قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرىمەن كەزدەسكەن ايماق باسشىسى قۇمار اقساقالوۆ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارىن بايانداۋمەن قاتار, تولعاقتى ماسەلەلەرگە دە باسا نازار اۋداردى.
استىقتى ولكە تۇرعىندارىنىڭ 56 پايىزدان استامىن اۋىلدىقتار قۇرايدى. دەمەك, ەكونوميكالىق بەلسەندى ادامداردىڭ نەگىزگى بولىگى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ەڭبەك ەتەدى دەگەن ءسوز. باستى بايلىعىمىز – جەرگە قاتىستى تۇتىنۋشىلىق كوزقاراستى جويۋعا شاقىرعان قۇمار ىرگەباي ۇلى ەگىستىك القاپتاردى ءارتاراپتاندىرۋ, مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋ, ەڭبەكاقى تولەۋ جايىنا كەڭىنەن توقتالدى. بيىل مايلى داقىلدار القابى 39 پايىزعا ۇلعايتىلىپ, 712 مىڭ گەكتارعا جەتكىزىلدى. بۇل – رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتىڭ ۇشتەن ءبىرى. جاسىمىق القابى 2,5 ەسەگە ءوسىپ, 195,5 مىڭ گەكتار بولدى. العاش رەت 4,9 مىڭ گەكتارعا سويا ەگىلدى.
ءسوز اراسىندا وبلىستىڭ استىق ءوندىرىسىن ءارتاراپتاندىرۋ بويىنشا اتقارعان جۇمىستارىنا ۇكىمەت باسشىلىعى تاراپىنان وڭ باعا بەرىلگەنىن ايتا كەتكەن ءجون.
– رەسەيدىڭ شەكارالاس ءۇش وبلىسىندا 6,5 ميلليوننان استام ادام تۇراتىنىن ەسكەرسەك, سىرتقى نارىقتا زور الەۋەتكە يەمىز. قازىرگى مىندەت – رەسەيلىكتەردىڭ ۇلكەن سۇرانىسىنا يە ونىمدەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ, وتكىزۋ نارىعىن كەڭەيتە ءتۇسۋ. وسى مۇمكىندىكتەردى ءتيىمدى پايدالانۋ ماقساتىمەن رەسەيدىڭ ءۇش قالاسىندا ساۋدا ۇيلەرىن اشۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ولاردا «سولتۇستىك قازاقستاندا جاسالعان» ماركاسىمەن وتاندىق تاۋارلار مەن ونىمدەر ساتىلاتىن بولادى, – دەدى ايماق باسشىسى.
ودان ءارى ونەركاسىپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەس, ءبىلىم, عىلىم, قىزمەت كورسەتۋ سالالارى اۋىل شارۋاشىلىعىنا نەگىزدەلۋى تيىستىلىگىن, تۇتىنۋشىلارعا باعدارلانۋدى جولعا قويۋ قاجەتتىلىگىن اتاپ كورسەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, وڭىردە قولجەتىمدى باعاعا ساپالى تەحنيكالار قۇراستىراتىن زاۋىتتار بار بولا تۇرا, قارجىنىڭ كوپ بولىگى تىسقارى جەرلەرگە كەتەدى. سوندىقتان, ماشينا جاساۋ كاسىپورىندارى وتاندىق, سول سياقتى شەتەلدىك اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارى ءوندىرىسىن جولعا قويۋى كەرەك. 5 ايدا 86,6 ميلليارد تەڭگەنىڭ ونەركاسىپ ءونىمى شىعارىلىپ, وتكەن جىلعا قاراعاندا 5,8 پايىزعا كوبەيگەن. تاپسىرىس 30 ميلليارد تەڭگەگە جەتەعابىل. ءوڭىر ەكونوميكاسىنا 43,8 ميللليارد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى, ءوسىم – 21,2 پايىز. قىتاي, رەسەي, ليتۆا كومپانيالارىنىڭ قاتىسۋىمەن بىرقاتار جوبا جۇزەگە اسىرىلماق. «Iluka» ترانسۇلتتىق كومپانياسى بۇرعىلاۋ جۇمىستارىنا كىرىسىپ, مينەرالدى قۇمداردىڭ قورىن انىقتايتىن بولادى. وسى نەگىزدە مينەرالدى قۇمداردى وڭدەيتىن زاۋىت قۇرىلىسى جوباسى قولعا الىنادى.
ق.اقساقالوۆ جول-لوگيستيكا ينفراقۇرىلىمى تۋرالى دا اڭگىمەلەدى. بيىل جەرگىلىكتى ماڭىزداعى 647 شاقىرىم جول قالپىنا كەلتىرىلەدى. رەسەي فەدەراتسياسى شەكاراسىنا قاراي ءۇش باعىتتا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. قوعامدىق كەڭەستە سۋ تاسقىنى دا نازاردان تىس قالعان جوق. كوكتەمدە وبلىستا 380 ءۇيدى سۋ باستى, ونىڭ 10-ى تولىق جارامسىز دەپ تانىلدى. بۇگىندە 10 سۋ وتكىزەتىن قۇرىلىس جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. توسىن اپاتتان زارداپ شەككەن ادامدار مەن م ۇلىكتەردى قاۋىپسىز جەرگە كوشىرۋ بويىنشا بارلىق شارا اتقارىلدى. ماتەريالدىق شىعىندارعا وتەماقى رەتىندە 294, 3 ميلليون تەڭگە بەرىلدى.
تۇرعىن ءۇي الۋ كەزەگىن بارىنشا قىسقارتۋ – نەگىزگى الەۋمەتتىك مىندەتتەردىڭ ءبىرى. بيىل «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» ارقىلى 1 مىڭ پاتەر سالىنادى. «نۇرلى جەر» تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا جالپى الاڭى 117,3 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن 15 تۇرعىن ءۇيدى (1445 پاتەر) پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان. «سولنەچنىي» كەنتىندە جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جۇزەگە اسىرۋ باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلادى. وبلىس ورتالىعىندا 500-دەن استام نىسان بۇزىلادى. ولاردىڭ ورنىنا جاڭا تۇرعىن ۇيلەر, امبەباپ تەننيس ورتالىعى, تەاتر, ءىت-ورتالىعى بار وقۋشىلار سارايى بوي تۇزەيدى. «جاس وركەن» شاعىن اۋدانىندا 2045 پاتەرلىك 7 تۇرعىن ءۇي كەشەنى سالىنادى.
كەلەلى اڭگىمە بارىسىندا قۇمار ىرگەباي ۇلى دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, سپورت, جۇمىسپەن قامتۋ جانە كوركەيتۋ سالالارىن دامىتۋدىڭ نەگىزگى جوبالارىمەن تانىستىردى.
– قازىرگى اقپاراتتىق تەحنولوگيالار عاسىرىندا ادامداردى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اشىقتىعى, اقپاراتتىڭ عالامتور ارقىلى تارالۋى تولعاندىرادى. بۇلار – مەنىڭ جۇمىسىمنىڭ باستى قاعيداسى. ءبىرىنشى كەزەكتە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ, بيۋدجەتتىڭ ءبولىنۋى ماسەلەلەرىنە ايرىقشا نازار اۋدارامىن. بۇل اقپارات جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ رەسمي ينتەرنەت-رەسۋرستارىندا تولىق كولەمدە بەرىلۋى ءتيىس. اۋداندىق, قالالىق اكىمدىكتەردىڭ سايتتارىنا ءوزىم مونيتورينگ جۇرگىزىپ وتىرامىن. ءبىز بارىنشا اشىق جانە قولجەتىمدى بولساق, بارلىق ساۋالدارعا ناقتى جانە تۇسىنىكتى جاۋاپ بەرسەك, ادامداردى تولعاندىراتىن ماسەلەلەر ازايادى. تۇرعىندارمەن كەرى بايلانىس جاساۋ مەن ءۇشىن ماڭىزدى. ول ءبىزدىڭ ءىس-ارەكەتىمىزدى ساراپتاۋعا جانە وزەكتى ماسەلەلەردى انىقتاۋعا كومەكتەسەدى, – دەدى قۇمار اقساقالوۆ ءسوزىنىڭ سوڭىندا.
ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى