مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا وتانداستارىمىزدىڭ الدىندا قوعامدىق سانا مەن رۋحاني قۇندىلىقتاردى قايتا جاڭعىرتۋ تۇرعىسىنان قانداي مىندەتتەر تۇرعانىن ايقىنداپ بەردى. قوعامنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋى ەلدىڭ ساياسي-ەكونوميكالىق رەفورمالار مەن ترانسفورماتسيالانۋى تۇرعىسىنان مەملەكەتتىڭ ۇلكەن جەتىستىكپەن ىلگەرىلەۋ كەزەڭىنىڭ تالابى بولىپ تابىلادى. بايىرعى سالت نەگىزىندە قالىپتاسقان تانىم-تۇسىنىك پەن وي تولعاۋ ۇلگىسىن ەشقانداي وزگەرىسسىز ساقتاي وتىرىپ, پروگرەستىك دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇسۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان دا, بارلىق باعىتتاعى دامۋ كوزقاراسىنىڭ ءتۇيىنىن ەسكىنى – جاڭامەن, ءداستۇردى يننوۆاتسيامەن ساباقتاستىرۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىنە شىعىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى جاڭعىرتۋعا قاتىستى ءوزى ۇسىنعان باعدارلاماسىندا تاريحىمىزدىڭ تەرەڭىندە جاتقان ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزعا دەن قويۋ قاجەتتىگىنە باسىمدىق بەرگەن. تەك جاڭا مەن ەسكىنىڭ اراسىنداعى ديالەكتيكالىق قويىلىم ماسەلەسىندە ءومىردىڭ زاڭدىلىعىنا ساي تامىر جايعان داستۇرلەردىڭ عانا العا جىلجۋىنىڭ شىنايى مۇمكىندىكتەرى بار. وكىنىشكە قاراي, ءبىزدىڭ قوعامدا ادامداردىڭ جاڭا زامان تالاپتارىنا سايكەس كەلمەيتىن سىنارجاق مەتافيزيكالىق ويلاۋ ءتاسىلى ءالى دە بولسا كەزدەسىپ جاتادى. سوندىقتان دا, پرەزيدەنت ءوزىنىڭ ماقالاسىندا مۇنداي ءادىستى بىرجاقتى دارمەنسىزدىككە بالايدى. ويتكەنى, مۇنداي بىرجاقتى ويلاۋدىڭ سەبەبىنەن ءبىزدىڭ تاريحىمىزدا ازاماتتاردىڭ ءومىرىن قايعىعا دۋشار ەتكەن كوپتەگەن قاتەلىكتەرگە جول بەرىلگەن. نەمىستىن ۇلى فيلوسوفى گەگەل ايتقانداي, دامۋدا بۇرىنعىنى تەك بىرجاقتى تەرىسكە شىعارۋعا بولمايدى. ال ديالەكتيكانىڭ زاڭى بويىنشا, تەك ەسكىرگەن, جاڭا ۋاقىتتىڭ تالابىنا سايكەس ەمەس وي تۇيىندەرىن عانا ءپرينتسيپتى تۇردە بەكەر دەۋگە بولادى. ءار حالىقتىڭ رۋحاني دامۋىندا ۋاقىتقا تاۋەلسىز حالىقتىڭ قۇندىلىقتارى بولادى, ماعىنالى تۇردە جاڭاشا ويلاۋ وسىنداي قۇندىلىقتاردى بەكەرگە شىعارمايدى. ولاردىڭ جاڭا ويلارمەن, جاڭا پرينتسيپتەرمەن ديالەكتيكالىق تۇردە ساباقتاس ەكەنى ەش ۋاقىتتا ۇمىتىلمايدى. تەك بۇرىنعى تاماشا قۇندىلىقتار مەن جاڭا ويلاردىڭ, جاڭا پرينتسيپتەردىڭ ىشكى ديالەكتيكالىق بايلانىسىن دۇرىس تۇسىنگەندە عانا ماعىنالى تۇردە العا جىلجۋ جۇزەگە اسادى. قازاقستان تاريحىندا دا, باسقا رەسپۋبليكا تاريحىندا دا وسى دامۋدىڭ ديالەكتيكالىق ءپرينتسيپىن تۇسىنبەۋىنىڭ سەبەبىنەن ۇلتتاردىڭ تاريحىن, ولاردىڭ رۋحاني قۇندىلىقتارىن بىرجاقتى بەكەرگە شىعارعان كونتسەپتسيالار ورىن العان. بۇل سىڭارجاق پرينتسيپتەر بويىنشا بۇرىنعىنىڭ ءبارى ەسكىنىڭ قالدىعى, جاڭا ويلاۋعا قارسى پرينتسيپتەرى دەپ تۇسىنگەن. مۇنداي قاتە پىكىردىڭ شىندىقپەن ەشقانداي سايكەسپەيتىندىگى جۇرتتىڭ بارىنە بەلگىلى بولدى. وتكەن تاريح بەتتەرىندەگى كەيبىر اقتاڭداقتار مەن تۇزەلمەيتىن اۋقىمدى قاتەلىكتەرگە دۇرىس عىلىمي كوزقاراس ءوز تاريحىمىز بەن رۋحاني مادەنيەتىمىزدىڭ قالىپتاسۋىنا جەتەلەيدى. ءبىز قايتا قۇرۋ كەزەڭىنەن بەرى تاريح قويناۋىنداعى كوپتەگەن تاعدىرلى ساتتەر مەن قاي- عىلى قاتەلىكتەردى تۇزەۋمەن اينالىسا باستادىق. مىنە, وسىنداي جاعدايلاردان ساباق العان ءبىز ۇلتتىق رۋحاني قۇندىلىقتارعا كوڭىل بولە وتىرىپ, ەلباسى ايتقانداي ۇلتتىڭ ۇلت ەكەندىگىنەن, حالىقتىڭ حالىق ەكەندىگىنەن حابار بەرەتىن «حالىقتىڭ مادەني كودىنا» اسقان ىجداعاتتىلىقپەن قاراي باستادىق. ويتكەنى, حالىقتىڭ مادەني كودىن مويىنداماۋ, ونىڭ ءومىرى مەن ۇلتتىق رۋحىن مۇلدەم مويىنداماۋعا الىپ كەلەدى. دەسەك تە, وسى ورايدا ديالەكتيكالىق ءجۇرىس قاجەت ەكەندىگى ءسوزسىز. بىراق, حالىقتىڭ ۇلتتىق ءداستۇرى مەن رۋحاني, مادەني كودىن ساقتاۋعا قاتىستى ماڭىزدى ماسەلەنى شەشۋدە بۇرىنعىنىڭ كەيبىر قۇندىلىقتارىن ويسىز دارىپتەۋگە جول بەرىلمەۋى ءتيىس ەكەندىگىن دە ەسكەرۋ كەرەك. وتكەننىڭ الدىندا ءيىلىپ, باس شۇلعي بەرمەيتىن كەزدەر دە بولادى. ياعني, مەرزىمى وتكەن ۇعىمدار مەن تاپتاۋرىن ويلاردى پاراسات, پايىممەن سارالاي وتىرىپ, كوڭىلگە قونىمدى مادەني جەتىستىكتەر مەن جاعىمدى قۇندىلىقتاردى زاماناۋي تالاپ پەن ۋاقىتقا ۇندەستىرىپ دامۋدى كوزدەۋ قاجەت. سەبەبى, وتكەن تاريحتىڭ قويناۋىنا كوز سالساق, ارتاراپتانعان امبەباپ مادەني قۇندىلىقتار مەن كونەرگەن ادەت-عۇرىپتار, داستۇرلەر دە جوق ەمەس. ولاردى بۇگىنگى زامان تالابىنا ساي بەيىمدەپ, وزگەرتۋ ارقىلى باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋدى ۋاقىت تورەشىنىڭ ءوزى-اق ەلەكتەن وتكىزۋدە. بۇگىنگى تاڭدا الەمنىڭ الدىڭعى قاتارلى ەلدەرىنەن ولاردى ون وراپ الاتىن وتكەن تاريحىڭمەن باسەكەگە ءتۇسىپ, باسىپ وزا المايسىڭ. سوندىقتان دا, پرەزيدەنت ءوز ماقالاسىندا وتكەن مەن بۇگىننىڭ جاڭاشىلدىق كوزقاراسىن قابىستىرۋ ماسەلەسىنە عىلىمي تۇرعىدا كەلۋ قاجەتتىگىن استارلايدى. «بىرىنشىدەن, ۇلتتىق كود, ۇلتتىق مادەنيەت ساقتالماسا, ەشقانداي جاڭعىرۋ بولمايدى. ەكىنشىدەن, العا باسۋ ءۇشىن ۇلتتىڭ دامۋىنا كەدەرگى بولاتىن وتكەننىڭ كەرتارتپا تۇستارىنان باس تارتۋ كەرەك», دەيدى مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا. سونداي-اق, ەلباسى باسىمدىق بەرە اتاپ وتكەن تاعى ءبىر ماسەلە – ءبىلىم بەرۋ ءىسى مەن سوعان قاتىستى تاپسىرمالاردى جۇزەگە اسىرۋ جايى بولدى. قازىرگىدەي زاماناۋي الەمدە سونى بىلىمگە يەلىك ەتىپ, سونىمەن جاراقتانعان ادام عانا وزگەلەردەن ءبىر باس جوعارى تۇراتىندىعى, باسەكەگە قابىلەتتى بولا الاتىندىعى بارىمىزگە بەلگىلى. عىلىم-بىلىمگە قۇشتار حالىق قانا عىلىمي-تەحنيكالىق, ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى دەر كەزىندە ءتيىمدى شەشىپ, دۇنيە تاريحىندا ءوز سوقپاعىن سالا الادى. سوندىقتان دا ن.نازارباەۆ ءوز ماقالاسىندا ءبىلىم سالاسىن جاڭعىرتۋ مەن جەتىلدىرۋ ءىسىنىڭ وزەكتىلىگىن وسىنداي تەرەڭ ويلارمەن تۇيىندەيدى. يننوۆاتسيانىڭ سوڭعى تەحنولوگيالارى مەن ءومىردىڭ جاڭا تالاپتارى ادامداردىڭ جاڭاشا ويلاپ, شىنايى تۇسىنىك قالىپتاستىرۋى مەن تۇپنۇسقالىق بىلىممەن جاراقتانۋىن قاجەت ەتەدى. ال مۇنداي قاجەتتىلىك ءبىلىم بەرۋدىڭ ءداستۇرلى ەسكى ادىسىمەن – وقۋ ماتەريالدارىن ەستە ساقتاۋعا باسىمدىق بەرۋ, قالىپتى جالاڭ جاتتاۋعا بەيىمدەۋ, اقپارات الۋعا باعدارلاۋ, كوپتەگەن ءتۇرلى جاعىمسىز جاعدايلار مەن ولاردى ەڭسەرۋگە ءبىلىم دايىندىعى سىندى تۇيىتكىلدەر بۇگىنگى تاڭداعى ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىن تاباندىلىقپەن قايتا قاراۋعا ماجبۇرلەيدى. سونداي-اق, قازىرگى ۋاقىتتا ادامعا اشىقتىق پەن جاسامپاز ويلاۋ, پروبلەمانى شەشۋگە شىعارماشىلىق تۇرعىدان كەلۋ قابىلەتى قۇندى. ەگەر كىمدە-كىم جاسامپازدىق قابىلەتپەن ءتۇيىندى تارقاتا السا, سول زاماناۋي جاڭاشىلدىقتان قورىقپاي, سەنىمدى تۇردە العا قادام باسادى. سول سەبەپتەن دە مەملەكەت باسشىسى تەحنيكالىق سالا مەن گۋمانيتارلىق باعىتتا الەمدەگى ۇزدىك ءجۇز وقۋلىقتى ساۋاتتى اۋدارۋ تاپسىرماسىن الدىمىزعا مىندەت ەتىپ قويىپ وتىر. پرەزيدەنت «تابىستى بولۋدىڭ ەڭ ىرگەلى, باستى فاكتورى ءبىلىم ەكەنىن اركىم تەرەڭ ءتۇسىنۋى كەرەك» دەپ ناقتى اتاپ كورسەتتى. سوندىقتان دا, ن.نازارباەۆ اعىلشىن ءتىلىن وقىپ, ۇيرەنۋگە باسىمدىق بەرۋ قاجەتتىگىنە ورىندى نازار اۋدارۋدا. قازاقستاننىڭ الدىندا ۇدەمەلى دامۋ جولىن تاڭداۋ ماسەلەسى تۇرعاندا, ۇلى اباي ءوز زامانىندا قازاق ءۇشىن قازاق ءتىلىن جەتىك مەڭگەرۋمەن قاتار, ورىس ءتىلىن ءبىلۋ قاجەتتىگى الەمدىك مادەنيەتكە جول سالۋ بولىپ تابىلاتىندىعىن ايتقان ەدى. بۇگىنگى تاڭدا زامان وزگەردى, قازىرگى ءومىر قازاقستاندىقتاردان قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىن ءبىلۋدى عانا ەمەس (بۇل جەردە ولاردى ءبىر-بىرىنە قارسى قويۋعا بولمايدى, ءبىز قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىن ءبىلۋدى اركەز تەرەڭدەتۋىمىز كەرەك), اعىلشىن تىلىنە دە جەتىك بولۋدى تالاپ ەتۋدە. قازىر اعىلشىن ءتىلىن بىلۋگە الەم باسا نازار اۋدارۋدا, ويتكەنى, بارلىق سوڭعى عىلىمي جاڭالىقتار مەن مادەني جەتىستىكتەر, تەحنولوگيانىڭ اۋدارمالارى, يدەيا مەن تىڭ ويلار, ەڭ الدىمەن اعىلشىن تىلىندە جارىق كورىپ, جاريالانۋدا. ەگەر ءبىزدىڭ ازاماتتار, اسىرەسە, جاستار اعىلشىن ءتىلىن بىلمەسە, وندا ولار عىلىمي جاڭالىق پەن مادەني جەتىستىكتەرگە قاتىستى ءبىلىم مەن اقپاراتتى ورىس نەمەسە قازاق تىلىنە اۋدارىلعانىن كۇتىپ, ياعني ەكىنشى قولدان الۋ ارقىلى قىمبات ۋاقىتىن جوعالتادى جانە كەمەلدى كەلەشەگىندە كوپتەگەن مۇمكىندىكتەردەن ايىرىلىپ قالادى. ونىڭ ۇستىنە, قازىرگى زامان كەشىگۋدى كەشىرمەيدى. جاسامپازدىققا بەيىم ءاربىر ادام ۋاقىت تىنىسىن قولىندا ۇستاپ, الەمدە ورىن الىپ جاتقان وقيعالار مەن سوڭعى جاڭالىقتارعا قاتىستى اقپاراتتاردان دا حاباردار بولۋى ءتيىس. مىنە, بۇگىنگى كۇننىڭ وسىنداي تالاپتارىن نەگىزگە العان پرەزيدەنت تاياۋ جىلداردا باسىم باعىتتاردى اتاپ كورسەتتى. ونىڭ ءبىرى قازاق جازۋىنىڭ لاتىن الىپبيىنە كوشۋى ماسەلەسى بولاتىن. كوپتەگەن تۇركى تىلدەس كورشى مەملەكەتتەر مۇنداي شەشىمدى بىزدەن بۇرىنىراق قابىلدادى. ال قازاقستان اتالعان ماسەلەدە اسىقپادى. لاتىن تاڭباسىنا كوشۋدى مۇقيات دايىندىقپەن جۇزەگە اسىرۋدى ءجون دەپ سانادى. دەسەك تە, بۇل پروبلەما ءوزىنىڭ وزەكتىلىگىن ءالى دە جويعان جوق. ويتكەنى, بۇگىنگى تاڭداعى ءبىزدىڭ باستى تالابىمىز باسەكەگە قابىلەتتى بولۋ. ول ءۇشىن اعىلشىن ءتىلىن ەركىن مەڭگەرۋ ارقىلى زامان تالابىنا ساي ازامات اتانۋىمىز قاجەت. لاتىن الىپبيىنە اۋىسۋ اعىلشىن ءتىلىن وقىپ-ۇيرەنۋدى جەڭىلدەتەدى. سەبەبى, ەلباسى اركەز تاباندىلىقپەن ەسكەرتىپ كەلە جاتقان «لاتىنشاعا كوشۋدىڭ لوگيكاسى – بۇل قازىرگى زامانعى تەحنولوگيالىق ورتانىڭ, كوممۋنيكاتسيانىڭ, سونداي-اق, ءححى عاسىرداعى عىلىمي جانە ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە بايلانىستى» بولىپ وتىر. وسى ورايدا, مۇنداعى اڭگىمە قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ اراسىن الشاقتاتۋ جايىندا ءوربىپ جاتپاعاندىعىن دا ايرىقشا اتاپ وتكىمىز كەلەدى. ونداي وراشولاق پىكىردى سينتەزدىك ويلاۋ بولجامى جوق ادامدار عانا پايىمداۋى مۇمكىن. سول سياقتى, قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىن ەشقاشان اعىلشىن تىلىنە قارسى قويۋعا بولمايدى. اعىلشىن ءتىلىنىڭ ماسەلەسى ارقىلى قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ ەسەبى تۇگەندەلمەۋى ءتيىس. قازىرگى كەزدە زامان اعىمىنا ساي ازامات ءۇش ءتىلدى جەتىك مەڭگەرگەنى لازىم. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا تاعى ءبىر ءتۇيىندى تارقاتۋ جايى ءسوز بولىپ, تالقىلاندى. قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ ماسەلەسىن مۇقيات جۇرگىزۋ ارقىلى ءوز جەرىمىزگە قۇرمەتپەن قاراپ, ونى ۇقىپتى ۇستاۋ جونىندە ايتىلدى. نەگىزىنەن, ءاربىر حالىق, ءار مەملەكەت ءوز ازاماتتارىنا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا ءمان بەرە وتىرىپ, وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىم مەن پاتريوتتىق رۋح قالىپتاستىرۋ ارقىلى مەملەكەتكە قۇرمەتپەن قاراۋعا باۋليدى. بۇل جەردە تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك «ونىڭ مادەنيەتى مەن سالت-داستۇرلەرىنە ايرىقشا ىڭكارلىكپەن اتسالىسۋ – شىنايى ءپاتريوتيزمنىڭ ماڭىزدى كورىنىستەرىنىڭ ءبىرى. بۇل كەز كەلگەن حالىقتى انشەيىن بىرىگە سالعان قاۋىم ەمەس, شىن مانىندەگى ۇلت ەتەتىن مادەني-گەنەتيكالىق كودىنىڭ نەگىزى» دەپ پرەزيدەنت دۇرىس پايىمدادى. سوندىقتان دا مەملەكەت باسشىسى وتانداستارىمىزدى ءوز تۋعان جەرىنە قۇرمەتپەن قاراپ, اتا-بابالارىمىز سالىپ كەتكەن تابيعي ەكولوگيالىق تۇرمىس-سالتقا سۇيەنە وتىرىپ, دۇرىس ءومىر سۇرۋگە شاقىرادى. قازاقستان مەن ونىڭ الىپ تەرريتورياسى – ول جاي عانا دالالى ايماق, بيىك تاۋ, كورىكسىز قۇمداۋىت جەرلەر ەمەس, ول – قازاق حالقىنىڭ جان الەمىنە باستايتىن تاڭعاجايىپ جول. بايتاق دالامىزدىڭ ءاربىر سۇيەم جەرى قاسيەت تۇنعان تاريحي ورىندار. تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك, مادەنيەتكە دەگەن قۇرمەت وتكەنگە ۇقىپپەن قاراۋ – كەمەلدى كەلەشەككە باستايدى دەپ كوزقاراسىن بىلدىرگەن پرەزيدەنت ءوز ماقالاسىندا ءتۇيىندى تارقاتۋدىڭ توتە جولىن دا كورسەتەدى. ايتالىق, «تۋعان جەر» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدا جەرگىلىكتى جەر مەن ەلدى مەكەندەردەگى تاريحي نىسانداردى تانىپ, ءبىلۋ ارقىلى ۇلتتىق رۋحتى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان بولسا, «قازاقستاننىڭ قاسيەتتى رۋحاني قۇندىلىقتارى» جوباسى اياسىندا رۋحاني قاستەرلى ەسكەرتكىشتەرىمىزدى ءوزارا ساباقتاستىرا وتىرىپ, ۇلت جادىندا ءبىرتۇتاس كەشەن رەتىندە ورنىقتىرۋعا مەڭزەيدى. مۇنىڭ ءبارى دە تۇتاسا كەلگەندە حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق بىرەگەيلىگىنىڭ مىزعىماس نەگىزىن قۇرايدى. ەلباسىمىز ءوز ماقالاسىندا ەلىمىزدى الەمگە تانىتۋ ماسەلەسىن دە تارقاتىپ بەردى. ول ءوز سوزىندە الەم ءبىزدى مۇناي رەسۋرسى مەن سىرتقى ساياساتتاعى ءىرى باستامالارىمىزبەن عانا ەمەس, مادەني جەتىستىكتەرىمىزبەن دە تانىپ, ءبىلۋى تيىستىگىن ايتتى. قازاقستان تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ساياسي, ەكونوميكالىق, مادەني دامۋدىڭ ساتىلارىنان ءوتتى. ءسويتىپ, ءبىزدىڭ ەلىمىز ەكونوميكالىق جەتىستىكتەرىمەن, ەلباسىنىڭ جاھاندىق ساياسي باستامالارىمەن كوپشىلىككە تانىلا ءتۇستى. «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى اياسىندا ۇلتتىق رۋحاني قۇندىلىقتار مەن اتالعان سالانى دامىتۋعا قاتىستى كوپتەگەن شارۋالار اتقارىلدى. اتاپ ايتقاندا, قازاقستان اۋماعىنداعى تاريحي-مادەني ەسكەرتكىشتەر مەن نىسانداردى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلسە, «حالىق تاريح تولقىنىندا» باعدارلاماسى ارقىلى ەلىمىزدىڭ تۇڭعيىق تاريحىنا قاتىستى الەمدىك دەڭگەيدەگى مۇراعاتتارداعى قۇجاتتارمەن تانىسىپ, دەرەكتەر جۇيەلى تۇردە جيناقتالدى. وسىلايشا, جۇزەگە اسىرىلعان جوبالار ۇلتتىق رۋحاني-مادەني تاريحىمىزدى تانىپ بىلۋدە ماڭىزدى قادام بولدى. نەگىزىنەن, ءبىزدىڭ تاريحىمىزدا ورىن العان اقتاڭداقتار از ەمەس. ويتكەنى, ءبىز سەبەپسىز حالىق جاۋى اتانعان احمەت بايتۇرسىنوۆ, شاكارىم قۇدايبەردى ۇلى, ءاليحان بوكەيحان, مىرجاقىپ دۋلاتوۆ, ماعجان جۇماباەۆ, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ سىندى كوپتەگەن قايراتكەرلەرىمىزدى بىلمەي كەلدىك. بۇگىندە اتالعان ۇلى تۇلعالاردىڭ ەڭبەكتەرى مادەنيەتىمىزدىڭ ءبىر بولىگىنە اينالىپ, ولاردى زەر سالىپ وقىپ-توقىپ, ۇعىنۋ مۇمكىندىگىن الىپ وتىرمىز. وسىلايشا, تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءبىزدىڭ رۋحاني مادەنيەتىمىز قايتا ورالىپ, كەمەلدەنە ءتۇستى. ەگەمەندىكتىڭ ەلەڭ-الاڭ كەزەڭىندە دە كوپتەگەن شارۋالار اتقارىلعاندىعىن جانە سول كەزەڭدەگى جەتىستىكتەرىمىزدى ەپتەپ ناسيحاتتاۋ قاجەتتىگىن ەلباسى ەشقاشان نازاردان تىس قالدىرماعان. سوندىقتان دا, ءبىز قازىرگى قازاقستاننىڭ قانداي ەكەندىگىن سەرگەك ويدىڭ سەرپىنىنە سالىپ الەمگە پاش ەتۋىمىز قاجەت. حالىق كەڭ-بايتاق جەرى مەن باي رەسۋرسى نەمەسە ەكونوميكالىق جانە ساياسي جەتىستىكتەرىمەن عانا قۇرمەتكە يە بولمايدى. الەم ەلدەرى ءۇشىن ەلدەگى قالىڭ بۇقارانىڭ رۋحاني جەتىستىگى مەن كوزى اشىق, سانالى ازاماتتارى قىزىقتى. سوندىقتان دا تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا رەسپۋبليكامىزدا تەك قانا ساياسي, ەكونوميكالىق, رۋحاني ورلەۋ عانا جۇرگىزىلگەن جوق. جەكە تۇلعالىق قاسيەتتى دامىتۋدىڭ ۇدەرىستەرى دە ىلگەرى باستى. ەل ىشىندە بەلگىلى عالىمدار مەن مادەنيەت قايراتكەرلەرى تابىستى ەڭبەك ەتىپ, ولاردىڭ تۋىندىلارىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋدىڭ دا مۇمكىندىكتەرى مول. ەندەشە, الەم ءبىزدىڭ مۇنداي قايراتكەرلەرىمىزدى تانىپ, ءبىلۋى ءتيىس. جالپىادامزاتتىق قوعامنىڭ قۇندىلىعىنا اينالۋى ءۇشىن پرەزيدەنت پاش ەتكەن يدەيا – قازاقستاندىق عالىمدار مەن جازۋشىلاردىڭ ۇزدىك ەڭبەكتەرىن الەم تىلدەرىنە اۋدارۋىمىز كەرەك. قازىرگى قازاقستان ءوز تاريحىنان اركەز ساباق الا وتىرىپ, ەۆوليۋتسيالىق دامۋ جولىن تاڭدايدى. ءبىزدىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولىمىز بەن ادىستەمەلىك ەۆوليۋتسيالىق قوزعالىسىمىز ۇلتىمىزدىڭ بىرتىندەپ دامۋىنا شىنايى مۇمكىندىكتەر بەرەدى. ن.نازارباەۆتىڭ اتاپ وتكەنىندەي, ەۆوليۋتسيالىق دامۋ دەگەنىمىز تۇمشالاۋدى بىلدىرمەيدى, كەرىسىنشە, حالىقتىڭ تاريحي جادى الەمدە بولىپ جاتقان جاعدايلاردى بايىپتى جانە پاراسات پايىممەن باسقاشا ويلاۋعا جەتەلەيدى ءارى ونى بولاشاقتىڭ ايقىن ۇعىمى رەتىندە قابىلدايدى. قارت تاريحتىڭ جاڭا دوڭگەلەگى مەن جاڭا ءداۋىر جاڭعىرىعىندا ەلباسى ەلىمىزدىڭ تاريحي جاڭارۋىن جاڭا يدەياعا سۇيەنگەن جارقىن بولاشاق ءۇشىن بىرەگەي مۇمكىندىك ەكەندىگىن اتاپ كورسەتتى.
جابايحان ءابدىلدين, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, راۋشان ءابدىلدينا, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى