ءبىر قىزىعى, كۇللى دۇنيەگە ءمىردىڭ وعىنداي ءسوز نوسەرىن جاۋدىرىپ جاتقان اقپاراتتىق سوعىستا جالپىعا ورتاق زاڭدىق, مورالدىق نورمالار, بىلايشا ايتقاندا, بىرىڭعاي شايقاس ەرەجەسى مۇلدەم جوق. سوندىقتان, قازىرگىدەي وزىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ مىلتىقسىز مايدانىندا قاڭقۋ ءسوزدىڭ قاڭعىرعان جەبەسى قاڭعالاقتاپ ءجۇرىپ قاي جەرىنە كەلىپ قادالاتىنىن بۇگىندە ەشكىم تاپ باسىپ ايتا المايدى. الەۋمەتتىك جەلىنى اشساڭ ءبىرىن-ءبىرى بالاعاتتاپ, بەيپىل ءسوز ايتىپ, قاۋەسەت تاراتىپ, «قان مايدان» بولىپ جاتقانداردى كورەسىڭ. اسىرەسە, اعىلشىننان اۋدارعاندا «جاساندى» دەگەن ۇعىمدى بىلدىرەتىن فەيكتىڭ ءورىس العانى سونشالىق, جالعان اقپارات نەمەسە فوتوشوپ ارقىلى وڭدەلگەن جاساندى سۋرەتتەر ارقىلى «وتىرىكتى شىنداي, شىندى قۇداي ۇرعانداي» ەتىپ, ەل-جۇرتتى اداستىرىپ, الەككە سالۋ ادەتكە اينالدى. بۇگىنگى اقپاراتتىق ايلا-تاسىلدەر جەكە ادامدارعا عانا ەمەس, تۇتاستاي مەملەكەتتەردىڭ دەربەستىگىنە دە قاۋىپ تۋعىزىپ جاتقانىن دا جۇرتشىلىق بىلەدى. بۇدان ءبىراز جىل بۇرىن يسلام الەمىندەگى «اراب كوكتەمى» دەگەن اتپەن ورىن العان جاپپاي تولقۋلاردىڭ باستالۋىنا قالتا تەلەفونى ارقىلى جىبەرىلگەن قاڭقۋ سوزدەر تۇرتكى بولعان ەدى. توڭىرەگىمىزدەگى قىرعىزستان, ۋكراينا ەلدەرىندە ءبىرشاما جىلدار بۇرىن بولعان بەرەكەتسىزدىكتەردىڭ دە بەلەڭ الۋىنا جۇرتتى دۇرلىكتىرگەن قاۋەسەتتەر ەلەۋلى ىقپال ەتتى. سويتسەك, ادامزاتتى بۇزاتىن سۇرقيا ءسوز بۇرىنعى زاماندا دا ىسكە اسقان ەكەن. پارسى پاتشاسى ءى كسەركس گرەكياعا كوز الارتىپ, ەجەلگى ەللادا ەلىن جاۋلاپ العىسى كەلگەندە اۋەلى الىپقاشپا ءسوز تاراتۋدان باستاعان ەكەن. ساۋداگەرلەر جۇرتشىلىق اراسىندا: «پارسى اسكەرىنىڭ كوپتىگى سونشالىق, ولار ساداقپەن وق جاۋدىرعاندا كۇننىڭ كوزى جابىلىپ, جەردى قارا تۇنەك باسادى» دەگەن ۇرەي تاراتىپتى. شىڭعىس حان جاۋلاپ الاتىن جەرلەرگە موڭعول اسكەرىنىڭ شەكتەن تىس قانىپەزەرلىگى جايىندا قاۋەسەت تاراتقىزىپ, رۋحى الدىن الا سىنعان جۇرتتاردىڭ سوعىسسىز تىزە بۇگۋىنە قول جەتكىزىپ وتىرىپتى.
ادامزاتتىڭ وي-ساناسى مەيلىنشە ءوسىپ, قۇدايدىڭ قۇپيا كودتارىن شەشە الماسا دا, ودان بەرگى ءتۇرلى امالداردى بويىنا سىڭىرگەن اقپاراتتىق سوعىستىڭ تاكتيكاسى بۇگىندە بارىنشا سونى سيپاتقا يە بولۋدا. مىنا زاماناۋي مىسالعا نازار اۋدارىپ كورىڭىز. ورماندا ءبىر تاسباقا ءومىر ءسۇرىپتى. ول جولاي كەزدەسكەندەرگە ءوزىنىڭ زىلدەي تاس ساۋىتىن ارقالاۋدان شارشايتىنىن ايتىپ, كورىنگەنگە شاعىمدانا بەرەدى ەكەن. مۇنى قۇلاعى شالعان تۇلكى ورماننان زاڭگەرىمەن بىرگە كەلىپ, وعان ءوزارا ءتيىمدى باعاعا تاس ساۋىتىن ساتۋدى ۇسىنادى. بىراق تۇلكىنىڭ تۇپكى ماقساتى تاس ساۋىتتى ساتىپ الۋ ەمەس ەدى, قورعانىشىنان ايىرىلىپ, جالاڭاشتانىپ قالعان تاسباقانىڭ ءدامدى ەتىنە اسقازانىن مايلاۋ بولاتىن. قانشا جەردەن اڭقاۋ, اشىقاۋىز بولسا دا تاسباقانىڭ ءوزىن ءوزى قورعاۋ ينستينكتى ىسكە قوسىلىپ, قاراقان باسىن ازۋلىلاردان امان الىپ قالىپ جۇرگەن وسى تاس ساۋىتى ەكەنى ەسىنە ءتۇسىپ, كۇماندى ۇسىنىسقا كەلىسىمىن بەرمەيدى. ۋاقىت وتە كەلە ورماندا وزىق تەلەكوممۋنيكاتسيالىق قۇرالدار قىزمەت كورسەتە باستايدى. بىردە تاسباقانى ورمانداعى ءزاۋلىم قاراعايعا ىلىنگەن تەلەەكرانداعى كەرەمەت كورىنىستەر ەسىنەن تاندىرا جازدايدى. ەكران ارقىلى اسپاندا ەركىن قالىقتاپ, كوك جۇزىندە سامعاپ جۇرگەن تاسباقالاردى كورسەتۋدە. ەكراننىڭ سىرتىنان اسەم اۋەنمەن ىلەسە: «نەتكەن عاجاپ! تاماشا باقىت! قانداي سۇلۋلىق!» دەپ تامسانعاندا تاڭدايى تاقىلداپ, تۇمسىعى توقىلدايتىن توقىلداق ديكتوردىڭ داۋىسى ەستىلەدى. كوز ارباعان كورىنىسكە اۋزى اشىلعان تاسباقا الگى اعايىنداستارى سياقتى اۋەدە ءان سالىپ, بيىكتە بي بيلەپ جۇرۋگە بەل بۋدى. كەنەت تۇلكىنىڭ الگى قاۋىپتى ۇسىنىسى ەسىنە ءتۇستى. بىراق كەشە عانا وسى ەكران ارقىلى بەرىلگەن «ورمان جاڭالىقتارىندا» تۇلكىنىڭ بۇدان بىلاي ەت جەۋدەن باس تارتىپ, ۆەگەتارياندىق ءومىر سالتىنا كوشكەنى ايتىلعان ەدى. ياعني, قاۋىپ جوق, عاجايىپ ومىرگە جول اشىق. اقىرى تاسباقا تاس ساۋىتىن شەشىپ, العا ءبىر-ەكى قادام جاسايدى. وكىنىشتىسى, بۇل ونىڭ سوڭعى قادامدارى بولاتىن. «اقپاراتتىق سوعىستا» تۇلكى اۋەل باستان زىمياندىقپەن جوسپارلاپ قويعان ماقساتىنا وسىلايشا قول جەتكىزدى.
بۇگىندە جوعارىدا مىسالعا كەلتىرگەن تاسباقانىڭ تاعدىرىن قۇشىپ قالماۋ ءۇشىن الەم ەلدەرى اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن نىعايتۋعا بارىنشا كۇش سالۋدا. ەلىمىزدە قازىرگى تاڭدا بۇل باعىتتا زاڭ جوباسى ازىرلەنىپ, مەملەكەتتىڭ زاڭناماسىنا قايشى كەلەتىن سايتتارعا مونيتورينگ جۇرگىزىلۋى جانە باسقا دا جاسالىپ جاتقان ناقتى قادامدار اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىككە قالقان بولادى دەگەن كوپشىلىكتىڭ ءۇمىتى باسىم. ويتكەنى, كوزگە كورىنبەيتىن, قولعا ۇستاتپايتىن جاھاندىق ءسوز مايدانىندا سىرتتان سىنالاپ كەلەتىن ءاربىر اقپارات, مۇنتازداي اق پاراق ەمەس ەكەنىن, ياعني, ونىڭ استارىندا ارباۋشى مازمۇن بولۋى ىقتيمال ەكەنىن جۇرتشىلىق ۇعىنا باستاعانداي.
قۋات بوراش, «ەگەمەن قازاقستان»