ءبىزدىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرىمىز كوپ, بىراق ۋاقىت ءبىر ورنىندا تۇرمايتىندىقتان, قازاقستان بۇگىنگى تاڭدا ەڭ دامىعان وتىز ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋ ءۇشىن جاڭا تاريحي كەزەڭ – ءۇشىنشى جاڭعىرۋ كەزەڭىنە اياق باسىپ وتىر.
جاھاندىق ترانسفورماتسيالىق ۇردىستەر مەن جاڭا تەحنولوگيالىق توڭكەرىستەر داۋىرىندەگى وسى ءورشىل ماقساتتىڭ شەشىمى, سونداي-اق جالپى الەمدىك ساياسي جانە ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىق تەك ماتەريالدىق قانا ەمەس, سونىمەن بىرگە ۇلتتاردىڭ رۋحاني قۋاتىن دا تالاپ ەتەدى.
مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا قولعا الىنىپ جاتقان شارالاردىڭ قوعامدىق سانانى تەك ساياسي جانە ەكونوميكالىق تۇرعىدا عانا ەمەس, رۋحاني جاعىنان دا جاڭعىرتۋى قاجەتتىگىن اتاپ ءوتۋى كەزدەيسوقتىق ەمەس.
جاڭا تاريحي جاعدايلار جاڭاشا ويلاۋمەن قاتار, قوعامدىق سانانىڭ دا جاڭارتىلعان مودەلىن تالاپ ەتەدى. بۇل رەتتە, قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ ۇردىسىندە ونىڭ نەگىزىن قالاۋشى بىرەگەي مادەني كودتارىمىز جوعالعان جوق, كەرىسىنشە, جاڭا, ومىرشەڭ تۇرگە اينالىپ, ءتيىمدى رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ درايۆەرى بولا ءبىلدى. ۇلتتىق مادەنيەت, تاريح پەن داستۇرلەر بۇل اتالعان ءۇردىستىڭ العىشارتى جانە نەگىزى بولۋى ءتيىس.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىن ىسكە اسىرۋدا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءرولىن باعالاماۋ قيىن. ويتكەنى, بۇگىندە ول قازاقستاندا تۇراتىن بارلىق ەتنوستاردىڭ بىرەگەي دە ءتول مادەنيەتىن ساقتاپ, دامىتۋ نەگىزىندە ۇلتارالىق قاتىناستاردى جەتىلدىرۋ مەن ۇيلەستىرۋدىڭ, نىعايتۋدىڭ باستى ينستيتۋتى بولىپ وتىر.
بىرتۇتاستىق قاعيداتىن جۇزەگە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتە الاتىن قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋدىڭ جاڭا ۆەكتورى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جانە ونىڭ وڭىرلىك بولىمشەلەرىنىڭ الداعى كەزەڭگە ارنالعان قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ بىرىنە اينالۋدا. ال ول ءۇشىن قاجەتتى تاجىريبە مەن رەسۋرستارىمىز بارشىلىق. وسى ەتنوسارالىق قاتىناستار سالاسىنداعى جۇمىستى ۇيىمداستىرۋدا الماتى وبلىسىنىڭ تاجىريبەسىن ءبىر مىسال رەتىندە قاراستىرۋعا بولادى. سەبەبى, جەتىسۋ ءوڭىرى تاريحي تۇرعىدا ەلىمىزدەگى ەڭ ءبىر كوپ ۇلتتى ايماق بولىپ ەسەپتەلەدى. سوندىقتان, ەتنوسارالىق قاتىناستار سالاسى مەن مەملەكەتتىك ۇلتتىق ساياسات ماسەلەسى ايماقتىق بيلىك ورگاندارى مەن قوعامدىق ۇيىمداردىڭ تۇراقتى نازارىندا بولىپ كەلەدى.
اتاپ ايتقاندا, ەلباسىنىڭ باستامالارىن باعدارلامالىق تۇرعىدا وڭىردە ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ارنايى كوميسسيا قۇرىلىپ, ونىڭ قۇرامىنا بەلگىلى قوعام جانە مادەنيەت قايراتكەرلەرى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, ساياسي پارتييالاردىڭ, ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ, ۇيىمداردىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس سەكتورلار مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى كىردى. كوميسسيانىڭ قىزمەتى حالقىمىزدىڭ رۋحاني جانە مادەني قۇندىلىقتارىن ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان.
وسى جۇمىس اياسىندا وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىندا 200-دەن استام ءتۇرلى مادەني, ءبىلىم بەرۋ جانە باسقا دا ءىس-شارا وتكىزىلدى. بۇگىنگى تاڭدا وڭىردە ەتنوسارالىق پروتسەستەرگە تۇراقتى مونيتورينگ جۇرگىزۋدىڭ تۇتاس جۇيەسى قۇرىلعان. بۇل جۇيەنىڭ نەگىزگى ەلەمەنتتەرى قوعامدىق كەلىسىم كەڭەستەرى, انالار كەڭەستەرى, دوستىق ۇيلەرى مەن مەدياتسيا كابينەتتەرى بولىپ وتىر.
ولاردىڭ قىزمەتىنىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – قاقتىعىستاردىڭ الدىن الۋ, قايىرىمدىلىققا ىنتالاندىرۋ, تۇرعىنداردىڭ ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىگى مەن قوعامدىق بەلسەندىلىكتەرىن كوتەرۋ بولىپ تابىلادى.
