمدىك ونىڭ كەزەگىن نەعۇرلىم كەش مەرزىمگە اۋىستىرعان. باس پروكۋروردىڭ نارازىلىعىمەن سوت اكتىلەرىنىڭ كۇشى جويىلىپ, ۋ.ەرعاليەۆانىڭ تۇرعىن ءۇي كەزەگى قالپىنا كەلتىرىلدى. سونىمەن قاتار, اقبتك-ءنىڭ 610-بابى 1-بولىگىمەن (جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ەرەجەسىن بۇزۋ) اكىمشىلىك جاۋاپتىلىققا تارتىلعان س.تۋزيكوۆ جەكە قابىلداۋعا جۇگىنگەن. باس پروكۋرور ارىزدانۋشىنى تىڭداپ, ونىڭ ۋاجدەرى دالەلدى دەگەن قورىتىندىعا كەلىپ, كاسساتسيالىق نارازىلىق دايىنداۋدى تاپسىردى. اكىمشىلىك ءىس قۇجاتتارى زەردەلەنىپ, ءبىرىنشى جانە اپەللياتسيالىق سوت ساتىلارى (جامبىل وبلىسى) بارلىق ءمان-جايلارعا قۇقىقتىق باعا بەرمەگەنى, س.تۋزيكوۆتىڭ دالەلدەرى نازارعا الىنباعانى انىقتالدى. ءسويتىپ, سوت اكتىلەرىنە نارازىلىق كەلتىرىلىپ, ول قاناعاتتاندىرىلىپ, ء ىس جاڭادان قاراۋعا جىبەرىلدى.
وسى اتالعان مىسالدار باس پروكۋروردىڭ ارىزدانۋشىلارمەن جەكە كەزدەسۋ بارىسىندا ولاردىڭ ءتۇيىندى ماسەلەلەرىن تارقاتۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىرعانىن كورسەتەدى. باس پروكۋرور ارىز-شاعىمداردى قاراۋ پروكۋرورلاردىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى ەكەنىن, وعان سالعىرت قاراۋعا بولمايتىنىن ۇدايى ەسكەرتىپ, ادام قۇقىعىن قورعاۋدى قاتاڭ تالاپ ەتۋدە. وسى ماقساتتا ول ءار جەكە قابىلداۋ كەزىندە پروكۋرورلارعا ارىزدانۋشىلارمەن اڭگىمەلەسىپ, ماسەلەنىڭ توركىنىنە كوز جەتكىزىپ, ولاردىڭ پايىمىنا جەتە نازار اۋدارىپ, زاڭ تۇرعىسىندا باعا بەرىپ, جاڭا كوزقاراسپەن قاراۋدى جانە جاعدايعا تالداۋ جاساۋدى ۇسىنادى. جەكە قابىلداۋدان تۇسكەن وتىنىشتەردى جان-جاقتى, تولىق جانە شىنايى قاراۋ ءۇشىن ونى بۇرىن قاراعان قىزمەتكەرلەرگە بەرمەۋدى تاپسىرادى.
الايدا, باس پروكۋروردىڭ بارلىق نارازىلىقتارى سوتپەن قولداۋ تابادى دەگەن قاتە تۇسىنىك بولماۋ كەرەك. سەبەبى, نەگىزىنەن نارازىلىقتى جوعارعى سوت قاراپ, ءوز قۇزىرەتىنىڭ شەگىندە شەشىم قابىلدايدى. نارازىلىق قاناعاتتاندىرۋسىز قالدىرىلعان جاعدايدا زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوت شەشىمىن تالقىلاۋعا ەشكىمنىڭ قۇقىسى جوق جانە ول تالقىلانۋعا جاتپايدى.
ساعاتبەك سۇلەيمەن, قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋرورىنىڭ اعا كومەكشىسى