مەملەكەتتىك, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ تاجىريبەلى قىزمەتكەرلەرى, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ, قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ وكىلدەرى, دارىگەرلەر مەن تەولوگتاردان قۇرالعان ۆەدومستۆوارالىق توپ وبلىستاعى جەتى اۋداندى ارالاپ, 600-دەن استام كەڭ اۋقىمدى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن جۇرگىزدى. اسىرەسە بالالارعا, ايەلدەرگە, زەينەتكەرلەرگە, مۇگەدەكتەرگە, كوپبالالى جانە جاعدايى تومەن وتباسىلارعا, سوتتالعاندارعا, راديكالدى اعىمدى ۇستاناتىندارعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
يگىلىكتى ءىس ناتيجەسىز ەمەس. وبلىس پروكۋرورى عالىمجان توعىزباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ءىس-شارالار شەڭبەرىندە 344 ادام تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاسقان. جاڭادان كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋ ادىستەرىن ۇيرەنۋ ءۇشىن «بيزنەس باستاۋ» جانە «بيزنەس كەڭەسشى» كۋرستارىمەن 500-دەن استام اۋىل تۇرعىنىنا وقىتۋ-ادىستەمەلىك شارالار ۇيىمداستىرىلىپ, سەرتيفيكاتتار تاپسىرىلدى. 22 كاسىپكەرگە مەملەكەتتىك ورگاندارمەن قولداۋ كورسەتىلدى. 3300-دەن استام ازاماتقا مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلىپ, ونىڭ ىشىندە 300 ناۋقاسقا دياگنوز قويىلىپ, ەم تاعايىندالدى. 80 ادامعا اۋداندىق جانە وبلىستىق ەمدەۋ ورىندارىنا, 2 ادامعا رەسپۋبليكالىق كارديولوگيالىق ورتالىققا جولداما بەرىلدى.
«ينتەرنەت كەڭىستىگىندە جۇرگىزىلگەن مونيتورينگپەن كونستيتۋتسياعا جانە باسقا دا زاڭدار مەن نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرگە قايشى كەلەتىن – 74, جارىلعىش قۇرىلعىلاردى دايىنداۋدى ناسيحاتتايتىن – 21, ەكسترەميستىك دەپ تانىلعان – 10 ماتەريال انىقتالىپ, ولاردى شەكتەۋ شارالارى قابىلداندى», – دەيدى ع.توعىزباەۆ.
اتاپ ءوتۋ كەرەك, اتقارىلعان شارالار ناتيجەسىندە بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەر شەشىمىن تاپتى. بيزنەستىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرىپ كەلگەن اكىمشىلىك توسقاۋىلدار جويىلدى. توپ مۇشەلەرى الىستاعى اۋىل حالقىنا قىزمەتكە ورنالاسۋ ءتارتىبىن, مەملەكەتتىك باعدارلامالار مەن سۋبسيديا, نەسيە, جاردەماقى الۋ جولدارىن, مەديتسينالىق كومەك الۋ جايىن ءتۇسىندىردى. وبلىس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى سەرىك شالاباەۆ «اتقارعان جۇمىسىمىزدىڭ ماڭىزدىلىعىنا كوزىمىز جەتتى جانە حالىققا كومەگىمىز تيگەنىن سەزىندىك», – دەيدى. مىسالى, وبلىستىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە ءىرى كومپانيالاردىڭ قاتىسۋىمەن «بوس جۇمىس ورىندارىنىڭ جارمەڭكەسى» ۇيىمداستىرىلىپ, 344 ادام جالاقىلارى ورتا ەسەپپەن 100-120 مىڭ تەڭگە بولاتىن تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاستى, 4 ازامات الەۋمەتتىك جۇمىسپەن, 31 ادام قوعامدىق جۇمىسپەن, 63 ادام «جاسىل ەل» باعدارلاماسىمەن, 3 ادام جاستار تاجىريبەسىمەن قامتىلدى, 33 ادام قايتا دايارلاۋدان ءوتتى. «اۋدان ورتالىعىنان 250-300 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان قۇرمانعازى اۋدانىنىڭ بالقۇدىق, سۇيىندىك, اسان اۋىلدارىندا (جالپى حالىق سانى – 6951) جانە جىلىوي اۋدانىنداعى جاڭا قاراتون اۋىلىندا رەنتگەن قۇرىلعىسىنىڭ بولماۋىنا بايلانىستى, سوڭعى 3-4 جىل بويى اۋىل تۇرعىندارى اۋدان ورتالىقتارىنا بارۋعا ءماجبۇر بولعانى انىقتالىپ, تۇرعىندارعا ءتيىمدى جاعداي جاساۋ ماقساتىندا رەنتگەن جىلجىمالى پۋنكتتىڭ بارۋى ۇيىمداستىرىلدى, 2100-دەن استام ادام تەكسەرۋدەن ءوتتى. سونداي-اق, وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىندا سىرقاتناما كارتاسىن ەلەكتروندى جۇرگىزۋدى, ناۋقاستاردى كەزەك بويىنشا ءبولۋدى, ءدارى-دارمەك شىعىسىن باقىلاۋ مەن مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسىنا باعا بەرۋدى كوزدەيتىن مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيەنى ەنگىزۋ تۋرالى جۇمىس توبىنىڭ ۇسىنىسى وبلىس اكىمدىگىنەن قولداۋ تاپقان. «وسى ماقساتتارعا 282 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, جۇيەمەن 37 مەديتسينالىق ۇيىم قامتىلاتىن بولادى. مەديتسينالىق ۇيىمداردا «ەلەكتروندى كەزەكتى» ەنگىزۋگە 120 ملن تەڭگە ءبولىندى. قازىردىڭ وزىندە پيلوتتىق رەجيمدە ەكى ەمحانا جۇمىس جاساۋدا», – دەيدى س.شالاباەۆ.
وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە اتقارعان جۇمىستارىنا ەسەپ بەرگەن جۇمىس توبى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتارعا قاتىستى پروبلەمانىڭ بار ەكەنىن ايتتى. قۇرمانعازى, يساتاي, يندەر, ماحامبەت اۋداندارىنداعى 60 مۇگەدەكتىڭ جەكە كومەكشىلەرى 2016 جىلدىڭ قازان ايىنان بەرى نەبارى 19 مىڭ تەڭگە جالاقىلارىن الۋ ءۇشىن جۇزدەگەن شاقىرىمداعى وبلىس ورتالىعىندا ورنالاسقان «سوقىرلار قاۋىمداستىعى» قوعامدىق قورىنىڭ بولىمشەسىنە كەلۋگە ءتيىس بولىپتى. قولما قول اقشا بەرۋ ارقىلى عانا ەسەپ ايىرىساتىن قوعامدىق قوردىڭ بۇل ء«تارتىبى» شالعايداعى تۇرعىندار ءۇشىن قولايسىز ءارى ءتيىمسىز. جۇمىس توبىنىڭ ارالاسۋىمەن مۇگەدەكتەردىڭ كومەكشىلەرى جەرگىلىكتى جەردەگى بانكتەر مەن قازپوشتا ۇيىمدارىنان جالاقىلارىن الۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. مۇگەدەكتىكتى انىقتاۋ جونىندەگى وبلىستىق كوميسسيا قۇرمانعازى اۋدانىنا كەلگەن كەزدە الىستاعى ازعىر ءوڭىرىنىڭ مۇگەدەكتەرىن اۋدان ورتالىعىنا جەتكىزۋ ءبىراز قيىندىق تۋعىزىپ كەلگەن. ەندى ەلدىمەكەندەرگە كوميسسيانىڭ ءوزى بارادى.
«مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارىمەن 200-دەن استام مۇگەدەكتەن (م ۇلىك, جەر, كولىك) 700 مىڭعا جۋىق تەڭگە سالىق بەرەشەكتەرى نەگىزسىز الىنعانى انىقتالىپ, قايتارىلىپ جاتىر», - دەيدى وبلىس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى. مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارمەن كەزدەسۋلەر كەزىندە اتىراۋ قالاسىندا اربامەن جۇرەتىن مۇگەدەكتەر ءۇشىن الەۋمەتتىك نىساندارعا بارۋ كەزىندە قيىندىقتار تۋعىزاتىن 31 ورىن انىقتالعان. بۇل كەدەرگىلەر دە جويىلدى.
«جۇمىس توبى حالىقتىڭ تۇرمىس-تىرشىلىندە كەدەرگى كەلتىرىپ كەلگەن بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋىنا ىقپال ەتتى», – دەيدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى الىبەك ناۋتيەۆ.
ايتالىق, اتىراۋ قالاسىنىڭ جولدارىن ءتيىستى جول بەلگىلەرى جانە باعدارشامدارمەن قامتاماسىز ەتۋ, اتىراۋ قالالىق ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى ءبولىمىنىڭ جەر ۋچاسكەسىن الۋ ءۇشىن ارتىق قۇجاتتاردى سۇراتۋ تاجىريبەسىن توقتاتاتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ناقتى شارالار قابىلداندى. وبلىس حالقى ءۇشىن بالىق جانە بالىق ونىمدەرىنە قول جەتىمدىلىك ماسەلەسى شەشىلدى (جەڭىلدىكپەن 11 ساۋدا ورىندارى ۇيىمداستىرىلدى جانە اۆتوكولىكتەرمەن ساۋداعا شىعارۋعا رۇقسات بەرىلدى). ناتيجەسىندە, قارا بالىقتاردىڭ باعاسى 120 تەڭگەگە ارزاندادى. كارىز سۋلاردى تاسىمالداۋمەن بايلانىستى ورتالىقتاندىرىلعان كاناليزاتسيا جۇيەسىنە قوسىلماعان 17 409 عيماراتتىڭ يەلەرىنەن زاڭسىز اقى الۋ تاجىريبەسى توقتاتىلدى. وسى سالادا حالىققا قىزمەت كورسەتەتىن مەكەمەمەن ءىس جۇزىندە كارىز سۋلاردى تاسىمالداۋ قىزمەتى ءۇشىن قايتالانا اقى الىنىپ وتىرعان. مونوپوليستپەن 21 مىڭنان استام ابونەنتكە 9 ملن 200 مىڭ تەڭگەگە قايتادان ەسەپ ايىرىسۋ جۇرگىزىلدى.
الىستاعى اۋىل حالقىنىڭ مەملەكەتتىك باعدارلامالار تۋرالى اقپاراتى كەيدە كەمشىن سوعىپ جاتادى. جۇمىس توبى اتقارعان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە ءبىر شارۋا قوجالىعى 2 ملن تەڭگە سۋبسيديا الدى, 2 جەكە كاسىپكەر قىزىلقوعا اۋدانىندا اياق-كيىم شىعارۋ تسەحىن اشۋعا 3 ملن. تەڭگە جانە ماحامبەت اۋدانىندا ماسساج كابينەتىن اشۋعا 711 مىڭ تەڭگە قايتارىمسىز گرانتتارعا يە بولدى.
«تەراكتىلەرگە قارسى دايىندىق» جانە «كۇش قۇرىلىمدارىنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلى مەن دايىندىعى» باعىتتارى بويىنشا ازاماتتارعا تەراكتى قاۋپى تۋىنداعان نەمەسە ول ورىن العان جاعدايدا ءىس ارەكەت الگوريتمى ءتۇسىندىرىلدى. تەرروريستىك تۇرعىدا وسال نىسانداردىڭ قىزمەتشىلەرىنە وقۋ جاتتىعۋلار ۇيىمداستىرىلىپ, جادىنامالار تاراتىلدى, بەينەروليكتەر كورسەتىلدى. قۇجاتتارى جاساقتالماعان 56 نىسان باسشىلارىنا توپ مۇشەلەرىمەن تاجىريبەلىك كومەك كورسەتىلىپ, بۇگىنگى كۇنى كەمشىلىكتەر جويىلدى. تەرروريستىك قاۋىپتەرگە دايىندىقتى كوتەرۋ ماقساتىندا اۋدانداردا ءار ءتۇرلى جاتتىعۋلار وتكىزىلىپ, تاجىريبەلىك كومەك كورسەتىلدى», – دەيدى وبلىس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى س.شالاباەۆ.
وبلىستىق ءدىن ىستەرى جونىندەگى باسقارما باسشىسى قايروللا كوشقاليەۆ تەرىس ءدىني اعىمنىڭ قۇرىعىنا كوبىنە جۇمىسى جوق, الەۋمەتتىك جاعىنان قورعالماعان, ءدىني ساۋاتى از ادامداردىڭ تۇسەتىنىن ايتادى. «بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى ءالى دە جەتىلدىرۋ كەرەك. قازىر وبلىستا 21 نايب-يمام, 21 مۋادين, 26 ۇستاز جەتىسپەيدى. تۇركيادا, «نۇر-مۇباراك» ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الىپ جاتقان اتىراۋلىق جاستار وقۋدان ورالعان سوڭ مامان تاپشىلىعى ماسەلەسى شەشىم تاباتىن بولار» – دەيدى ول.
بىرلەسكەن ءىس-شارانىڭ قورىتىندىسى كوڭىلدەن شىعادى. بىرقاتار ماسەلەلەر شەشىلدى. كوپتەگەن سۇراقتار باقىلاۋعا الىندى, ەڭ باستىسى, حالىق مەملەكەتتىڭ قولداۋى مەن قامقورلىعىن سەزىندى. وسى باستاماعا ۇيىتقى بولعاندار حالىقتىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارعا دەگەن سەنىمىن ارتتىرۋدى ماقسات ەتكەن. ماقسات ورىندالۋىمەن قۇندى.
باقىتگۇل باباش, «ەگەمەن قازاقستان» اتىراۋ