«فرانتسيا پاۆيلونى تەك قانا وزىق تەحنولوگيالار مەن زاماناۋي يننوۆاتسيالاردىڭ عانا ورتالىعى ەمەس, سونىمەن بىرگە, ول الەمدىك مادەنيەتتىڭ دە ۇنقاتىسۋ الاڭى بولىپ تابىلادى. مىنە, سونىڭ ايشىقتى دالەلىندەي, بۇگىن ءبىزدىڭ ورتامىزعا پلانەتامىزدىڭ تانىمال تۇلعاسى ولجاس سۇلەيمەنوۆ مىرزا كەلىپ وتىر. ءسىز, قادىرلى ولجاس ومار ۇلى, دۇنيە ءجۇزىنىڭ وقىرماندارىن ۇيىتقان 16 كىتاپ جازدىڭىز. ءسىزدىڭ 1975 جىلى جارىق كورگەن «از ي يا» كىتابىڭىز ءسىزدى الەمگە تانىتتى, الەم وقىرماندارىن قازاق اقىنىنىڭ ۇلىلىعىنا ءتانتى ەتتى. قادىرلى سۇلەيمەنوۆ مىرزا, ءسىز «نەۆادا سەمەي» قوزعالىسىن ومىرگە اكەلىپ, يادرولىق سىناق الاڭدارىنىڭ جابىلۋىنا سەبەپكەر بولدىڭىز. ءبىز ءسىزدىڭ فرانتسيا پاۆيلونىنا كەلۋىڭىزدى زور قۋانىشپەن قابىلدادىق. بۇل ءبىزدىڭ ەلىمىزگە دەگەن ءسىزدىڭ تاراپىڭىزدان جاسالعان ۇلكەن قۇرمەت دەپ بىلەمىز. يۋنەسكو-نىڭ ەلشىسى رەتىندە ءسىز ءبىزدىڭ پلانەتامىزدىڭ بولاشاعىن قالاي بولجايسىز؟» – دەدى كەزدەسۋدى اشقان فرانتسيا پاۆيلونىنىڭ باس كوميسسارى پاسكال لورو قۇتتىقتاۋ سوزىندە. جينالعان جۇرتتىڭ دۋ قول شاپالاقتاۋىمەن ءسوز كەزەگى ولجاس سۇلەيمەنوۆكە بەرىلدى. «تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ەلورداسىندا ءوتىپ جاتقان ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىندە الەمنىڭ 115 مەملەكەتىنىڭ پاۆيلونى بار ەكەن. سولاي بولا تۇرسا دا ەكسپو كورمەسىمەن تانىسۋ ساپارىمدى مەن فرانتسيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پاۆيلونىنان باستادىم. وعان مەنىڭ ۇزاق جىلدار بويى فرانتسيادا تۇرىپ, ەڭبەك ەتكەندىگىم عانا سەبەپ بولعان جوق, مەن ەجەلگى فرانتسياعا, بۇل ەلدىڭ مادەنيەتى مەن ادەبيەتىنە بالالىق شاعىمنان جاقىن بولىپ ءوستىم. سوندىقتان كورمەدەگى وسى ەلدىڭ پاۆيلونىنا كەلۋدى وزىمە پارىز سانادىم», دەدى ءوز سوزىندە ولجاس سۇلەيمەنوۆ. ودان ءارى اقىن پاريجدە ەڭبەك ەتكەن كۇندەردەگى ەستەلىگىمەن ءبولىسىپ, ادامزاتتىڭ الدىندا تۇرعان كەلەلى پروبلەمالاردى دا تىلگە تيەك ەتتى. «قازاقستاندا ءوتىپ جاتقان ەكسپو كورمەسىنىڭ باس تاقىرىبى – «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى». بۇگىندە ادامزاتتى بالامالى قۋات كوزدەرىن يگەرۋ پروبلەماسى ەرەكشە تولعاندىرىپ وتىر. بىرقاتار ەلدەر, ونىڭ ىشىندە فرانتسيا كۇن ەنەرگياسىن يگەرۋدى باستاپ وتىر. ادامزات كۇن ەنەرگياسىن تولىق يگەرگەن كەزدە بىزگە باسقا ەنەرگيا كوزى قاجەت بولماۋى مۇمكىن. كۇن – بۇل سارقىلماس ەنەرگيا. كۇن ەنەرگياسى ادام بالاسىنا تولىقتاي قىزمەت ەتكەن كەزەڭنەن باستاپ كومىر, گاز جانە اتوم ارقىلى الىناتىن ەنەرگياعا دەگەن سۇرانىس وزىنەن ءوزى جويىلادى. وكىنىشكە قاراي, بۇگىندە فرانتسيا اتوم ەلەكتر ستانسالارى ەنەرگياسىن ەڭ كوپ تۇتىناتىن ەل بولىپ وتىر. ءبىز, «نەۆادا-سەمەي» قوزعالىسى قازاقستاندا اتوم ەنەرگيا ستانساسىن سالۋعا قارسى بولىپ كەلەمىز. ارينە, اتوم ەنەرگياسى – ەڭ ارزان ەنەرگيا كوزى. ونىڭ ۇستىنە قازاقستان ۋران وندىرۋدە الەمدە كوشباسشى بولىپ تابىلادى. بىراق ۇرپاق بولاشاعى ءۇشىن اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋ قاۋىپتى. مىنە, سوندىقتان دا قازاقستان «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» اتتى تاقىرىپتا كورمە وتكىزىپ, ادامزاتتى تولعاندىراتىن كوكەيكەستى ماسەلەنى كۇن تارتىبىنە شىعارىپ وتىر. بۇل قازاقستاننىڭ قانشالىقتى وركەنيەت بيىگىنە كوتەرىلگەنىن كورسەتەدى. ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى بالاما قۋات كوزدەرىن اشۋدا تەك قازاقستان ءۇشىن عانا ەمەس, بۇكىل ادامزات ءۇشىن يگى جەتىستىكتەر اكەلەدى دەپ سەنەمىن», – دەدى اقىن ءسوز تۇيىنىندە. ودان ءارى جينالعان جۇرت ولجاس سۇلەيمەنوۆكە كوپتەگەن سۇراقتار قويدى. اقىن جۇرتتىڭ سۇراعىنا جان-جاقتى جاۋاپ قايتارىپ, ورتالىق ازيا, ءتىپتى, تمد مەملەكەتتەرىنىڭ ىشىندە قازاقستاندا العاش رەت وتكىزىلىپ وتىرعان بۇكىلالەمدىك كورمەگە ساتتىلىك تىلەدى. ءوز كەزەگىندە ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىندەگى فرانتسيا كوميسسارياتىنىڭ سىرتقى كوممۋنيكاتسيالار ديرەكتورى مالگوجاتا تۋارد اقىنعا ساليقالى كەزدەسۋ وتكىزگەنى ءۇشىن شىنايى العىسىن جەتكىزىپ, ونىڭ بەلسەندى الەۋمەتتىك جانە گۋمانيتارلىق قىزمەتىنە ۇلكەن تابىس تىلەدى.
ەكسپو كورمەسىندەگى ەڭ ءىرى پاۆيلونداردىڭ ءبىرىنەن سانالاتىن فرانتسيا پاۆيلونى ارقاشان كەلۋشىلەرگە تولى. بۇل جولى دا پاۆيلونعا كەلگەن كورەرمەندەر ەرەكشە اسەرلى كەزدەسۋدىڭ كۋاسى بولدى. 16 ماۋسىم كۇنگى ءتۇس الەتىندە فرانتسيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پاۆيلونىندا قازاقتىڭ ءبىرتۋار پەرزەنتى, اسقاق اقىن ولجاس سۇلەيمەنوۆپەن كەزدەسۋ وتكىزىلدى.