قازىرگى ۋاقىتتا, وبلىستا 600-دەن استام قوعامدىق كەلىسىم كەڭەسى جۇمىس ىستەيدى. وتكەن جىلى ولار 500-دەن استام ءارتۇرلى ىقتيمال قاقتىعىستار مەن الەۋمەتتىك داۋلاردى شەشۋگە اتسالىستى. سونداي-اق, وڭىردە 260-تان استام انالار كەڭەسى بار. تاجىريبە كورسەتىپ وتىرعانداي, ءدال وسى ينستيتۋت نەكەنى ساقتاۋ جانە نىعايتۋ, جاس وتباسىلارعا لەكتوريالار ۇيىمداستىرۋ, تۇرمىسى تومەن جانە تولىق ەمەس وتباسىلارعا كومەك كورسەتۋ سەكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋدە ەڭ ءتيىمدى تەتىك بولىپ ەسەپتەلەدى.
سوندىقتان دا, ءبىر عانا «اق ورامال» اكتسياسىنىڭ بارىسىندا الماتى وبلىسى بويىنشا 150-دەن استام ءىس-شارالاردىڭ ۇيىمداستىرىلۋى كەزدەيسوقتىق ەمەس.
«نۇرلى بولاشاق» ۇلتتىق جوباسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا قازاقستاندىق سايكەستىك پەن قوعامدىق كەلىسىمدى قالىپتاستىراتىن قۇندىلىقتار بەلسەندى تۇردە ناسيحاتتالۋدا.
ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندەگى قولدانىستاعى وقۋ باعدارلاماسىنا ءتيىستى ارنايى كۋرستار ەنگىزىلىپ جاتىر. بۇدان باسقا دا, وڭىرلىك ءبىلىم باسقارماسىمەن بىرلەسە وتىرىپ, تالدىقورعان قالاسىنداعى وقۋشىلار سارايىندا ارنايى ورتالىق قۇرىلسا, ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا اتالعان ماسەلەلەر بويىنشا عىلىم, ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى اشىلىپ, بەلسەندى جۇمىس ىستەۋدە.
مۇنىڭ بارلىعى دا, الداعى جىلداردا قوعامدىق سانانى اۋقىمدى تۇردە جاڭعىرتۋدا قازاقستاندىق ۇلتتىڭ جانە ءبىزدىڭ ۇلتتىق دامۋ مودەلىمىزدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان جاڭا كۇن ءتارتىبىن قالىپتاستىرۋدا قوسقان قوماقتى ۇلەس بولىپ تابىلادى.
بۇگىنگى كۇن ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسى مەن ۇسىنىلعان باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ نەگىزگى اسپەكتىلەرىنىڭ تۇرعىندار تاراپىنان كەڭ قولداۋ تابۋى مەن ءتۇسىنۋى وتە ماڭىزدى بولىپ وتىرعانى ءسوزسىز. وسى ماقساتتا ماۋسىم ايىنىڭ باسىندا تالدىقورعان قالاسىندا «ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسى ازاماتتاردىڭ بىرىگۋى ءۇشىن ماڭىزدى فاكتور» تاقىرىبىندا دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىرىلدى.
دوڭگەلەك ۇستەلگە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ۆيتسە-سپيكەرى, قازاقستانداعى ورىس, سلاۆيان جانە كازاك ۇيىمدارىنىڭ توراعاسى ۆلاديمير بوجكو, الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ قاتىستى.
شارا بارىسىندا ەلباسىنىڭ باعدارلامالىق ماقالاسى كەڭىنەن تالقىلاندى ءارى ۇلتارالىق قاتىناستار ساياساتىن وڭىرلىك دەڭگەيدە ىسكە اسىرۋدىڭ نەگىزگى اسپەكتىلەرى ءسوز بولدى. جيىندا ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ كوشباسشىلارى, قۇرىلىمدىق بولىمشەلەردىڭ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ وكىلدەرى جانە باسقا دا كوپتەگەن بەلسەندى ازاماتتار قاتىسىپ, رۋحاني جاڭعىرۋعا قاتىستى ءوز پايىمدارىن جەتكىزدى.
شاراعا قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعى دا ەلباسىنىڭ باعدارلامالىق ماقالاسىن, سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قحا ححV سەسسياسىندا بەرگەن تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن الدا ۇلكەن جانە سالماقتى جۇمىستار كۇتىپ تۇرعانى تۋرالى ورتاق پىكىرگە كەلدى.
پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, قازاقستاننىڭ جاڭا داۋىردەگى توعىسىندا جاڭارتۋ جانە جاڭا يدەيالار ارقىلى ءوزىنىڭ جارقىن بولاشاعىن ءوز بەتىنشە قالىپتاستىرۋ سەكىلدى بىرەگەي تاريحي مۇمكىندىك تۇر. ال ونى پايدالانا ءبىلۋ ءۇشىن جالپى ىشكى رۋحاني جاڭارۋ مەن دامۋعا ۇدايى ۇمتىلىپ وتىرۋ, ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن عاسىرلار بويى دالەلدەپ كەلە جاتقان مادەني داستۇرلەردى, پروگرەسسيۆتى يدەيالاردى قابىلداي ءبىلۋ قازاقستاندىقتاردىڭ قوعامدىق ساناسىن قالىپتاستىرۋدا جاڭا پاراديگما بولۋى ءتيىستى. ونىڭ نەگىزگى مەجەلەرى بەلگىلەنىپ, ۇسىنىلىپ, ناقتى ءىس-شارالار, باعدارلامالار مەن جوبالار ازىرلەنىپ, العاشقى قاجەتتى قادامدار جاسالىپ كەتتى.
سونىمەن, جاڭادان باستاۋ العان جاڭعىرۋ پروتسەسىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جانە ونىڭ وڭىرلىك قۇرىلىمدارىنىڭ قىزمەتى بۇگىنگى كۇنى ونىڭ اجىراماس جانە ماڭىزدى بولىگى بولىپ وتىر.
عابيت تۇرسىنباي, الماتى وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى